E553b - Talk
De veiligheidsscore geeft aan hoe veilig dit E-nummer is op een schaal van 0 tot 100, op basis van wetenschappelijk onderzoek.
- ● 60–100: Geen bezwaar — Veilig bevonden in onderzoek
- ● 40–59: Beperk gebruik — Mogelijk risico, nader onderzoek nodig
- ● 0–39: Zo min mogelijk — Risico’s vastgesteld in onderzoek
De vergelijking laat zien hoe dit E-nummer scoort ten opzichte van alle andere E-nummers die wij beoordeeld hebben.
Dit E-nummer scoort beter dan 5% en slechter dan 95% van alle E-nummers. Hoe hoger het percentage, hoe veiliger.
De herkomst geeft aan waar dit E-nummer vandaan komt en hoe het geproduceerd wordt:
- Natuurlijk — Komt voor in de natuur en wordt daaruit gewonnen
- Halfnatuurlijk — Natuurlijke grondstof, chemisch gewonnen of gezuiverd
- Synthetisch — Volledig kunstmatig geproduceerd in een fabriek
- Mineraal — Gewonnen uit minerale bronnen (gesteente, zout)
- Gemodificeerd — Natuurlijke stof waarvan de molecuulstructuur is veranderd
- Ook bekend als
- Talk, Talkpoeder, Steatiet, Talc, Soapstone
- Komt voor in
- Kauwgom, Snoepcoatings, Rijst, Voedingssupplementen, Zoetwaren
- ADI
- Er is geen ADI (aanvaardbare dagelijkse inname) vastgesteld voor talk (E553b). Dit komt niet doordat het zo veilig is dat een grens overbodig zou zijn, maar doordat EFSA in 2018 concludeerde dat de benodigde gegevens over chronische toxiciteit, kankerverwekkendheid en reproductietoxiciteit ontbreken om een veilige dosis te kunnen bepalen.
- EU-status
- Goedgekeurd
- Dieetinfo
- Talk is mineraal van oorsprong en bevat geen dierlijke bestanddelen. Het is geschikt voor vegetarische, veganistische, halal en kosher diëten.
EFSA kon de veiligheid van talk als voedingsadditief niet vaststellen vanwege ontbrekende gegevens over chronische toxiciteit, kankerverwekkendheid en reproductietoxiciteit. Het IARC classificeert talk als groep 2A: waarschijnlijk kankerverwekkend voor de mens. Mijnbouwgrade talk kan asbestachtige vezels bevatten, wat het risico vergroot. Er zijn geen specifieke studies bij kinderen of zwangere vrouwen beschikbaar.
Talk komt in de voeding relatief beperkt voor. Voedselgrade talk heeft strengere zuiverheidseisen dan industriële varianten. De beschikbare onafhankelijke studies zijn uitgevoerd door EFSA-panels, wat de betrouwbaarheid van de beoordelingen ten goede komt.
Talk (E553b) is een mineraal poeder dat van nature voorkomt in de aardkorst. Het wordt gewonnen uit mijnbouw en verwerkt tot een fijn wit poeder dat je misschien kent als talkpoeder. In de voedingsindustrie wordt het gebruikt als anti-klontermiddel en glijmiddel, vooral in kauwgom, snoepcoatings, rijst en voedingssupplementen. Het zorgt ervoor dat poeders niet samenklonteren en dat producten een gladde textuur krijgen.
Hoewel talk een natuurlijke oorsprong heeft, is dat niet per se geruststellend. Mijnbouwgrade talk kan namelijk verontreinigd zijn met asbestachtige vezels, en juist die verontreinigingen vormen een serieus gezondheidsrisico. Voedselgrade talk moet aan strengere zuiverheidseisen voldoen, maar de langetermijndiscussie over de veiligheid loopt nog steeds. Het Internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek (IARC) classificeert talk als groep 2A: waarschijnlijk kankerverwekkend voor de mens.
Opvallend is dat EFSA, de Europese voedselveiligheidsautoriteit, geen ADI (aanvaardbare dagelijkse inname) heeft kunnen vaststellen voor talk. Dat komt niet doordat het zo veilig is dat een grens overbodig zou zijn, maar doordat de benodigde gegevens over chronische toxiciteit, kankerverwekkendheid en reproductietoxiciteit simpelweg ontbreken. Dat is op zichzelf een verontrustend signaal. Er zijn ook geen specifieke studies beschikbaar bij kinderen of zwangere vrouwen. Gezien het ontbreken van deze gegevens is extra voorzichtigheid bij jonge kinderen gerechtvaardigd en is het verstandig om producten met talk waar mogelijk te vermijden, zeker voor kwetsbare groepen.
