E620 - Glutaminezuur

Beperk gebruik NatuurlijkWordt rechtstreeks uit planten, dieren of schimmels gewonnen zonder chemische bewerking.
Veiligheidsscore
43.2/100
Beperk gebruik
Vergelijking
Beter dan 19%
van alle E-nummers
Herkomst
NatuurlijkWordt rechtstreeks uit planten, dieren of schimmels gewonnen zonder chemische bewerking.
Ook bekend als
Glutamic acid, L-glutaminezuur, L-glutamic acid, Glutamaat, E620
Komt voor in
Chips, Zoutjes, Kant-en-klaarmaaltijden, Bouillonblokjes, Sauzen, Vleesproducten, Snacks, Soepen, Kruidenmixen
ADI
De ADI is 30 mg/kg lichaamsgewicht per dag, vastgesteld door de EFSA in 2017. Voor een volwassene van 70 kg betekent dit maximaal 2100 mg per dag. Deze limiet geldt voor de totale inname van alle glutamaten samen (E620-E625). Door het wijdverbreide gebruik in veel bewerkte producten kan de cumulatieve blootstelling snel oplopen. Bij zuigelingen op flesvoeding is aangetoond dat deze ADI structureel wordt overschreden.
EU-status
Goedgekeurd
Dieetinfo
Geschikt voor alle diëten: halal, kosher, vegetarisch en veganistisch. Glutaminezuur bevat geen gluten en mag worden toegevoegd aan glutenvrije producten.
Aandachtspunten

De EFSA heeft in 2017 de ADI vastgesteld op 30 mg/kg lichaamsgewicht per dag, wat een belangrijk signaal is dat eerdere veiligheidsgrenzen te ruim waren. Onderzoek toont aan dat zuigelingen op flesvoeding de ADI structureel overschrijden gedurende het eerste levensjaar. Bij gevoelige personen zijn klachten als hoofdpijn, hartkloppingen, duizeligheid en misselijkheid gerapporteerd. Het wijdverbreide gebruik in ultrabewerkte producten kan leiden tot hoge cumulatieve blootstelling.

Positieve bevindingen

Glutaminezuur is een aminozuur dat van nature in veel eiwitrijke voedingsmiddelen voorkomt, zoals kaas, tomaten, champignons en vlees. Het overgrote deel van het onderzoek (8 van 9 studies) is onafhankelijk gefinancierd. Bij normale consumptieniveaus wordt het door EFSA als veilig beschouwd voor de meeste volwassenen.

Glutaminezuur (E620) is een aminozuur dat van nature voorkomt in veel eiwitrijke voedingsmiddelen. Denk aan Parmezaanse kaas, tomaten, champignons, sojasaus en vlees. Het is verantwoordelijk voor de vijfde basissmaak: umami, die hartige, volle smaak die je herkent in een goede bouillon of rijpe tomaat. Hoewel het een natuurlijke stof is, wordt het als voedingsadditief commercieel geproduceerd door bacteriële fermentatie van melasse of door afbraak van plantaardig eiwit. Bij die productie kunnen genetisch gemodificeerde organismen worden gebruikt.

Je komt E620 tegen in heel veel bewerkte producten: vleesproducten, chips, zoutjes, kant-en-klaarmaaltijden, bouillonblokjes, sauzen en snacks. Samen met de bekendere variant monosodiumglutamaat (E621) vormt het een groep smaakversterkers (E620-E625) die breed worden ingezet in de voedingsindustrie. Het idee is dat je met glutamaten minder zout nodig hebt om dezelfde smaakbeleving te krijgen. Dat klinkt positief, maar de keerzijde is dat die versterkte umamismaak ook kan aanzetten tot meer eten van ultrabewerkte producten.

