E552 - Calciumsilicaat
De veiligheidsscore geeft aan hoe veilig dit E-nummer is op een schaal van 0 tot 100, op basis van wetenschappelijk onderzoek.
- ● 60–100: Geen bezwaar — Veilig bevonden in onderzoek
- ● 40–59: Beperk gebruik — Mogelijk risico, nader onderzoek nodig
- ● 0–39: Zo min mogelijk — Risico’s vastgesteld in onderzoek
De vergelijking laat zien hoe dit E-nummer scoort ten opzichte van alle andere E-nummers die wij beoordeeld hebben.
Dit E-nummer scoort beter dan 4% en slechter dan 96% van alle E-nummers. Hoe hoger het percentage, hoe veiliger.
De herkomst geeft aan waar dit E-nummer vandaan komt en hoe het geproduceerd wordt:
- Natuurlijk — Komt voor in de natuur en wordt daaruit gewonnen
- Halfnatuurlijk — Natuurlijke grondstof, chemisch gewonnen of gezuiverd
- Synthetisch — Volledig kunstmatig geproduceerd in een fabriek
- Mineraal — Gewonnen uit minerale bronnen (gesteente, zout)
- Gemodificeerd — Natuurlijke stof waarvan de molecuulstructuur is veranderd
- Ook bekend als
- Calcium silicate, Calciumsilicaat, CaSiO3
- Komt voor in
- Tafelzout, Bakpoeder, Kruidenmixen, Instant soepen, Instant sauzen, Zoetwaren, Voedingssupplementen in poedervorm, Gedroogde voedingsmiddelen
- ADI
- Er is geen ADI (aanvaardbare dagelijkse inname) vastgesteld voor calciumsilicaat. EFSA concludeerde in 2018 dat er onvoldoende toxiciteitsgegevens beschikbaar waren om een veilige dagelijkse inname te bepalen. Dit betekent niet dat de stof per definitie gevaarlijk is, maar wel dat er geen wetenschappelijk onderbouwde veilige grens is vastgesteld.
- EU-status
- Goedgekeurd
- Dieetinfo
- Geschikt voor vegetariërs, veganisten en alle religieuze diëten (halal, kosher). Calciumsilicaat is van minerale oorsprong en bevat geen dierlijke bestanddelen.
EFSA kon in 2018 de veiligheid van calciumsilicaat niet vaststellen door gebrek aan toxiciteitsgegevens. Bij dierproeven is ophoping van silicium in nieren en lever waargenomen. Er is geen veilige dagelijkse inname (ADI) vastgesteld. Er is geen specifiek onderzoek naar effecten bij kinderen.
Alle beschikbare studies zijn onafhankelijk gefinancierd (door EFSA, WHO en de Europese Commissie). De stof is van minerale oorsprong en geschikt voor alle diëten. Bij normaal gebruik als antiklontermiddel zijn de hoeveelheden in voeding zeer klein.
Calciumsilicaat (E552) is een wit poeder van minerale oorsprong dat wordt gebruikt als antiklontermiddel. Het is een combinatie van siliciumdioxide (E551) en calciumoxide (E529) en wordt gewonnen uit kalksteen en een speciaal soort zand (diatomeeënaarde), al kan het ook synthetisch worden geproduceerd. Je komt het vooral tegen in poedervormige producten: tafelzout, bakpoeder, kruidenmixen, instant soepen en sauzen, zoetwaren en voedingssupplementen in poedervorm. Het zorgt ervoor dat deze producten niet gaan klonteren en mooi los blijven.
Wat je moet weten: de Europese Voedselveiligheidsautoriteit (EFSA) heeft in 2018 geconcludeerd dat de veiligheid van calciumsilicaat als voedingsadditief niet kon worden vastgesteld. Dat betekent niet automatisch dat het gevaarlijk is, maar wel dat er onvoldoende gegevens beschikbaar zijn om met zekerheid te zeggen dat het veilig is. Er is dan ook geen ADI (aanvaardbare dagelijkse inname) vastgesteld. De belangrijkste zorg uit dierproeven is dat silicium zich kan ophopen in de nieren en lever.
