E921 - L-Cystine
Dit additief is niet meer toegelaten of wordt niet meer als voedseladditief beschouwd conform EU-verordening 1333/2008.
Dit additief is niet meer toegelaten of wordt niet meer als voedseladditief beschouwd conform EU-verordening 1333/2008. Een vergelijking met andere E-nummers is daarom niet van toepassing.
De herkomst geeft aan waar dit E-nummer vandaan komt en hoe het geproduceerd wordt:
- Natuurlijk — Komt voor in de natuur en wordt daaruit gewonnen
- Halfnatuurlijk — Natuurlijke grondstof, chemisch gewonnen of gezuiverd
- Synthetisch — Volledig kunstmatig geproduceerd in een fabriek
- Mineraal — Gewonnen uit minerale bronnen (gesteente, zout)
- Gemodificeerd — Natuurlijke stof waarvan de molecuulstructuur is veranderd
- Ook bekend als
- L-cystine, Cystine, (R,R)-3,3'-dithiobis(2-aminopropanoic acid)
- Komt voor in
- Brood (historisch, niet meer toegelaten in EU), Voedingssupplementen, Bakkerijproducten (historisch)
- ADI
- Er is geen officiële ADI vastgesteld voor L-cystine. Een onafhankelijke beoordeling van het Noorse Wetenschappelijk Comité voor Voedselveiligheid (VKM) beschouwt doseringen tot 750 mg per dag als veilig voor volwassenen. Voor kinderen van 10 tot 14 jaar worden doseringen van 250 en 500 mg per dag in supplementen als niet zonder risico beschouwd.
- EU-status
- Niet meer toegelaten of wordt niet meer als additief beschouwd
- Dieetinfo
- Niet geschikt voor veganisten. Kan van dierlijke oorsprong zijn (vaak gewonnen uit haar van dieren, waarbij varkens niet uitgesloten zijn). Daardoor mogelijk niet geschikt voor mensen die halal, kosher of vegetarisch eten. Controleer altijd de bron bij de fabrikant.
In de EU niet meer toegelaten als voedingsadditief. Een onafhankelijke VKM-beoordeling geeft aan dat doseringen van 250 en 500 mg/dag L-cystine in voedingssupplementen bij kinderen (10-14 jaar) als niet zonder risico worden beschouwd. Zwavelaminozuren, waartoe L-cystine behoort, worden in reviewonderzoek beschreven als behorend tot de meest toxische aminozuren bij overmatige inname. Eén van de studies die concludeert dat L-cystine veilig is, werd gefinancierd door de industrie.
Bij normale doseringen (tot 750 mg/dag) wordt L-cystine als veilig beschouwd voor volwassenen. Het komt van nature voor in eiwitrijke voedingsmiddelen zoals vlees, eieren en zuivel. In een RCT bij vrouwen werden geen bijwerkingen gerapporteerd bij gebruik als onderdeel van een combinatiesupplement.
L-cystine (E921) is een aminozuur dat van nature voorkomt in eiwitrijke voedingsmiddelen zoals vlees, eieren en zuivel. Het ontstaat door de koppeling van twee L-cysteïne-moleculen. In de voedingsindustrie werd het vooral gebruikt als meelverbeteraar: het verstevigt de structuur van brood en andere bakkerijproducten. L-cystine kan gewonnen worden uit dierlijke eiwitten, vaak uit haar van dieren (waarbij varkens niet uitgesloten zijn). Dat maakt het voor veel mensen met religieuze of ethische voedingsvoorschriften een stof om te vermijden.
Belangrijk om te weten: L-cystine is in de EU niet meer toegelaten als voedingsadditief (conform EU-verordening 1333/2008). Je zult het dus niet meer op etiketten tegenkomen als E921. Wel kan L-cystine nog voorkomen in voedingssupplementen en in verrijkte producten, waar andere regelgeving van toepassing is. Juist bij supplementen is het goed om alert te zijn, want cumulatie via meerdere bronnen (dagelijkse voeding, supplementen en verrijkte producten) kan ertoe leiden dat je totale inname hoger uitvalt dan je denkt.
Er is geen officiële ADI (aanvaardbare dagelijkse inname) vastgesteld voor L-cystine. Wel geeft een onafhankelijke beoordeling van het Noorse VKM aan dat doseringen tot 750 mg per dag voor volwassenen als veilig worden beschouwd. Voor kinderen liggen de grenzen lager: doseringen van 250 en 500 mg per dag in supplementen worden bij kinderen van 10 tot 14 jaar als niet zonder risico beschouwd. Ouders doen er dus goed aan om voorzichtig te zijn met supplementen die L-cystine bevatten.
