E545 - Ammoniumpolyfosfaat
Dit additief is niet meer toegelaten of wordt niet meer als voedseladditief beschouwd conform EU-verordening 1333/2008.
Dit additief is niet meer toegelaten of wordt niet meer als voedseladditief beschouwd conform EU-verordening 1333/2008. Een vergelijking met andere E-nummers is daarom niet van toepassing.
De herkomst geeft aan waar dit E-nummer vandaan komt en hoe het geproduceerd wordt:
- Natuurlijk — Komt voor in de natuur en wordt daaruit gewonnen
- Halfnatuurlijk — Natuurlijke grondstof, chemisch gewonnen of gezuiverd
- Synthetisch — Volledig kunstmatig geproduceerd in een fabriek
- Mineraal — Gewonnen uit minerale bronnen (gesteente, zout)
- Gemodificeerd — Natuurlijke stof waarvan de molecuulstructuur is veranderd
- Ook bekend als
- Ammonium polyphosphate, Ammoniumpolyfosfaten
- Komt voor in
- Smeerkaas, Vleesproducten, Bevroren gevogelte
- ADI
- De ADI voor polyfosfaten als groep is vastgesteld op 70 mg/kg lichaamsgewicht per dag. Voor een volwassene van 70 kg komt dat neer op maximaal 4900 mg per dag. Omdat ammoniumpolyfosfaat in de EU niet meer is toegelaten als voedseladditief, is deze ADI in de praktijk vooral relevant voor de totale fosfaatbelasting uit andere toegelaten fosfaatadditieven.
- EU-status
- Niet meer toegelaten of wordt niet meer als additief beschouwd
- Dieetinfo
- Geschikt voor alle religies, vegetariërs en veganisten. Bevat geen dierlijke bestanddelen.
In de EU niet meer toegelaten als voedseladditief. Polyfosfaten kunnen in hoge concentraties spijsverteringsenzymen remmen en de opname van calcium verstoren. Cumulatieve fosfaatinname uit diverse additieven kan oplopen en is door EFSA als zorgpunt erkend, vooral bij mensen met nierproblemen. De enige beschikbare studie beoordeelt de stof in de context van transportcontainers, niet als directe voedselveiligheidsbeoordeling bij langdurig gebruik.
Geschikt voor alle religies, vegetariërs en veganisten. In de specifieke EFSA-beoordeling als vorige lading in transport werd geen gezondheidsrisico vastgesteld.
Ammoniumpolyfosfaat (E545) is een synthetisch fosfaatadditief dat wordt gemaakt door verhitting van ammoniumwaterstoffosfaat. Het werd gebruikt als emulgator en stabilisator, onder andere om het waterbindend vermogen van producten te verbeteren. Je kon het tegenkomen in smeerkaas, vleesproducten en bevroren gevogelte. Daarnaast werd het soms ingezet als voedingsstof voor gist in bakkerijproducten.
Belangrijk om te weten: ammoniumpolyfosfaat is in de EU niet meer toegelaten als voedseladditief. Dat betekent dat je het in principe niet meer zou moeten tegenkomen in producten die in Europa worden verkocht. Toch is het goed om te weten wat deze stof is, omdat je het mogelijk nog tegenkomt op oudere verpakkingen of in producten van buiten de EU.
Fosfaatadditieven als groep staan al langer ter discussie. Ze komen cumulatief in veel ultrabewerkte producten voor, denk aan vleeswaren, smeltkaas en kant-en-klaarmaaltijden. Daardoor kan de totale dagelijkse fosfaatblootstelling flink oplopen. Overmatige fosfaatinname wordt in verband gebracht met verstoring van de calcium-fosfaatbalans, wat nadelig kan zijn voor botten en bloedvaten. Mensen met nierproblemen zijn hier extra kwetsbaar voor. Voor kinderen geldt dat zij in verhouding tot hun lichaamsgewicht een lagere tolerantie hebben voor hoge fosfaatinname, wat bij een dieet met veel bewerkte producten nadelig kan zijn voor de botontwikkeling en nierfunctie.
Er is eerder een ADI (aanvaardbare dagelijkse inname) vastgesteld van 70 mg per kg lichaamsgewicht per dag voor de groep polyfosfaten. Voor een volwassene van 70 kg zou dat neerkomen op maximaal 4900 mg per dag. Maar omdat de stof in de EU niet meer is toegelaten als voedseladditief, is deze ADI in de praktijk minder relevant voor Europese consumenten.
Wat zegt de wetenschap?
We vonden 1 relevante studie over ammoniumpolyfosfaat die is meegenomen in onze analyse. Daarvan is er één onafhankelijk gefinancierd.
De enige beschikbare studie is een EFSA-opinie uit 2011 waarin ammoniumpolyfosfaat werd beoordeeld als "vorige lading" (previous cargo) bij transport in containers. In die specifieke context concludeerde EFSA dat de stof geen gezondheidsrisico vormt. Het is belangrijk om te begrijpen dat dit geen volledige risicobeoordeling is voor langdurig gebruik als voedseladditief. De studie keek naar de vraag of restanten van ammoniumpolyfosfaat in transportcontainers een probleem zouden vormen voor voedingsmiddelen die daarna in dezelfde container worden vervoerd. Dat is een heel andere vraag dan of de stof veilig is bij dagelijkse consumptie over langere tijd.
