E554 - Natriumaluminiumsilicaat
De veiligheidsscore geeft aan hoe veilig dit E-nummer is op een schaal van 0 tot 100, op basis van wetenschappelijk onderzoek.
- ● 60–100: Geen bezwaar — Veilig bevonden in onderzoek
- ● 40–59: Beperk gebruik — Mogelijk risico, nader onderzoek nodig
- ● 0–39: Zo min mogelijk — Risico’s vastgesteld in onderzoek
De vergelijking laat zien hoe dit E-nummer scoort ten opzichte van alle andere E-nummers die wij beoordeeld hebben.
Dit E-nummer scoort beter dan 6% en slechter dan 94% van alle E-nummers. Hoe hoger het percentage, hoe veiliger.
De herkomst geeft aan waar dit E-nummer vandaan komt en hoe het geproduceerd wordt:
- Natuurlijk — Komt voor in de natuur en wordt daaruit gewonnen
- Halfnatuurlijk — Natuurlijke grondstof, chemisch gewonnen of gezuiverd
- Synthetisch — Volledig kunstmatig geproduceerd in een fabriek
- Mineraal — Gewonnen uit minerale bronnen (gesteente, zout)
- Gemodificeerd — Natuurlijke stof waarvan de molecuulstructuur is veranderd
- Ook bekend als
- Natriumaluminosilicaat, Sodium aluminium silicate, Sodium aluminosilicate, NaAlSi
- Komt voor in
- Tafelzout, Kruidenmixen, Gedroogde melkproducten, Instantsoepen, Kauwgom, Poedervormige voedingsmiddelen
- ADI
- Er is geen ADI vastgesteld voor E554. Wel geldt er een toelaatbare wekelijkse inname (TWI) voor aluminium van 1 mg per kilogram lichaamsgewicht per week, vastgesteld door EFSA. Voor een volwassene van 70 kg betekent dat maximaal 70 mg aluminium per week uit alle bronnen samen. EFSA stelde vast dat deze grens bij delen van de bevolking al wordt overschreden.
- EU-status
- Goedgekeurd
- Dieetinfo
- E554 is geschikt voor vegetariërs, veganisten en kan worden gebruikt door alle religies (halal en kosher). Het is van minerale oorsprong en bevat geen dierlijke bestanddelen.
EFSA concludeerde in 2020 dat de veiligheid van E554 niet kon worden vastgesteld. De blootstelling aan aluminium via dit additief kan de toelaatbare wekelijkse inname overschrijden. Aluminium kan zich ophopen in het lichaam, met name in botten en zenuwweefsel. Kinderen lopen door hun lagere lichaamsgewicht een relatief groter risico.
E554 is geschikt voor alle diëten, inclusief veganistisch, vegetarisch, halal en kosher. Het is van minerale oorsprong en wordt al lang gebruikt als antiklontermiddel in poedervormige producten.
Natriumaluminiumsilicaat (E554) is een minerale stof die wordt gebruikt als antiklontermiddel. Je vindt het in poedervormige producten zoals tafelzout, kruidenmixen, gedroogde melkproducten, instantsoepen en kauwgom. Het zorgt ervoor dat poeders niet samenklonteren en strooisel blijven. De stof wordt gewonnen uit natuurlijke mineralen en is een wit poeder of bestaat uit kleine parels.
Wat E554 bijzonder maakt ten opzichte van veel andere antiklontermiddelen, is dat het aluminium bevat. En dat is precies waar de zorgen zitten. De Europese voedselautoriteit EFSA heeft in 2020 geconcludeerd dat de veiligheid van E554 als voedingsadditief niet kon worden vastgesteld. Sterker nog: EFSA stelde vast dat de blootstelling aan aluminium via dit additief de toelaatbare wekelijkse inname (TWI) kan overschrijden. Dat is een serieus signaal.
Er is geen ADI (aanvaardbare dagelijkse inname) vastgesteld voor E554. Wel heeft EFSA een TWI voor aluminium bepaald van 1 mg per kilogram lichaamsgewicht per week. Die grens wordt bij sommige bevolkingsgroepen al overschreden door de totale aluminiumblootstelling uit voeding, drinkwater, cosmetica en verpakkingsmaterialen samen. E554 draagt daar dus aan bij.