Hoewel L-cystine een natuurlijk aminozuur is dat je lichaam nodig heeft, betekent dat niet automatisch dat extra inname via supplementen altijd verstandig is. Zwavelaminozuren, de groep waartoe L-cystine behoort, worden in wetenschappelijk reviewonderzoek beschreven als behorend tot de meest toxische aminozuren bij overmatige inname. Bij normale voedingsinname is er geen reden tot zorg, maar bij hogere doseringen via supplementen is voorzichtigheid op zijn plaats.
Wat zegt de wetenschap?
We vonden 7 relevante studies over L-cystine die allemaal zijn meegenomen in onze analyse. Daarvan is er één industrie-gefinancierd, zijn er 2 onafhankelijk gefinancierd en bij 4 studies was de financieringsbron onbekend.
De meest uitgebreide onafhankelijke beoordeling komt van het Noorse Wetenschappelijk Comité voor Voedselveiligheid (VKM, 2015), dat in opdracht van de Noorse voedselautoriteit een risicobeoordeling uitvoerde. De conclusie was dat L-cystine tot 750 mg per dag veilig is voor volwassenen, maar dat hogere doseringen risico's met zich meebrengen. Specifiek voor kinderen van 10 tot 14 jaar werden doseringen van 250 en 500 mg per dag in supplementen als niet zonder risico beoordeeld. Dit is een belangrijk signaal, omdat supplementen met L-cystine vrij verkrijgbaar zijn en ouders zich hier mogelijk niet bewust van zijn.
Een EFSA-opinie uit 2013 beoordeelde L-cystine als veilig voor consumptie, maar wees op voorzichtigheid bij directe huid- en oogblootstelling. Een recentere VKM-beoordeling uit 2025, die betrekking had op L-cystine als diervoederadditief, concludeerde dat het veilig is voor consumenten, het milieu en gebruikers bij normale dosering. Deze laatste studie werd gefinancierd door de industrie (DSM), wat de conclusie minder onafhankelijk maakt. Het valt op dat de industrie-gefinancierde studie zonder nuance "veilig" concludeert, terwijl de onafhankelijke VKM-beoordeling expliciet waarschuwt voor risico's bij hogere doseringen en bij kinderen. Dit verschil in nuance verdient aandacht.
Een review uit 2006 over zwavelaminozuren plaatst L-cystine in een bredere context. De studie stelt dat cystine minder toxisch is dan cysteïne, maar benadrukt tegelijk dat zwavelaminozuren als groep tot de meest toxische aminozuren behoren bij overmatige inname. Een RCT uit 2018 bij gezonde vrouwen vond geen bijwerkingen bij een combinatiesupplement dat onder andere L-cystine bevatte, maar dit betrof een specifieke formulering en geen hoge dosis L-cystine alleen. Twee dierstudies lieten geen schadelijke effecten zien bij normale doseringen en vonden een zeer lage acute toxiciteit.
Het bewijs is redelijk, maar kent beperkingen. De meeste studies betreffen dierproeven of beoordelingen door autoriteiten. Grootschalig menselijk onderzoek naar de veiligheid van L-cystine als supplement ontbreekt grotendeels. Dat maakt het lastig om met zekerheid uitspraken te doen over langetermijneffecten bij hogere doseringen, vooral bij kwetsbare groepen zoals kinderen.
Bredere context
Regelgeving en aandachtspunten
L-cystine (E921) is in de EU niet meer toegelaten als voedingsadditief. Het mag dus niet meer worden toegevoegd aan levensmiddelen als meelverbeteraar of in een andere functie. Dit betekent dat je het niet meer op ingrediëntenlijsten van voedingsmiddelen zult tegenkomen. Wel kan L-cystine nog voorkomen in voedingssupplementen, waar andere regelgeving geldt.
Er is geen IARC-classificatie voor L-cystine en er is geen officiële ADI vastgesteld. De belangrijkste waarschuwing betreft kinderen: een onafhankelijke VKM-beoordeling geeft aan dat doseringen van 250 en 500 mg per dag L-cystine in voedingssupplementen bij kinderen van 10 tot 14 jaar als niet zonder risico worden beschouwd. Ouders die overwegen hun kinderen supplementen met L-cystine te geven, doen er goed aan dit eerst met een arts te bespreken.
- In de EU niet meer toegelaten als voedingsadditief (E921)
- Kan van dierlijke oorsprong zijn (vaak gewonnen uit haar), niet geschikt voor veganisten en mogelijk niet voor mensen met religieuze voedingsvoorschriften
- Veilig tot 750 mg/dag voor volwassenen volgens onafhankelijke beoordeling
- Niet zonder risico bij hogere doseringen en bij kinderen (10-14 jaar) al bij 250-500 mg/dag
- Cumulatie via voeding, supplementen en verrijkte producten is mogelijk
Bijwerkingen
Bij normale doseringen (tot 750 mg/dag) zijn er geen bijwerkingen bekend bij volwassenen. Bij hogere doseringen kunnen risico's optreden, aangezien zwavelaminozuren tot de meest toxische aminozuren behoren bij overmatige inname. Bij kinderen van 10 tot 14 jaar worden doseringen van 250-500 mg/dag in supplementen als niet zonder risico beschouwd. Bij directe huid- en oogblootstelling is voorzichtigheid geboden.
