E539 - Natriumthiosulfaat
Dit additief is niet meer toegelaten of wordt niet meer als voedseladditief beschouwd conform EU-verordening 1333/2008.
Dit additief is niet meer toegelaten of wordt niet meer als voedseladditief beschouwd conform EU-verordening 1333/2008. Een vergelijking met andere E-nummers is daarom niet van toepassing.
De herkomst geeft aan waar dit E-nummer vandaan komt en hoe het geproduceerd wordt:
- Natuurlijk — Komt voor in de natuur en wordt daaruit gewonnen
- Halfnatuurlijk — Natuurlijke grondstof, chemisch gewonnen of gezuiverd
- Synthetisch — Volledig kunstmatig geproduceerd in een fabriek
- Mineraal — Gewonnen uit minerale bronnen (gesteente, zout)
- Gemodificeerd — Natuurlijke stof waarvan de molecuulstructuur is veranderd
- Ook bekend als
- Sodium thiosulfate, Natriumthiosulfaat, Sodium hyposulfite, Hypo
- Komt voor in
- Frites, Aardappelproducten, Gejodeerd zout, Alcoholische dranken
- ADI
- De ADI is 0,7 mg per kilogram lichaamsgewicht per dag, gebaseerd op oudere evaluaties van sulfieten. Voor een volwassene van 70 kg komt dat neer op maximaal 49 mg per dag. Omdat E539 in de EU niet meer is toegelaten als voedingsadditief, is deze waarde in de praktijk minder relevant voor Europese consumenten.
- EU-status
- Niet meer toegelaten of wordt niet meer als additief beschouwd
- Dieetinfo
- Geschikt voor vegetariërs, veganisten en voor gebruik binnen halal en kosher diëten. Geen dierlijke bestanddelen.
In de EU niet meer toegelaten als voedingsadditief. Wordt in het lichaam omgezet in sulfiet, wat bij gevoelige personen astma en maag-darmklachten kan veroorzaken. Breekt vitamine B1 af. Er is nauwelijks wetenschappelijk onderzoek naar de veiligheid bij directe inname via voeding.
EFSA oordeelde dat er geen veiligheidszorgen zijn bij gebruik in zuurstofabsorbeerders in verpakkingen. De stof is geschikt voor alle diëten, inclusief vegetarisch, veganistisch, halal en kosher. Bij de zeer beperkte toepassingen in voeding zijn de gebruikte hoeveelheden doorgaans klein.
Natriumthiosulfaat (E539) is een synthetisch geproduceerde stof die in de voedingsindustrie werd gebruikt als antioxidant en conserveermiddel. De belangrijkste toepassing was het tegengaan van bruinkleuring bij aardappelproducten zoals frites. Daarnaast werd het toegepast in gejodeerd zout en sommige alcoholische dranken. Belangrijk om te weten: in de EU is E539 conform verordening 1333/2008 niet meer toegelaten als voedingsadditief. Je zou het dus eigenlijk niet meer tegen moeten komen in voedingsmiddelen op de Europese markt.
Natriumthiosulfaat wordt in het lichaam omgezet in sulfiet. Dat betekent dat het dezelfde bijwerkingen kan geven als andere sulfieten (zoals E221). Bij gevoelige personen, vooral mensen met astma, kunnen sulfieten klachten veroorzaken zoals benauwdheid, maag- en darmklachten en andere overgevoeligheidsreacties. Daarnaast is bekend dat de stof vitamine B1 afbreekt, wat bij langdurig gebruik nadelig kan zijn.
Er is een ADI (aanvaardbare dagelijkse inname) vastgesteld van 0,7 mg per kilogram lichaamsgewicht per dag. Voor een volwassene van 70 kg komt dat neer op maximaal 49 mg per dag. Omdat de stof in de EU niet meer is toegelaten als voedingsadditief, is deze grens in de praktijk minder relevant voor Europese consumenten. Toch is het goed om te weten dat het wetenschappelijk bewijs over de veiligheid bij directe inname via voeding zeer beperkt is. Er is geen uitgebreide toxicologische evaluatie gedaan voor chronisch oraal gebruik.
Voor kinderen, zwangeren en mensen met astma of sulfietgevoeligheid geldt extra voorzichtigheid. Ook mensen met nierproblemen of een natriumbeperkt dieet doen er goed aan om alert te zijn op alle bronnen van natrium, ook al zijn de hoeveelheden in voeding doorgaans klein.
Wat zegt de wetenschap?
We vonden 2 relevante studies over natriumthiosulfaat als voedingsadditief. Na beoordeling is 1 studie meegenomen in onze analyse. Daarvan is er één onafhankelijk gefinancierd.
De enige meegenomen studie is een EFSA-beoordeling uit 2013 die de veiligheid van natriumthiosulfaat evalueerde als onderdeel van zuurstofabsorbeerders in voedselverpakkingen. De conclusie was dat er geen veiligheidszorgen zijn bij dit specifieke gebruik. Belangrijk om te beseffen is dat dit een heel ander blootstellingsscenario is dan directe inname als voedingsadditief. Bij zuurstofabsorbeerders in verpakkingen is de blootstelling aan de stof veel lager en indirecter dan wanneer het als ingrediënt aan voedsel wordt toegevoegd.
