E535 - Natriumferrocyanide
De veiligheidsscore geeft aan hoe veilig dit E-nummer is op een schaal van 0 tot 100, op basis van wetenschappelijk onderzoek.
- ● 60–100: Geen bezwaar — Veilig bevonden in onderzoek
- ● 40–59: Beperk gebruik — Mogelijk risico, nader onderzoek nodig
- ● 0–39: Zo min mogelijk — Risico’s vastgesteld in onderzoek
De vergelijking laat zien hoe dit E-nummer scoort ten opzichte van alle andere E-nummers die wij beoordeeld hebben.
Dit E-nummer scoort beter dan 46% en slechter dan 54% van alle E-nummers. Hoe hoger het percentage, hoe veiliger.
De herkomst geeft aan waar dit E-nummer vandaan komt en hoe het geproduceerd wordt:
- Natuurlijk — Komt voor in de natuur en wordt daaruit gewonnen
- Halfnatuurlijk — Natuurlijke grondstof, chemisch gewonnen of gezuiverd
- Synthetisch — Volledig kunstmatig geproduceerd in een fabriek
- Mineraal — Gewonnen uit minerale bronnen (gesteente, zout)
- Gemodificeerd — Natuurlijke stof waarvan de molecuulstructuur is veranderd
- Ook bekend als
- Sodium ferrocyanide, Geel bloedloogzout, Natriumhexacyanoferraat(II), Tetrasodium hexacyanoferrate, Yellow prussiate of soda, Na4[Fe(CN)6]
- Komt voor in
- Keukenzout, Strooizout, Zeezout, Kruidenzout
- ADI
- De ADI is 0,03 mg/kg lichaamsgewicht per dag, vastgesteld door EFSA. Voor een volwassene van 70 kg betekent dit een maximum van 2,1 mg per dag. Dit is een zeer lage ADI vergeleken met veel andere voedingsadditieven, wat aangeeft dat de stof alleen in minimale hoeveelheden als veilig wordt beschouwd. In de praktijk wordt natriumferrocyanide in zulke kleine hoeveelheden aan zout toegevoegd dat de werkelijke inname doorgaans ruim onder deze grens blijft.
- EU-status
- Goedgekeurd
- Dieetinfo
- Geschikt voor vegetariërs, veganisten en alle religieuze diëten (halal, kosher). Geen dierlijke herkomst.
De ADI is met 0,03 mg/kg lichaamsgewicht per dag zeer laag, wat betekent dat de stof slechts in minimale hoeveelheden als veilig wordt beschouwd. Het aantal beschikbare studies is beperkt (slechts 2 meegenomen). Mensen met nierfunctiestoornissen vormen mogelijk een kwetsbare groep, omdat ferrocyaniden via de nieren worden uitgescheiden. Bij de productie kan nikkelverontreiniging voorkomen, wat relevant is voor mensen met een nikkelgevoeligheid.
Beide meegenomen studies zijn onafhankelijk gefinancierd (door EFSA en de Europese Commissie) en concluderen dat er geen veiligheidsrisico is bij het huidige toegestane gebruik. Er zijn geen aanwijzingen voor genotoxiciteit of kankerverwekkendheid. De stof wordt in zeer kleine hoeveelheden toegevoegd aan zout.
Natriumferrocyanide (E535) is een synthetisch geproduceerd antiklontermiddel dat je vooral tegenkomt in keukenzout en strooizout. Het wordt gewonnen uit natriumcyanide en ijzerzouten. De stof zorgt ervoor dat zoutkorrels niet aan elkaar gaan plakken, zodat het zout mooi strooibaar blijft. Omdat zout in heel veel bewerkte voedingsmiddelen zit, kom je indirect ook in aanraking met E535 via producten als brood, kaas, kant-en-klaarmaaltijden en snacks.
Hoewel de naam "ferrocyanide" misschien alarmerend klinkt, is natriumferrocyanide niet giftig in de hoeveelheden die in voeding worden gebruikt. Het ijzer en de cyanidegroepen zitten stevig aan elkaar gebonden in een complex, waardoor er geen vrij cyanide vrijkomt. Toch is de door EFSA vastgestelde ADI (aanvaardbare dagelijkse inname) opvallend laag: slechts 0,03 mg per kilogram lichaamsgewicht per dag. Dat betekent dat de stof alleen in zeer kleine hoeveelheden als veilig wordt beschouwd. Voor een volwassene van 70 kg komt dat neer op maximaal 2,1 mg per dag.