Daar komt bij dat de EFSA-opinie meerdere stoffen tegelijk beoordeelde, waaronder fosforzuur en benzylalcohol. De conclusie over veiligheid is dus niet exclusief op ammoniumpolyfosfaat gericht, wat het lastig maakt om er sterke uitspraken aan te verbinden over E545 als individueel additief. De bewijskracht van deze studie voor de algehele voedselveiligheid van ammoniumpolyfosfaat is daarmee zeer beperkt.
Over fosfaatadditieven in het algemeen is meer bekend. EFSA heeft in bredere evaluaties erkend dat de totale fosfaatblootstelling uit alle bronnen (E450 tot E452 en aanverwante stoffen) bij sommige bevolkingsgroepen de ADI kan overschrijden. Dat is een zorgpunt, omdat chronisch hoge fosfaatinname in verband wordt gebracht met verhoogd cardiovasculair risico en nierschade, met name bij mensen met een al verminderde nierfunctie. Ook ouderen en kinderen worden als kwetsbare groepen beschouwd.
Het feit dat ammoniumpolyfosfaat in de EU niet meer is toegelaten als voedseladditief spreekt boekdelen. Er is simpelweg onvoldoende bewijs dat het bij langdurig gebruik als toevoeging aan voedsel veilig is. Het ontbreken van een IARC-classificatie of uitgebreide toxicologische studies betekent niet automatisch dat de stof onschadelijk is. Het betekent vooral dat er te weinig onderzoek is gedaan om daar uitspraken over te doen.
Bredere context
Regelgeving en bredere context
Ammoniumpolyfosfaat (E545) is in de EU conform verordening 1333/2008 niet meer toegelaten als voedseladditief. Dit betekent dat het niet mag worden toegevoegd aan levensmiddelen die in de Europese Unie worden verkocht. De stof wordt wel nog gebruikt in industriële toepassingen, bijvoorbeeld als vlamvertrager.
Fosfaatadditieven als groep (E450 tot E452 en aanverwante nummers) blijven een punt van aandacht. EFSA heeft erkend dat de cumulatieve blootstelling aan fosfaten uit diverse bronnen bij bepaalde groepen de veilige grens kan overschrijden. Dit geldt vooral voor:
- Mensen met nierproblemen, die fosfaat minder goed kunnen uitscheiden
- Ouderen, bij wie de nierfunctie vaak verminderd is
- Kinderen, die door hun lagere lichaamsgewicht relatief meer fosfaat binnenkrijgen bij een dieet met veel bewerkte producten. Dit kan nadelig zijn voor de botontwikkeling en nierfunctie
Als je bewust wilt omgaan met fosfaatinname, is het verstandig om de totale hoeveelheid bewerkte producten in je dieet te beperken. Kies waar mogelijk voor onbewerkte, natuurlijke alternatieven.
Bijwerkingen
Polyfosfaten kunnen in hoge concentraties spijsverteringsenzymen remmen, wat kan leiden tot spijsverteringsproblemen. Daarnaast kan ammoniumpolyfosfaat de opname van calcium in het lichaam verstoren, wat bij langdurig hoge inname nadelig kan zijn voor de botgezondheid.
Financiering van het onderzoek
De enige beschikbare studie over ammoniumpolyfosfaat is onafhankelijk gefinancierd door de Europese Commissie, in het kader van een EFSA-beoordeling. Er is geen door de industrie gefinancierd onderzoek gevonden.
Hoewel de onafhankelijke financiering op zich positief is, moet worden opgemerkt dat het hier slechts om één studie gaat die bovendien niet specifiek de voedselveiligheid bij langdurig gebruik onderzocht. De studie beoordeelde ammoniumpolyfosfaat in de context van restanten in transportcontainers. Er is dus een groot gebrek aan wetenschappelijk onderzoek naar de directe effecten van E545 als voedseladditief bij chronische inname.
Beoordeling medische literatuur
Het is belangrijk om te weten dat de enige beschikbare studie over ammoniumpolyfosfaat niet gaat over de veiligheid bij dagelijkse consumptie via voedsel. De EFSA-opinie uit 2011 beoordeelde de stof als restant in transportcontainers, wat een heel andere situatie is dan langdurig gebruik als voedseladditief. Bovendien werden in die studie meerdere stoffen tegelijk beoordeeld, waardoor de conclusie niet specifiek op E545 alleen van toepassing is.
De score van dit additief is daardoor rooskleuriger dan de werkelijkheid rechtvaardigt. Het ontbreken van uitgebreid toxicologisch onderzoek naar chronische inname, gecombineerd met het feit dat de stof in de EU niet meer is toegelaten, zou reden moeten zijn voor extra voorzichtigheid. Als je producten van buiten de EU koopt, let dan goed op het etiket.
Onderzochte studies
| Studie | Type | Conclusie | Bewijskracht | Financiering |
|---|---|---|---|---|
|
2011
EFSA: ammoniumpolyfosfaat als vorige lading geen gezondheidsrisico
|
EFSA/WHO-evaluatie | Veilig | 67% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door european commission
|
Verantwoording
Algoritme versie: v1.7. Analyse uitgevoerd op: 8 maart 2026. Lees meer over onze methodologie.
De informatie op deze pagina is met zorg samengesteld op basis van wetenschappelijk onderzoek. Scores worden algoritmisch berekend op basis van de onderliggende studies. Elke pagina wordt met de hand gecontroleerd door de redactie. Deze informatie vervangt geen professioneel voedings- of medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts of diëtist. Mocht er onverhoopt een fout staan, laat het ons weten via info@ahealthylife.nl.
