E536 - Kaliumferrocyanide
De veiligheidsscore geeft aan hoe veilig dit E-nummer is op een schaal van 0 tot 100, op basis van wetenschappelijk onderzoek.
- ● 60–100: Geen bezwaar — Veilig bevonden in onderzoek
- ● 40–59: Beperk gebruik — Mogelijk risico, nader onderzoek nodig
- ● 0–39: Zo min mogelijk — Risico’s vastgesteld in onderzoek
De vergelijking laat zien hoe dit E-nummer scoort ten opzichte van alle andere E-nummers die wij beoordeeld hebben.
Dit E-nummer scoort beter dan 51% en slechter dan 49% van alle E-nummers. Hoe hoger het percentage, hoe veiliger.
De herkomst geeft aan waar dit E-nummer vandaan komt en hoe het geproduceerd wordt:
- Natuurlijk — Komt voor in de natuur en wordt daaruit gewonnen
- Halfnatuurlijk — Natuurlijke grondstof, chemisch gewonnen of gezuiverd
- Synthetisch — Volledig kunstmatig geproduceerd in een fabriek
- Mineraal — Gewonnen uit minerale bronnen (gesteente, zout)
- Gemodificeerd — Natuurlijke stof waarvan de molecuulstructuur is veranderd
- Ook bekend als
- Potassium ferrocyanide, Kaliumhexacyanoferraat(II), Geel bloedloogzout, Potassium hexacyanoferrate(II), E536
- Komt voor in
- Keukenzout, Strooizout, Zoutvervangers, Rosé wijn, Rode wijn
- ADI
- De ADI is 0,03 mg/kg lichaamsgewicht per dag, vastgesteld door EFSA. Voor een volwassene van 70 kg betekent dat een maximum van 2,1 mg per dag. Dit is een uitzonderlijk lage ADI, wat wijst op een smalle veiligheidsmarge. In de EU mag maximaal 20 mg kaliumferrocyanide per kilogram zout worden toegevoegd. Bij een gemiddeld zoutgebruik van 6-8 gram per dag kom je uit op maximaal 0,12-0,16 mg ferrocyanide, ruim onder de ADI.
- EU-status
- Goedgekeurd
- Dieetinfo
- Geschikt voor alle religies (halal en kosher), vegetariërs en veganisten. Kaliumferrocyanide is volledig synthetisch en bevat geen dierlijke bestanddelen.
De ADI is met 0,03 mg/kg lichaamsgewicht per dag uitzonderlijk laag, wat wijst op een smalle veiligheidsmarge. Een dierstudie toont oxidatieve stress bij hogere doseringen. Bij verhitting in zuur milieu kan de stof cyanide-ionen vrijgeven. Personen met nierproblemen worden in de beschikbare studies niet apart besproken, terwijl de nieren het belangrijkste uitscheidingsmechanisme zijn.
EFSA concludeert dat er bij het huidige toegestane gebruik geen veiligheidsrisico is en geen aanwijzingen voor genotoxiciteit of kankerverwekkendheid. Alle meegenomen studies zijn onafhankelijk gefinancierd. De stof wordt alleen in zeer lage concentraties toegestaan (maximaal 20 mg/kg in zout).
Kaliumferrocyanide (E536) is een synthetisch antiklontermiddel dat je vooral tegenkomt in keukenzout en strooizout. Het zorgt ervoor dat zout niet samenklontert en mooi los blijft strooien. Daarnaast wordt het soms gebruikt in de wijnbereiding om koper te verwijderen uit rosé en rode wijn. De stof wordt industrieel geproduceerd uit waterstofferrocyanide en kaliumhydroxide. Ondanks het woord 'cyanide' in de naam is het een stabiele verbinding die onder normale omstandigheden geen vrij cyanide afgeeft.
Toch is het goed om te weten dat de toegestane dagelijkse inname (ADI) van kaliumferrocyanide uitzonderlijk laag is: slechts 0,03 mg per kilogram lichaamsgewicht per dag, vastgesteld door EFSA. Voor een volwassene van 70 kg betekent dat een maximum van 2,1 mg per dag. Zo'n lage ADI wijst erop dat de veiligheidsmarge smal is. In de EU mag er maximaal 20 mg kaliumferrocyanide per kilogram zout worden toegevoegd, waardoor je bij normaal zoutgebruik ruim onder de ADI blijft.