De EFSA heeft in 2017 voor het eerst een ADI (aanvaardbare dagelijkse inname) vastgesteld van 30 mg per kilogram lichaamsgewicht per dag. Dat was een opvallende stap, want daarvoor gold er helemaal geen limiet. Voor een volwassene van 70 kg betekent dit maximaal 2100 mg per dag. Dat lijkt veel, maar door het wijdverbreide gebruik in allerlei productcategorieën tegelijk kan de cumulatieve blootstelling flink oplopen. Vooral bij zuigelingen op flesvoeding is aangetoond dat de ADI structureel wordt overschreden gedurende het eerste levensjaar. Ouders van jonge kinderen wordt daarom aangeraden producten met toegevoegd glutaminezuur en aanverwante glutamaten (E621-E625) zoveel mogelijk te vermijden.

Bij gevoelige personen worden klachten gemeld als hoofdpijn, hartkloppingen, rode huid, duizeligheid, misselijkheid en buikpijn. Hoewel deze klachten wetenschappelijk moeilijk te bewijzen zijn in gecontroleerde studies, worden ze vaak genoeg gerapporteerd om er rekening mee te houden. Glutaminezuur is verboden in babyvoeding. Als je de keuze hebt, is het verstandiger om de natuurlijke umamismaak uit echte voedingsmiddelen te halen. Tomaten, champignons en kaas geven dezelfde smaak zonder dat er een additief aan te pas komt.

Wat zegt de wetenschap?

We vonden 12 relevante studies over glutaminezuur als voedingsadditief. Na beoordeling zijn 9 studies meegenomen in onze analyse. Daarvan zijn er 8 onafhankelijk gefinancierd en bij 1 studie was de financieringsbron onbekend.

De belangrijkste studie is de EFSA-herevaluatie uit 2017, waarin alle glutamaten (E620-E625) opnieuw zijn beoordeeld. Deze evaluatie leidde tot het vaststellen van een ADI van 30 mg/kg lichaamsgewicht per dag. Dat was een significante verandering: eerder gold er geen specifieke limiet. De reden voor deze verlaging was dat de blootstelling bij sommige bevolkingsgroepen niet alleen de nieuw vastgestelde ADI overschrijdt, maar ook de doses waarbij in dierstudies schadelijke effecten zijn waargenomen. Dit geldt met name voor zuigelingen en jonge kinderen.

Twee studies uit 2023 onderzochten specifiek de blootstelling van zuigelingen op flesvoeding aan glutaminezuur. Beide concludeerden dat alle onderzochte zuigelingen de EFSA-ADI dagelijks overschreden gedurende het eerste levensjaar. Dit is een zorgwekkende bevinding, omdat jonge kinderen kwetsbaarder zijn voor mogelijke nadelige effecten. Een Cochrane-review uit 2012 keek naar het verband tussen glutamaat en astma, maar vond onvoldoende bewijs om conclusies te trekken. De beschikbare data waren simpelweg te beperkt.

Een oudere review uit 2000 concludeerde dat glutamaat bij normale consumptie geen toxische effecten veroorzaakt en dat schade aan het zenuwstelsel alleen optreedt bij extreme doses. Een review uit 2016 bevestigde dat meerdere autoriteiten glutamaat als veilig beschouwden, maar die studie ging nog uit van een ADI van "niet vastgesteld". Dit standpunt is inmiddels achterhaald door de EFSA-herevaluatie uit 2017, die juist aanleiding zag om wél een limiet in te stellen. Twee EFSA-evaluaties over het gebruik van glutaminezuur in diervoeder (2020 en 2022) concludeerden dat het veilig is voor consumenten van dierlijke producten, maar wezen op inhalatierisico's voor gebruikers die met het poeder werken.

Wat opvalt is dat er een duidelijke verschuiving is in de wetenschappelijke consensus. Oudere studies en reviews waren geruststellender, terwijl de meest recente en meest gezaghebbende evaluatie (EFSA 2017) juist strenger is geworden. Drie studies zijn niet meegenomen in de analyse, waaronder twee die door de industrie gefinancierd bleken en pleitten voor hogere veiligheidsdrempels. Dit is een klassiek voorbeeld van hoe financieringsbronnen de uitkomsten van onderzoek kunnen beïnvloeden.