De cumulatieve blootstelling aan talk is bovendien lastig in te schatten, omdat je het niet alleen via voeding binnenkrijgt maar ook via cosmetica (denk aan babypoeders en make-up) en medicijnen. Dat maakt het totaalplaatje moeilijker te beoordelen dan bij de meeste andere voedingsadditieven.
Wat zegt de wetenschap?
We vonden 3 relevante studies over talk die allemaal zijn meegenomen in onze analyse. Daarvan zijn er 2 onafhankelijk gefinancierd en bij 1 studie was de financieringsbron onbekend.
De belangrijkste studie is de EFSA-herbeoordeling uit 2018, waarin talk (E553b) samen met verwante silicaten opnieuw werd beoordeeld als voedingsadditief. De conclusie was veelzeggend: EFSA kon de veiligheid van talk niet vaststellen. De reden hiervoor is dat er onvoldoende betrouwbare gegevens beschikbaar zijn over chronische toxiciteit, kankerverwekkendheid en reproductietoxiciteit. Dit betekent dat er geen wetenschappelijke basis is om een veilige dagelijkse inname vast te stellen. EFSA gaf ook aan dat de bestaande zuiverheidsspecificaties voor talk als voedingsadditief ontoereikend zijn.
Een tweede EFSA-studie uit hetzelfde jaar keek naar talk als toevoeging in diervoeding. De conclusie was dat consumenten van dierlijke producten (zoals vlees of melk) geen risico lopen door talk in diervoeder. Tegelijkertijd kon het panel geen veilige dosis voor de dieren zelf vaststellen. Dit benadrukt dat de veiligheid bij directe inname onvoldoende onderbouwd is.
De oudste studie in onze analyse dateert uit 1971 en onderzocht het verband tussen met asbest verontreinigd talk op rijst en maagkanker in Japan. De studie legde een verband tussen het gebruik van verontreinigd talk en een verhoogd risico op maagkanker. Hoewel dit specifiek ging om gecontamineerd talk en niet om voedselgrade talk, is het wel relevant. EFSA heeft namelijk zelf aangegeven dat de zuiverheidsspecificaties voor talk als voedingsadditief niet streng genoeg zijn, waardoor verontreinigingen in de praktijk niet volledig uitgesloten kunnen worden.
De IARC-classificatie als groep 2A (waarschijnlijk kankerverwekkend) weegt zwaar. Deze classificatie is gebaseerd op het totaal aan beschikbaar bewijs, waaronder de mogelijke aanwezigheid van asbestachtige vezels in talk. Het is belangrijk om te weten dat deze classificatie niet alleen geldt voor industrieel talk, maar voor talk in het algemeen. De combinatie van de IARC-classificatie en het onvermogen van EFSA om een veilige dosis vast te stellen, maakt dat de wetenschappelijke onderbouwing voor het gebruik van talk in voeding op dit moment onvoldoende is.
Bredere context
Regelgeving en bredere context
Talk (E553b) is in de EU nog steeds goedgekeurd als voedingsadditief, ondanks dat EFSA in 2018 concludeerde dat de veiligheid niet kon worden vastgesteld. Dit klinkt tegenstrijdig, maar het betekent dat de Europese Commissie de toelating nog niet heeft herzien op basis van de EFSA-herbeoordeling. Het IARC classificeert talk als groep 2A: waarschijnlijk kankerverwekkend voor de mens. Dit is de op één na hoogste risicocategorie van het IARC.
Talk wordt niet alleen in voeding gebruikt, maar ook breed ingezet in cosmetica, babypoeders en medicijnen. De totale blootstelling is daardoor moeilijk in te schatten. De minerale oorsprong brengt het risico van verontreinigingen met asbestachtige vezels met zich mee, en EFSA heeft aangegeven dat de huidige zuiverheidsspecificaties ontoereikend zijn.