Er zijn geen specifieke waarschuwingen voor kinderen of zwangeren, maar personen met nierproblemen verdienen extra aandacht. De nieren zijn namelijk het belangrijkste orgaan voor de uitscheiding van ferrocyaniden, en deze groep wordt in de beschikbare studies niet apart besproken. Een ander aandachtspunt: bij verhitting in een zuur milieu (boven ongeveer 50°C) kan de stof in theorie cyanide-ionen vrijgeven. In de praktijk komen deze omstandigheden bij normaal koken zelden voor, maar het is wel een bekende eigenschap van de stof.
Als je liever geen synthetische antiklontermiddelen in je zout wilt, zijn er alternatieven. Sommige zoutmerken gebruiken bijvoorbeeld rijstmeel of siliciumdioxide als antiklontermiddel, of verkopen zout helemaal zonder toevoegingen. Puur zeezout of himalayazout bevat doorgaans geen E536.
Wat zegt de wetenschap?
We vonden 5 relevante studies over kaliumferrocyanide als voedingsadditief. Na beoordeling zijn 4 studies meegenomen in onze analyse. Daarvan zijn er 4 onafhankelijk gefinancierd.
De belangrijkste bron is de EFSA-herevaluatie uit 2018, waarin ferrocyaniden (E535, E536 en E538) opnieuw zijn beoordeeld als voedingsadditief. EFSA concludeerde dat er bij de huidige toegestane gebruiksniveaus geen veiligheidsrisico bestaat voor consumenten. Er werden geen aanwijzingen gevonden voor genotoxiciteit (DNA-schade) of kankerverwekkendheid. De ADI van 0,03 mg/kg lichaamsgewicht per dag werd gehandhaafd. Het feit dat deze ADI zo laag is, geeft aan dat de stof bij hogere doseringen wel degelijk effecten kan hebben.
Dat wordt bevestigd door een dierstudie uit 2013, uitgevoerd op fruitvliegjes (Drosophila melanogaster). In deze studie veroorzaakte kaliumferrocyanide oxidatieve stress en een verlaagde levensvatbaarheid. Dit betrof waarschijnlijk hogere doseringen dan wat je via voeding binnenkrijgt, maar het laat zien dat de stof niet inherent onschadelijk is. De veiligheidsmarge tussen wat in voeding is toegestaan en wat in dierstudies effecten geeft, is relatief klein.
Twee recentere EFSA-publicaties (2023 en 2024) richtten zich op het gebruik van ferrocyaniden in diervoeding. Beide concludeerden dat de stof veilig is voor consumenten die vlees of andere dierlijke producten eten van dieren die ferrocyaniden in hun voer kregen. Wel werd in de evaluatie uit 2023 opgemerkt dat er risico's bestaan voor mensen die de stof inademen, bijvoorbeeld bij het mengen van diervoeder. Dit benadrukt dat de veiligheid specifiek geldt voor orale inname in lage doses.
Er is geen IARC-classificatie voor ferrocyaniden, wat betekent dat het internationale kankeronderzoeksagentschap de stof niet heeft beoordeeld op kankerverwekkendheid. EFSA zelf ziet geen aanwijzingen voor carcinogeniteit. Alle vier de meegenomen studies zijn onafhankelijk gefinancierd, wat de betrouwbaarheid van de conclusies versterkt. Er is geen door de industrie gefinancierd onderzoek in de analyse opgenomen.
Bredere context
Kaliumferrocyanide is in de EU goedgekeurd als voedingsadditief (E536) en wordt voornamelijk gebruikt als antiklontermiddel in tafelzout en zoutvervangers, en bij de wijnbereiding. De maximaal toegestane concentratie in zout is 20 mg/kg. EFSA heeft de stof in 2018 opnieuw beoordeeld en de ADI van 0,03 mg/kg lichaamsgewicht per dag bevestigd. Er is geen IARC-classificatie voor ferrocyaniden.
Omdat zout in zeer veel producten verwerkt wordt, is er een theoretisch cumulatie-effect. De uiterst lage toegestane concentraties beperken dit risico in de praktijk. Toch is het goed om te weten dat de veiligheidsmarge smal is. Personen met nierfunctiestoornissen vormen mogelijk een kwetsbare groep, omdat de nieren het belangrijkste uitscheidingsmechanisme zijn voor ferrocyaniden. Deze groep wordt in de beschikbare studies niet apart besproken. Voor wie liever op safe speelt: zout zonder antiklontermiddel is breed verkrijgbaar.