Voor kinderen is er geen specifiek onderzoek gedaan. Omdat EFSA de veiligheid niet kon bevestigen en orgaanaccumulatie bij dieren is waargenomen, is voorzichtigheid bij kinderen op zijn plaats. Hun organen zijn nog in ontwikkeling en mogelijk gevoeliger voor ophoping van stoffen. Ook voor mensen met nierproblemen is extra oplettendheid verstandig. Hoewel de hoeveelheden in individuele producten klein zijn, kan de cumulatieve blootstelling oplopen als je veel bewerkte poedervormige producten gebruikt.
Wat zegt de wetenschap?
We vonden 4 relevante studies over calciumsilicaat als voedingsadditief. Na beoordeling zijn 3 studies meegenomen in onze analyse. Daarvan zijn er 3 onafhankelijk gefinancierd.
De meest uitgebreide en recente beoordeling komt van EFSA uit 2018. In deze herbeoordeling keek het EFSA-panel naar alle beschikbare toxiciteitsgegevens over calciumsilicaat. De conclusie was dat de veiligheid van E552 niet kon worden vastgesteld. De reden: er waren onvoldoende gegevens over de toxiciteit van de stof, terwijl uit dierproeven bleek dat silicium zich kan ophopen in organen zoals de nieren en lever. Dit is een belangrijk signaal, al is de relevantie voor mensen bij de typische lage niveaus in voeding nog onbekend.
Een eerdere EFSA-publicatie uit 2009 over calciumsilicaat en siliciumdioxide leverde geen inhoudelijke veiligheidsconclusie op. Er was simpelweg te weinig data beschikbaar. De WHO heeft in 2016 de specificaties van calciumsilicaat herzien, maar ook daar werd geen toxiciteits- of veiligheidsconclusie getrokken. Beide publicaties bevestigen het beeld: het onderzoek naar deze stof is beperkt.
Wat opvalt is dat alle meegenomen studies onafhankelijk zijn gefinancierd, door respectievelijk de Europese Commissie, de WHO en EFSA zelf. Er is dus geen sprake van industriefinanciering, wat de betrouwbaarheid van de conclusies versterkt. Tegelijkertijd is het totale aantal studies zeer klein. Het feit dat zelfs de toezichthouders niet genoeg data hadden om de veiligheid vast te stellen, is op zichzelf een belangrijk gegeven.
Het is goed om te weten dat het ontbreken van een ADI niet hetzelfde is als een verbod. Calciumsilicaat is nog steeds goedgekeurd in de EU als voedingsadditief. De situatie is er een van onzekerheid: er is geen bewijs dat het bij normaal gebruik schadelijk is, maar er is ook geen bewijs dat het veilig is. Voor een gezondheidsbewuste consument is dat een relevante nuance.
Bredere context
Calciumsilicaat (E552) is goedgekeurd als voedingsadditief in de Europese Unie, maar de situatie is ongebruikelijk. EFSA heeft in 2018 bij de herbeoordeling geconcludeerd dat de veiligheid niet kon worden vastgesteld ('ADI not established'). Dit is geen verbod, maar het betekent wel dat de wetenschappelijke onderbouwing voor veilig gebruik ontbreekt. In de praktijk mag de stof nog steeds worden gebruikt, maar de Europese Commissie kan op basis van het EFSA-advies besluiten om de toelating te herzien.
De stof wordt voornamelijk gebruikt als antiklontermiddel in poedervormige producten. Omdat het in veel alledaagse producten zit (zout, bakpoeder, kruidenmixen, instant soepen), kan de cumulatieve blootstelling bij mensen die veel van dit soort producten gebruiken oplopen. Er is geen IARC-classificatie voor calciumsilicaat.