Kinderen verdienen extra aandacht. Door hun lagere lichaamsgewicht krijgen zij relatief meer aluminium binnen per kilogram. Aangezien EFSA al bij volwassenen een overschrijding van de TWI vaststelde, is het risico bij kinderen naar verwachting groter. Ook ouderen en mensen met nierproblemen zijn extra gevoelig, omdat zij aluminium minder goed uitscheiden. Als je producten koopt voor kinderen of kwetsbare groepen, is het verstandig om op het etiket te letten en E554 waar mogelijk te vermijden.
Wat zegt de wetenschap?
We vonden 2 relevante studies over natriumaluminiumsilicaat die allemaal zijn meegenomen in onze analyse. Daarvan is er één onafhankelijk gefinancierd en bij 1 studie was de financieringsbron onbekend.
De belangrijkste studie is de EFSA-herbeoordeling uit 2020, uitgevoerd door het Panel on Food Additives and Flavourings. Dit panel beoordeelde opnieuw of E554 (en het verwante E555) veilig zijn als voedingsadditief. De conclusie was duidelijk: de veiligheid kon niet worden vastgesteld. EFSA stelde vast dat de blootstelling aan aluminium via E554 de toelaatbare wekelijkse inname (TWI) van 1 mg aluminium per kilogram lichaamsgewicht per week kan overschrijden. Dit is een zwaarwegend oordeel van een onafhankelijke autoriteit en vormt de kern van de wetenschappelijke bezorgdheid rond dit additief.
De tweede studie, uit 1983, onderzocht zeoliet A (een verwante aluminiumsilicaatverbinding) in de context van wasmiddelen. Deze dierstudie concludeerde dat er geen gezondheidsrisico was bij industriële en huishoudelijke blootstelling. Het probleem is dat deze studie een heel andere blootstellingsroute betreft (huidcontact en inademing bij wasmiddelgebruik) dan orale inname via voeding. Daardoor is de relevantie voor de voedselveiligheidsbeoordeling van E554 beperkt. De financieringsbron van deze studie is onbekend.
Er is dus een duidelijke tegenstrijdigheid tussen de twee beschikbare studies. De oudere dierstudie suggereert veiligheid, maar in een context die niet vergelijkbaar is met het eten van voedsel met E554. De recente, onafhankelijke EFSA-evaluatie komt tot een heel andere conclusie en weegt wetenschappelijk veel zwaarder. Met slechts twee studies is de totale bewijsbasis beperkt, maar het feit dat de meest gezaghebbende en relevante studie de veiligheid niet kan bevestigen, is een belangrijk signaal.
Wat ook meespeelt is het cumulatie-effect van aluminium. Je wordt via meerdere bronnen tegelijk blootgesteld aan aluminium: via voeding, drinkwater, cosmetica en verpakkingsmaterialen. E554 is slechts één van die bronnen, maar elke extra bron telt mee. Aluminium kan zich ophopen in het lichaam. JECFA (het gezamenlijke expert-comité van de WHO en FAO) heeft eerder ook een voorlopige toelaatbare wekelijkse inname voor aluminium vastgesteld, wat aangeeft dat de internationale wetenschappelijke gemeenschap de blootstelling aan aluminium serieus neemt.
Bredere context
Regelgeving en bredere context
E554 is in de EU goedgekeurd als voedingsadditief, maar de toelating is beperkt. Het mag alleen worden gebruikt in specifieke productcategorieën en binnen vastgestelde maximumgehalten. De EFSA-herbeoordeling uit 2020 heeft de zorgen rond aluminiumbevattende additieven opnieuw onder de aandacht gebracht. EFSA kon de veiligheid niet bevestigen en stelde vast dat de TWI voor aluminium (1 mg/kg lichaamsgewicht/week) bij delen van de bevolking wordt overschreden.