Bredere context

Glutaminezuur (E620) en de natriumvariant monosodiumglutamaat (E621) worden op grote schaal gebruikt als smaakversterker in ultrabewerkte producten zoals chips, kant-en-klaarmaaltijden, bouillonblokjes, sauzen en snacks. De EFSA heeft in 2017 voor het eerst een ADI vastgesteld van 30 mg/kg lichaamsgewicht per dag. Dit was een opvallende verlaging ten opzichte van de eerdere status waarbij geen limiet was vastgesteld. De aanleiding was dat de blootstelling bij bepaalde bevolkingsgroepen de veilige grenzen overschrijdt.

Glutaminezuur is verboden in babyvoeding en mag niet worden gebruikt in producten voor kinderen jonger dan 12 weken. Onderzoek toont aan dat zuigelingen op flesvoeding de ADI structureel overschrijden. Ouders van jonge kinderen wordt aangeraden producten met toegevoegd glutaminezuur (E620) en aanverwante glutamaten (E621-E625) zoveel mogelijk te vermijden.

  • De EFSA-ADI van 30 mg/kg lichaamsgewicht per dag geldt voor de totale inname van alle glutamaten samen (E620-E625).
  • Natriumglutamaat (E621) draagt daarnaast bij aan de dagelijkse natriuminname, relevant gezien de WHO-richtlijn van maximaal 2 gram natrium per dag.
  • Door het wijdverbreide gebruik in veel productcategorieën tegelijk kan de cumulatieve dagelijkse blootstelling aanzienlijk oplopen.
  • Glutaminezuur heeft geen IARC-classificatie. De belangrijkste risico's betreffen ADI-overschrijding bij kwetsbare groepen, niet genotoxiciteit of carcinogeniteit.
  • Personen met astma en personen met verminderde nierfunctie worden in de literatuur als extra gevoelig beschouwd.

Bijwerkingen

Bij gevoelige personen zijn overgevoeligheidsreacties gerapporteerd, waaronder hoofdpijn (migraine), hartkloppingen, nekkramp, rode huid, duizeligheid, misselijkheid, buikpijn en een algemeen zwak gevoel. Deze klachten worden vooral gemeld bij hoge inname op een lege maag. Wetenschappelijk bewijs voor een direct oorzakelijk verband is beperkt, maar de klachten worden breed genoeg gerapporteerd om er rekening mee te houden.

Financiering van het onderzoek

8
1
Onafhankelijk (8) Industrie (0) Mogelijk industrie (0) Onbekend (1)

Van de 9 meegenomen studies zijn er 8 onafhankelijk gefinancierd, onder andere door de EFSA, de Europese Commissie, de NIH (National Institutes of Health) en de WHO. Bij 1 studie was de financieringsbron onbekend. Dit is een opvallend positief beeld: het overgrote deel van het beschikbare bewijs komt van onafhankelijke onderzoekers en instanties.

Drie studies zijn niet meegenomen in de analyse. Twee daarvan bleken door de industrie gefinancierd en pleitten voor hogere veiligheidsdrempels dan de EFSA heeft vastgesteld. Dit is een bekend patroon bij voedingsadditieven: door de industrie gefinancierd onderzoek komt vaker tot gunstigere conclusies. Het feit dat deze studies zijn uitgesloten versterkt de betrouwbaarheid van de overgebleven analyse.

Beoordeling medische literatuur

Bij het beoordelen van dit onderzoek zijn een paar nuances belangrijk. Oudere reviews concludeerden dat glutaminezuur volledig veilig was zonder dat er een limiet nodig was. De EFSA-herevaluatie uit 2017 kwam tot een andere conclusie en stelde voor het eerst een ADI vast van 30 mg/kg per dag. Dit betekent dat eerdere geruststellende conclusies inmiddels achterhaald zijn.