Er zijn geen specifieke waarschuwingen voor kinderen of zwangere vrouwen in de beschikbare onderzoeken. Wel is het goed om te weten dat ferrocyaniden via de nieren worden uitgescheiden. Voor mensen met nierfunctiestoornissen kan dit relevant zijn, ook al wordt dit niet expliciet benoemd in de EFSA-beoordelingen. Daarnaast is bij de productie van ferrocyaniden nikkelverontreiniging als mogelijke kwestie gesignaleerd, wat relevant kan zijn voor mensen met een nikkelgevoeligheid.
Het onderzoek naar E535 is beperkt in omvang. Er zijn slechts 2 onafhankelijke studies meegenomen in onze analyse en beide concluderen dat de stof veilig is bij het huidig gebruik. Dat is geruststellend, maar het blijft een stof die puur functioneel is. Er bestaan natuurlijke alternatieven om klonteren van zout te voorkomen, zoals rijstmeel. Als je liever kiest voor zout zonder toevoegingen, let dan op het etiket.
Wat zegt de wetenschap?
We vonden 3 relevante studies over natriumferrocyanide als voedingsadditief. Na beoordeling zijn 2 studies meegenomen in onze analyse. Daarvan zijn er 2 onafhankelijk gefinancierd.
De belangrijkste studie is de uitgebreide EFSA-herbeoordeling uit 2018, waarin natriumferrocyanide (E535) samen met kaliumferrocyanide (E536) en calciumferrocyanide (E538) opnieuw is geëvalueerd. Het EFSA-panel concludeerde dat er geen veiligheidsrisico is bij het huidige toegestane gebruik als voedingsadditief. Er werden geen aanwijzingen gevonden voor genotoxiciteit (schade aan DNA) of kankerverwekkendheid. De ADI werd vastgesteld op 0,03 mg/kg lichaamsgewicht per dag, wat een zeer lage waarde is en aangeeft dat de veiligheidsmarge smal is.
De tweede meegenomen studie is een EFSA-beoordeling uit 2024, gericht op het gebruik van natriumferrocyanide als diervoederadditief. Deze studie bevestigde de veiligheid voor de meeste diersoorten en loste eerdere onzekerheden over het gebruik bij pluimvee op. Hoewel deze studie primair over diervoeding gaat, ondersteunt ze het bredere veiligheidsprofiel van de stof.
Wat opvalt is dat beide goedgekeurde studies tot dezelfde conclusie komen: geen veiligheidszorgen bij het huidig gebruik. Er is geen tegenstrijdigheid tussen de studies onderling. Het bewijs is wel beperkt in omvang. Met slechts 2 meegenomen studies is het wetenschappelijke dossier niet bijzonder robuust, al zijn beide studies wel van hoge kwaliteit en onafhankelijk uitgevoerd door EFSA-panels.
Een derde studie viel af bij de beoordeling, maar signaleerde wel een interessant punt: mogelijke nikkelverontreiniging bij de productie van ferrocyaniden. Nikkel kan bij gevoelige personen huidreacties veroorzaken. Dit is geen direct risico van natriumferrocyanide zelf, maar wel een productiekwaliteitskwestie die aandacht verdient. Er is geen IARC-classificatie voor natriumferrocyanide, wat past bij het ontbreken van aanwijzingen voor kankerverwekkendheid.
Bredere context
Natriumferrocyanide is goedgekeurd als voedingsadditief in de Europese Unie en wordt door zowel EFSA als JECFA als veilig beschouwd bij het huidig gebruik. De stof heeft geen IARC-classificatie, wat betekent dat het Internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek de stof niet als kankerverwekkend heeft aangemerkt.
De ADI van 0,03 mg/kg lichaamsgewicht per dag is opvallend laag vergeleken met veel andere voedingsadditieven. Dit betekent dat er weinig ruimte is voor overschrijding. In de praktijk worden ferrocyaniden in zulke kleine hoeveelheden aan zout toegevoegd (maximaal 20 mg/kg zout in de EU) dat de werkelijke inname doorgaans ver onder de ADI blijft. Toch is het goed om te beseffen dat zout in heel veel bewerkte voedingsmiddelen zit, waardoor de blootstelling indirect breed is.