JECFA heeft eerder een vergelijkbare PTWI (voorlopige toelaatbare wekelijkse inname) voor aluminium vastgesteld. De cumulatieve blootstelling via meerdere bronnen (voeding, water, cosmetica, verpakkingen) maakt het lastig om de bijdrage van één enkel additief los te beoordelen. Dat is precies de reden waarom voorzichtigheid geboden is.
- Kinderen hebben door hun lagere lichaamsgewicht een relatief hogere blootstelling aan aluminium per kilogram. Aangezien de TWI al bij volwassenen kan worden overschreden, is extra voorzichtigheid bij kinderen op zijn plaats.
- Ouderen en mensen met nierproblemen scheiden aluminium minder goed uit en zijn daardoor extra kwetsbaar.
- Er bestaan alternatieven zonder aluminium, zoals siliciumdioxide (E551) of calciumsilicaat (E552), die als antiklontermiddel kunnen dienen.
Bijwerkingen
Er zijn geen acute bijwerkingen bekend bij normale inname. De belangrijkste zorg is de ophoping van aluminium in het lichaam bij langdurige blootstelling. Aluminium kan zich ophopen in botten en zenuwweefsel. EFSA stelde vast dat de toelaatbare wekelijkse inname voor aluminium via dit additief kan worden overschreden, wat op langere termijn een gezondheidsrisico kan vormen.
Financiering van het onderzoek
Van de twee beschikbare studies is er één onafhankelijk gefinancierd (de EFSA-herbeoordeling uit 2020) en bij de andere studie (uit 1983) is de financieringsbron onbekend. De onafhankelijke EFSA-studie is veruit de meest relevante en betrouwbare bron. Deze concludeerde dat de veiligheid van E554 niet kon worden vastgesteld.
De studie met onbekende financiering onderzocht een verwante stof in een heel andere context (wasmiddelen) en is daardoor beperkt bruikbaar voor het beoordelen van E554 als voedingsadditief. Het ontbreken van door de industrie gefinancierd onderzoek naar de orale veiligheid van E554 is opvallend. Het betekent dat er weinig onderzoek beschikbaar is dat specifiek de veiligheid van dit additief in voeding onderbouwt.
Beoordeling medische literatuur
De wetenschappelijke basis voor E554 is beperkt: er zijn slechts twee studies beschikbaar. De meest gezaghebbende studie, de EFSA-herbeoordeling uit 2020, concludeerde dat de veiligheid niet kon worden vastgesteld en dat de toelaatbare wekelijkse inname voor aluminium wordt overschreden. De andere studie onderzocht een verwante stof in een heel andere context (wasmiddelen in plaats van voeding) en is daardoor nauwelijks relevant voor de beoordeling van E554 als voedingsadditief.
Wat je als lezer moet weten: het feit dat EFSA de veiligheid niet kon bevestigen, is een serieus signaal. De totale aluminiumbelasting uit alle bronnen samen (voeding, water, cosmetica, verpakkingen) speelt hierbij een grote rol. Er bestaan alternatieve antiklontermiddelen zonder aluminium. Als je de keuze hebt, is het verstandig om producten met E554 te vermijden, zeker voor kinderen en andere kwetsbare groepen.
Onderzochte studies
| Studie | Type | Conclusie | Bewijskracht | Financiering |
|---|---|---|---|---|
|
EFSA et al. (2020)
EFSA kon veiligheid E554 niet vaststellen; TWI-overschrijding aangetoond
|
EFSA/WHO-evaluatie | Schadelijk | 84% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door efsa
|
|
Gloxhuber et al. (1983)
Geen gezondheidsrisico bij industriële en huishoudelijke blootstelling aangetoond
|
Dierstudie | Veilig | 19% | Onbekend |
Verantwoording
Algoritme versie: v1.7. Analyse uitgevoerd op: 8 maart 2026. Lees meer over onze methodologie.
De informatie op deze pagina is met zorg samengesteld op basis van wetenschappelijk onderzoek. Scores worden algoritmisch berekend op basis van de onderliggende studies. Elke pagina wordt met de hand gecontroleerd door de redactie. Deze informatie vervangt geen professioneel voedings- of medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts of diëtist. Mocht er onverhoopt een fout staan, laat het ons weten via info@ahealthylife.nl.