Financiering van het onderzoek
Van de 7 meegenomen studies is er één gefinancierd door de industrie (DSM), zijn er 2 onafhankelijk gefinancierd (door het Noorse VKM en EFSA) en bij 4 studies was de financieringsbron onbekend. De industrie-gefinancierde studie concludeert zonder nuance dat L-cystine veilig is, terwijl de onafhankelijke beoordelingen een genuanceerder beeld schetsen met duidelijke waarschuwingen voor hogere doseringen en kwetsbare groepen.
Het feit dat bij meer dan de helft van de studies de financieringsbron onbekend is, maakt het lastig om de onafhankelijkheid van het totale bewijsmateriaal volledig te beoordelen. De twee onafhankelijke studies zijn het meest informatief en bieden de meest gebalanceerde conclusies. Het is verstandig om de conclusie van de industrie-gefinancierde studie met enige terughoudendheid te interpreteren.
Beoordeling medische literatuur
Het onderzoek naar L-cystine laat een gemengd beeld zien. Bij normale doseringen tot 750 mg per dag lijkt het veilig voor volwassenen, maar bij hogere doseringen en bij kinderen zijn er duidelijke waarschuwingen. De industrie-gefinancierde studie concludeert zonder voorbehoud dat L-cystine veilig is, terwijl onafhankelijke beoordelingen een genuanceerder beeld schetsen. Grootschalig menselijk onderzoek ontbreekt grotendeels, waardoor de langetermijneffecten bij hogere doseringen niet goed in kaart zijn gebracht.
Daarnaast is het goed om te weten dat zwavelaminozuren als groep in reviewonderzoek worden beschreven als behorend tot de meest toxische aminozuren bij overmatige inname. L-cystine is weliswaar minder toxisch dan cysteïne, maar dat maakt het bij hoge doses niet automatisch onschuldig. Als je L-cystine via supplementen inneemt, houd dan rekening met wat je ook al via je dagelijkse voeding binnenkrijgt.
Onderzochte studies
| Studie | Type | Conclusie | Bewijskracht | Financiering |
|---|---|---|---|---|
|
Risk assessment of “other substances” - L-cysteine and L-cystine. Opinion of the Panel on Nutrition, Dietetic Products, Novel Food and Allergy of the Norwegian Scientific Committee for Food Safety
Frøyland et al. (2015)
L-Cystine veilig tot 750 mg/dag, risico bij hogere doses en kinderen
|
EFSA/WHO-evaluatie | Gemengd | 74% |
Onafhankelijk
Uitgevoerd door de Norwegian Scientific Committee for Food Safety (VKM) op verzoek van de Norwegian Food Safety Authority — beide zijn overheidsinstanties.
|
|
2013
Veilig voor consumptie; voorzichtigheid bij huid- en oogblootstelling
|
EFSA/WHO-evaluatie | Overwegend veilig | 70% |
Onafhankelijk
EFSA (European Food Safety Authority) evaluatie, een onafhankelijke EU-autoriteit
|
|
Kim et al. (2018)
RCT: geen bijwerkingen bij combinatiesupplement met L-Cystine in vrouwen
|
RCT | Veilig | 57% | Onbekend |
|
Baker, David H (2006)
Cystine minder toxisch dan cysteïne, maar SAA behoren tot meest toxische aminozuren
|
Review | Gemengd | 30% | Onbekend |
|
EFSA Panel on Additives and Products or Substances used in Animal Feed (FEEDAP) et al. (2025)
L-Cystine veilig voor consumenten, milieu en gebruikers bij normale dosering
|
EFSA/WHO-evaluatie | Veilig | 28% |
Industrie
Industrie-organisatie: dsm
|
|
Shibata et al. (2013)
L-Cystine verbetert groei en voedingsmarkers bij ratten, geen schadelijke effecten
|
Dierstudie | Veilig | 28% | Onbekend |
|
Wang et al. (2004)
Zeer lage acute toxiciteit en geen genotoxiciteit gevonden in dierstudies
|
Dierstudie | Overwegend veilig | 8% | Onbekend |
Verantwoording
Algoritme versie: v1.7. Analyse uitgevoerd op: 8 maart 2026. Lees meer over onze methodologie.
De informatie op deze pagina is met zorg samengesteld op basis van wetenschappelijk onderzoek. Scores worden algoritmisch berekend op basis van de onderliggende studies. Elke pagina wordt met de hand gecontroleerd door de redactie. Deze informatie vervangt geen professioneel voedings- of medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts of diëtist. Mocht er onverhoopt een fout staan, laat het ons weten via info@ahealthylife.nl.