Kwetsbare groepen
- Kinderen: Er is geen specifiek onderzoek naar de effecten bij kinderen. Omdat EFSA de veiligheid niet kon vaststellen en orgaanaccumulatie bij dieren is waargenomen, is voorzichtigheid raadzaam. Kinderorganen zijn nog in ontwikkeling en mogelijk gevoeliger.
- Mensen met nierproblemen: Omdat silicium zich bij dieren ophoopt in de nieren, zouden personen met nierfunctiestoornissen gevoeliger kunnen zijn. Dit is niet specifiek onderzocht, maar het is verstandig om hier rekening mee te houden.
Bijwerkingen
Er zijn geen bijwerkingen bij mensen bekend uit de beschikbare studies. De voornaamste zorg komt uit dierproeven, waarbij ophoping van silicium in de nieren en lever is waargenomen. Of dit bij mensen ook optreedt bij de lage niveaus die via voeding worden ingenomen, is niet onderzocht.
Financiering van het onderzoek
Alle drie de meegenomen studies zijn onafhankelijk gefinancierd. De EFSA-herbeoordeling uit 2018 werd gefinancierd door EFSA zelf, de eerdere publicatie uit 2009 door de Europese Commissie en de WHO-evaluatie uit 2016 door de Wereldgezondheidsorganisatie. Er is geen enkele studie met industrie- of mogelijke industriefinanciering gevonden.
Dit is positief voor de betrouwbaarheid van de conclusies: er is geen reden om aan te nemen dat commerciële belangen de uitkomsten hebben beïnvloed. Tegelijkertijd is het totale aantal studies zeer beperkt (slechts 3 meegenomen), wat betekent dat de kennisbasis over deze stof smal is. Het gebrek aan data is juist de reden waarom EFSA de veiligheid niet kon vaststellen.
Beoordeling medische literatuur
De rode score van calciumsilicaat (E552) vraagt om wat nuance. De lage score komt deels doordat EFSA de veiligheid niet kon vaststellen, wat onzekerheid aangeeft maar niet per se een hoog risico. Er is geen IARC-classificatie voor deze stof, dus een vergelijking met bekende kankerverwekkende stoffen gaat niet op.
Twee van de drie meegenomen studies leverden geen inhoudelijke veiligheidsconclusie op, maar telden wel mee in de berekening. Dit kan de score vertekenen. De ophoping van silicium in organen bij dieren is een reëel signaal, maar de relevantie voor mensen bij de zeer lage niveaus in voeding is onbekend. Mensen met nierproblemen vormen mogelijk een kwetsbare groep, maar dit is niet specifiek onderzocht.
Kort samengevat: het probleem is niet zozeer dat calciumsilicaat bewezen schadelijk is, maar dat er te weinig onderzoek is om het veilig te verklaren. Als je liever op zeker speelt, kun je producten kiezen zonder dit additief.
Onderzochte studies
| Studie | Type | Conclusie | Bewijskracht | Financiering |
|---|---|---|---|---|
|
EFSA et al. (2018)
EFSA kon veiligheid E552 niet vaststellen; orgaanaccumulatie en ontbrekende toxiciteitsdata
|
EFSA/WHO-evaluatie | Schadelijk | 80% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door efsa
|
|
World Health Organization (2016)
Alleen specificaties herzien; geen veiligheids- of toxiciteitsconclusie beschikbaar.
|
EFSA/WHO-evaluatie | — | 76% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door who
|
|
2009
Alleen inleiding beschikbaar; geen veiligheidsconclusie in de tekst
|
EFSA/WHO-evaluatie | — | 63% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door european commission
|
Verantwoording
Algoritme versie: v1.7. Analyse uitgevoerd op: 8 maart 2026. Lees meer over onze methodologie.
De informatie op deze pagina is met zorg samengesteld op basis van wetenschappelijk onderzoek. Scores worden algoritmisch berekend op basis van de onderliggende studies. Elke pagina wordt met de hand gecontroleerd door de redactie. Deze informatie vervangt geen professioneel voedings- of medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts of diëtist. Mocht er onverhoopt een fout staan, laat het ons weten via info@ahealthylife.nl.