- Goedgekeurd in de EU, door EFSA herbeoordeeld in 2018
- ADI: 0,03 mg/kg lichaamsgewicht per dag (zeer laag)
- Geen aanwijzingen voor genotoxiciteit of kankerverwekkendheid
- Mensen met nierfunctiestoornissen vormen mogelijk een kwetsbare groep
- Natuurlijke alternatieven bestaan, zoals rijstmeel als antiklontermiddel
Bijwerkingen
Bij de hoeveelheden die in voeding worden gebruikt, zijn geen bijwerkingen bekend. De sterke gele kleur van de stof beperkt de toepassingsmogelijkheden op natuurlijke wijze. Bij de productie kan nikkelverontreiniging voorkomen, wat bij gevoelige personen huidreacties kan veroorzaken. Mensen met nierfunctiestoornissen vormen mogelijk een kwetsbare groep, omdat ferrocyaniden via de nieren worden uitgescheiden.
Financiering van het onderzoek
Beide meegenomen studies zijn onafhankelijk gefinancierd. De herbeoordeling uit 2018 is uitgevoerd door het EFSA-panel voor voedingsadditieven en de studie uit 2024 door het EFSA FEEDAP-panel, gefinancierd door de Europese Commissie. Er zijn geen door de industrie gefinancierde studies in de analyse opgenomen.
Dit is een positief punt voor de betrouwbaarheid van de conclusies. Onafhankelijk gefinancierd onderzoek heeft doorgaans minder risico op belangenverstrengeling. Wel is het totale aantal studies beperkt (2 meegenomen), wat betekent dat de wetenschappelijke basis smal is, ook al is de kwaliteit van de beschikbare studies goed.
Beoordeling medische literatuur
Het onderzoek naar natriumferrocyanide is beperkt in omvang, met slechts 2 meegenomen studies. Beide zijn onafhankelijk en komen tot dezelfde conclusie: geen veiligheidszorgen bij het huidig gebruik. Dat is geruststellend, maar het betekent ook dat er weinig onderzoek is dat deze conclusie vanuit verschillende invalshoeken bevestigt.
De zeer lage ADI van 0,03 mg/kg lichaamsgewicht per dag verdient aandacht. Dit wijst erop dat de stof alleen in minimale hoeveelheden als veilig wordt beschouwd. Kwetsbare groepen zoals mensen met nierproblemen worden niet specifiek benoemd in de studies, terwijl dit bij een stof die via de nieren wordt uitgescheiden wel relevant zou zijn. Tot slot is nikkelverontreiniging bij de productie gesignaleerd als mogelijke kwestie, iets om in het achterhoofd te houden als je gevoelig bent voor nikkel.
Onderzochte studies
| Studie | Type | Conclusie | Bewijskracht | Financiering |
|---|---|---|---|---|
|
EFSA Panel on Additives and Products or Substances used in Animal Feed (FEEDAP) et al. (2024)
Veilig voor de meeste diersoorten, eerdere onzekerheid over pluimvee opgelost
|
EFSA/WHO-evaluatie | Gemengd | 91% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door european commission
|
|
EFSA et al. (2018)
Geen veiligheidsrisico bij huidige toegestane gebruik als voedingsadditief
|
EFSA/WHO-evaluatie | Overwegend veilig | 80% |
Onafhankelijk
EFSA (European Food Safety Authority) — onafhankelijke EU-voedselveiligheidsautoriteit
|
Verantwoording
Algoritme versie: v1.7. Analyse uitgevoerd op: 8 maart 2026. Lees meer over onze methodologie.
De informatie op deze pagina is met zorg samengesteld op basis van wetenschappelijk onderzoek. Scores worden algoritmisch berekend op basis van de onderliggende studies. Elke pagina wordt met de hand gecontroleerd door de redactie. Deze informatie vervangt geen professioneel voedings- of medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts of diëtist. Mocht er onverhoopt een fout staan, laat het ons weten via info@ahealthylife.nl.