Twee van de meegenomen studies lijken sterk op elkaar (dezelfde auteurs, vergelijkbaar onderwerp over zuigelingen) maar worden als aparte studies geteld met zeer verschillende bewijskracht. Dit kan de totale score enigszins vertekenen. Daarnaast zijn twee door de industrie gefinancierde studies uitgesloten die pleitten voor hogere veiligheidsdrempels. Het is goed om te weten dat het overgebleven bewijs overwegend onafhankelijk is, wat de betrouwbaarheid ten goede komt.

Let op bij kinderen: Onderzoek toont aan dat zuigelingen die flesvoeding krijgen de veilige dagelijkse inname (ADI) van glutaminezuur structureel overschrijden gedurende het eerste levensjaar. Ouders van jonge kinderen wordt aangeraden om producten met toegevoegd glutaminezuur (E620) en aanverwante glutamaten (E621-E625) zoveel mogelijk te vermijden.

Onderzochte studies

Studie Type Conclusie Bewijskracht Financiering
Mennella et al. (2023)
Alle zuigelingen overschreden de EFSA ADI voor glutaminezuur dagelijks
RCT Schadelijk
99%
Onafhankelijk
Gefinancierd door NICHD NIH HHS, NICHD NIH HHS
Mortensen et al. (2017)
Blootstelling overschrijdt ADI én schadelijke doses bij sommige bevolkingsgroepen
EFSA/WHO-evaluatie Schadelijk
86%
Onafhankelijk
Gefinancierd door efsa
Mennella et al. (2023)
Alle zuigelingen overschreden de ADI voor glutaminezuur gedurende het eerste jaar
Blootstellingsstudie Schadelijk
55%
Onafhankelijk
Gefinancierd door National Institutes of Health, National Institutes of Health, National Institutes of Health
EFSA Panel on Additives and Products or Substances used in Animal Feed (FEEDAP) et al. (2022)
Veilig voor consumenten, maar inhalatierisico en hygiënische bezwaren bij drinkwater
EFSA/WHO-evaluatie Overwegend veilig
35%
Onafhankelijk
Gefinancierd door european commission
Bampidis et al. (2020)
Veilig voor consumenten van dierlijke producten, risico voor gebruikers bij inhalatie
EFSA/WHO-evaluatie Overwegend veilig
33%
Onafhankelijk
Gefinancierd door european commission
Walker, R., Lupien, J. R. (2000)
Geen toxische effecten bij normale consumptie; CNS-schade alleen bij extreme doses
Review Overwegend veilig
6%
Onafhankelijk
Auteur werkzaam bij University of Surrey (United Kingdom)
Albarracin et al. (2016)
MSG veilig bevonden door meerdere autoriteiten; ADI 'not specified' en GRAS-status
Review Veilig
3%
Onbekend
Zhou et al. (2012)
Geen bewijs voor MSG-effect op astma, maar data zeer beperkt
Systematisch review
0%
Onafhankelijk
Auteur werkzaam bij West China School of Medicine/West China Hospital of Sichuan University (China)
Samuels, A. (2020)
Review beschrijft risico's maar bevat geen resultaten of conclusies
Review
0%
Onafhankelijk
Gefinancierd door who

Verantwoording

Algoritme versie: v1.7. Analyse uitgevoerd op: 8 maart 2026. Lees meer over onze methodologie.

De informatie op deze pagina is met zorg samengesteld op basis van wetenschappelijk onderzoek. Scores worden algoritmisch berekend op basis van de onderliggende studies. Elke pagina wordt met de hand gecontroleerd door de redactie. Deze informatie vervangt geen professioneel voedings- of medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts of diëtist. Mocht er onverhoopt een fout staan, laat het ons weten via info@ahealthylife.nl.