De tweede studie die we vonden, een pilotstudie, viel af bij de beoordeling maar bevatte wel een relevant signaal: er werd een verhoogde zuurbelasting en verhoogde urinezuursupersaturatie waargenomen. Dit soort effecten kunnen relevant zijn voor mensen met nierproblemen of een gevoeligheid voor metabole acidose. Het feit dat dit signaal niet is meegenomen in de uiteindelijke score, betekent niet dat het onbelangrijk is.
Er is geen vastgestelde ADI door EFSA specifiek voor E539 als voedingsadditief. De ADI van 0,7 mg/kg lichaamsgewicht per dag die in sommige bronnen wordt genoemd, is gebaseerd op oudere evaluaties van sulfieten in het algemeen. Dit onderstreept hoe beperkt de toxicologische evaluatie voor natriumthiosulfaat als voedingsadditief eigenlijk is.
De wetenschappelijke basis voor het beoordelen van de veiligheid van E539 bij directe inname is dus onvoldoende. Er is geen onderzoek naar langetermijneffecten bij chronische lage orale doses en kwetsbare groepen zoals mensen met astma, nierproblemen of kinderen zijn niet specifiek onderzocht. Het feit dat de stof in de EU niet meer is toegelaten als voedingsadditief past bij dit beeld van onvoldoende onderbouwing.
Bredere context
Natriumthiosulfaat (E539) is in de EU niet meer toegelaten als voedingsadditief conform verordening 1333/2008. Dit betekent dat het niet meer mag worden toegevoegd aan levensmiddelen die in de EU worden verkocht. De stof wordt wel nog medisch gebruikt, bijvoorbeeld bij de behandeling van cyanide-intoxicatie en calciphylaxis, maar dan gaat het om heel andere doseringen en toepassingsvormen.
Voor consumenten in de EU is het risico op blootstelling via voeding dus zeer klein. Mocht je het E-nummer tegenkomen op een product van buiten de EU, dan is het goed om te weten dat:
- De stof in het lichaam wordt omgezet in sulfiet, wat bij gevoelige personen (vooral astmapatiënten) klachten kan veroorzaken.
- Het vitamine B1 afbreekt, wat bij langdurig gebruik nadelig kan zijn.
- Er geen gedegen onderzoek is naar de veiligheid bij chronische lage orale doses.
- Kinderen, zwangeren en mensen met nier- of luchtwegproblemen extra voorzichtig moeten zijn.
Bijwerkingen
Natriumthiosulfaat wordt in het lichaam omgezet in sulfiet. Bij sulfietgevoelige personen, vooral mensen met astma, kunnen overgevoeligheidsreacties optreden zoals benauwdheid en maag-darmklachten. Daarnaast breekt de stof vitamine B1 af, wat bij langdurig gebruik tot een tekort kan leiden.
Financiering van het onderzoek
Van de meegenomen studie is er één onafhankelijk gefinancierd, namelijk door EFSA zelf. Er zijn geen door de industrie gefinancierde studies in de analyse opgenomen. Dit is op zich positief, maar het totale aantal studies is zo klein (slechts één meegenomen) dat er simpelweg te weinig onderzoek is om sterke conclusies te trekken over de veiligheid van natriumthiosulfaat als voedingsadditief.
Het ontbreken van industriefinanciering betekent hier niet dat het onderzoek bijzonder robuust is. Het betekent eerder dat er nauwelijks interesse is geweest om de stof grondig te onderzoeken voor gebruik in voeding. De enige beschikbare EFSA-beoordeling richtte zich bovendien op een indirect blootstellingsscenario (verpakkingsmateriaal), niet op directe toevoeging aan voedsel.
Beoordeling medische literatuur
Het is belangrijk om te weten dat de enige meegenomen studie natriumthiosulfaat beoordeelde als onderdeel van zuurstofabsorbeerders in verpakkingen, niet als direct voedingsadditief. Dat is een wezenlijk ander scenario dan wanneer je de stof via je eten binnenkrijgt. De conclusie "geen veiligheidszorgen" geldt dus strikt genomen alleen voor dat indirecte gebruik.
Daarnaast signaleerde een afgevallen pilotstudie een verhoogde zuurbelasting en urinezuursupersaturatie. Dit is een relevant veiligheidssignaal dat niet in de uiteindelijke score is meegewogen. Er is ook geen specifiek onderzoek gedaan naar kwetsbare groepen zoals kinderen, zwangeren of mensen met nierproblemen. De wetenschappelijke basis voor het beoordelen van E539 als voedingsadditief is daarmee onvoldoende om gerust te zijn over langetermijnveiligheid.
Onderzochte studies
| Studie | Type | Conclusie | Bewijskracht | Financiering |
|---|---|---|---|---|
|
2013
Geen veiligheidszorgen bij gebruik in zuurstofabsorbeerders, niet voor vloeibaar voedsel
|
EFSA/WHO-evaluatie | Veilig | 70% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door efsa
|
Verantwoording
Algoritme versie: v1.7. Analyse uitgevoerd op: 8 maart 2026. Lees meer over onze methodologie.
De informatie op deze pagina is met zorg samengesteld op basis van wetenschappelijk onderzoek. Scores worden algoritmisch berekend op basis van de onderliggende studies. Elke pagina wordt met de hand gecontroleerd door de redactie. Deze informatie vervangt geen professioneel voedings- of medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts of diëtist. Mocht er onverhoopt een fout staan, laat het ons weten via info@ahealthylife.nl.