Bijwerkingen
Bij de lage concentraties die in voeding zijn toegestaan, zijn geen bijwerkingen bekend. Een dierstudie toont oxidatieve stress en verlaagde levensvatbaarheid bij hogere doseringen. Bij verhitting in zuur milieu (boven circa 50°C) kan de stof in theorie cyanide-ionen vrijgeven, al komen deze omstandigheden bij normaal gebruik zelden voor.
Financiering van het onderzoek
Alle vier de meegenomen studies zijn onafhankelijk gefinancierd. Drie daarvan zijn EFSA-publicaties, gefinancierd door de Europese Commissie. De vierde studie komt van een Oekraïense universiteit. Er is geen enkele studie in de analyse die door de voedingsindustrie is betaald of mede gefinancierd.
Dit is een positief punt voor de betrouwbaarheid van de beschikbare kennis over E536. Tegelijkertijd is het totale aantal studies beperkt (4 meegenomen), en is er slechts één studie die specifiek naar toxicologische effecten bij hogere doseringen heeft gekeken. Meer onafhankelijk onderzoek, met name naar kwetsbare groepen zoals mensen met nierproblemen, zou welkom zijn.
Beoordeling medische literatuur
De beschikbare kennis over kaliumferrocyanide is beperkt tot vier studies, waarvan drie EFSA-evaluaties. EFSA concludeert dat de stof veilig is bij het huidige gebruik, maar de zeer lage ADI van 0,03 mg/kg per dag laat zien dat er weinig ruimte is tussen de toegestane inname en doseringen waarbij effecten kunnen optreden. Een dierstudie toont oxidatieve stress bij hogere doseringen, wat deze smalle marge bevestigt.
Wat ontbreekt in het onderzoek is aandacht voor kwetsbare groepen, met name mensen met nierproblemen. Ook de bekende eigenschap dat ferrocyaniden bij verhitting in zuur milieu cyanide kunnen vrijgeven, komt in de studies niet terug. Voor de gemiddelde consument die normaal zout gebruikt, is het risico klein. Maar als je bewust met je voeding omgaat, is het goed om te weten dat er natuurlijke alternatieven bestaan voor antiklontermiddelen in zout.
Onderzochte studies
| Studie | Type | Conclusie | Bewijskracht | Financiering |
|---|---|---|---|---|
|
EFSA Panel on Additives and Products or Substances used in Animal Feed (FEEDAP) et al. (2024)
Veilig voor de meeste diersoorten, eerdere onzekerheid over pluimvee opgelost
|
EFSA/WHO-evaluatie | Gemengd | 91% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door european commission
|
|
EFSA Panel on Additives and Products or Substances used in Animal Feed (FEEDAP) et al. (2023)
Veilig voor consumenten, maar risico's voor gebruikers via inhalatie
|
EFSA/WHO-evaluatie | Gemengd | 89% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door european commission
|
|
EFSA et al. (2018)
EFSA: geen veiligheidsrisico bij huidige toegestane gebruik en niveaus
|
EFSA/WHO-evaluatie | Veilig | 80% |
Onafhankelijk
EFSA (European Food Safety Authority) — onafhankelijk Europees voedselveiligheidsagentschap
|
|
Lozinsky et al. (2013)
Kaliumferrocyanide veroorzaakt oxidatieve stress en verlaagde levensvatbaarheid in Drosophila
|
Dierstudie | Schadelijk | 37% |
Onafhankelijk
Auteur werkzaam bij Vasyl Stefanyk Carpathian National University (Ukraine)
|
Verantwoording
Algoritme versie: v1.7. Analyse uitgevoerd op: 8 maart 2026. Lees meer over onze methodologie.
De informatie op deze pagina is met zorg samengesteld op basis van wetenschappelijk onderzoek. Scores worden algoritmisch berekend op basis van de onderliggende studies. Elke pagina wordt met de hand gecontroleerd door de redactie. Deze informatie vervangt geen professioneel voedings- of medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts of diëtist. Mocht er onverhoopt een fout staan, laat het ons weten via info@ahealthylife.nl.