- EFSA kon geen ADI vaststellen vanwege ontbrekende toxiciteitsdata
- IARC-classificatie: groep 2A (waarschijnlijk kankerverwekkend)
- Geen specifieke studies bij kinderen of zwangere vrouwen beschikbaar
- Extra voorzichtigheid bij jonge kinderen is gerechtvaardigd. Vermijd producten met talk (E553b) bij jonge kinderen waar mogelijk
- Cumulatieve blootstelling via voeding, cosmetica en medicijnen is lastig in te schatten
Bijwerkingen
Er zijn geen directe bijwerkingen bij kortdurend gebruik van voedselgrade talk gerapporteerd in de beschikbare studies. De zorgen richten zich op langetermijneffecten: EFSA kon de veiligheid bij chronische blootstelling niet vaststellen vanwege ontbrekende gegevens. Verontreinigd talk (met asbestachtige vezels) is in verband gebracht met een verhoogd risico op maagkanker.
Financiering van het onderzoek
Van de 3 meegenomen studies zijn er 2 onafhankelijk gefinancierd. Beide onafhankelijke studies zijn EFSA-panelbeoordelingen, uitgevoerd door wetenschappelijke experts zonder commercieel belang. Bij 1 studie (uit 1971) was de financieringsbron onbekend. Er zijn geen door de industrie gefinancierde studies in onze analyse opgenomen.
Het feit dat de onafhankelijke studies afkomstig zijn van EFSA geeft vertrouwen in de betrouwbaarheid van de conclusies. Tegelijkertijd is het totale aantal studies zeer beperkt (slechts 3), wat op zichzelf al een signaal is. Voor een stof die in de EU is goedgekeurd als voedingsadditief zou je meer onderzoek verwachten, zeker gezien de IARC-classificatie als waarschijnlijk kankerverwekkend.
Beoordeling medische literatuur
De wetenschappelijke onderbouwing voor de veiligheid van talk als voedingsadditief is op dit moment onvoldoende. EFSA kon in 2018 geen veilige dagelijkse inname vaststellen, niet omdat talk bewezen veilig is, maar omdat de benodigde studies simpelweg ontbreken. Dat is een belangrijk verschil. Tegelijkertijd classificeert het IARC talk als waarschijnlijk kankerverwekkend (groep 2A), wat een zwaar signaal is.
De oudere studie over maagkanker in Japan betrof specifiek met asbest verontreinigd talk, wat niet direct vergelijkbaar is met voedselgrade talk. Toch is dit relevant, omdat EFSA zelf aangeeft dat de zuiverheidsspecificaties voor talk als voedingsadditief niet streng genoeg zijn. Het totale aantal beschikbare studies is bovendien zeer beperkt (slechts 3), wat het moeilijk maakt om sterke conclusies te trekken. Als je de keuze hebt, is het verstandig om producten met talk te vermijden, vooral voor kinderen en zwangere vrouwen.
Onderzochte studies
| Studie | Type | Conclusie | Bewijskracht | Financiering |
|---|---|---|---|---|
|
EFSA Panel on Additives and Products or Substances used in Animal Feed (FEEDAP) et al. (2018)
Veilig voor consumenten, maar geen veilige dosis voor dieren vastgesteld
|
EFSA/WHO-evaluatie | Gemengd | 80% |
Onafhankelijk
EFSA/WHO-evaluatie, uitgevoerd door een onafhankelijk wetenschappelijk panel
|
|
EFSA et al. (2018)
EFSA kon veiligheid van Talk niet vaststellen; ontbrekende toxiciteitsdata.
|
EFSA/WHO-evaluatie | Schadelijk | 80% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door efsa
|
|
Merliss, R R (1971)
Asbest-verontreinigd talk op rijst gelinkt aan maagkanker in Japan
|
Onbekend | Bewezen schadelijk | 5% | Onbekend |
Verantwoording
Algoritme versie: v1.7. Analyse uitgevoerd op: 8 maart 2026. Lees meer over onze methodologie.
De informatie op deze pagina is met zorg samengesteld op basis van wetenschappelijk onderzoek. Scores worden algoritmisch berekend op basis van de onderliggende studies. Elke pagina wordt met de hand gecontroleerd door de redactie. Deze informatie vervangt geen professioneel voedings- of medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts of diëtist. Mocht er onverhoopt een fout staan, laat het ons weten via info@ahealthylife.nl.
