Wie een appel pakt uit de fruitschaal, denkt al snel aan een gezonde keuze. Maar hoe gezond is die appel werkelijk? Een grootschalig Europees onderzoek laat zien dat vrijwel alle gangbare appels in Europa resten van bestrijdingsmiddelen bevatten. Niet één stof, maar vaak een mix van meerdere chemische middelen tegelijk. In sommige gevallen werden er tot zeven verschillende pesticiden op één appel aangetroffen. Nederlandse appels zaten met gemiddeld 3,4 stoffen per stuk iets boven het Europese gemiddelde. De uitkomsten roepen vragen op over wat we eigenlijk binnenkrijgen als we een appel eten en wat dat betekent voor kwetsbare groepen zoals jonge kinderen en zwangere vrouwen.
Het onderzoek werd uitgevoerd door Pesticide Action Network Europe (PAN Europe), samen met dertien partnerorganisaties uit twaalf EU-landen en Zwitserland. In totaal werden 59 appelmonsters geanalyseerd op resten van bestrijdingsmiddelen. De resultaten zijn weinig geruststellend: 85 procent van de geteste appels bevatte een combinatie van meerdere pesticiden. Slechts 7 procent van de gangbare appels was helemaal vrij van residuen. De onderzoekers benadrukken dat de Europese wetgeving al twintig jaar voorschrijft dat de giftigheid van zulke combinaties beoordeeld moet worden. Dat gebeurt tot op heden niet.
PFAS-pesticiden die niet afbreken
Een opvallende bevinding is dat bijna twee derde van de geteste appels minstens één zogenaamd PFAS-pesticide bevatte. PFAS staat voor poly- en perfluoralkylstoffen, ook wel “forever chemicals” genoemd. Dat zijn stoffen die nauwelijks afbreken in het milieu en zich ook in het menselijk lichaam kunnen ophopen. Een van de meest aangetroffen stoffen was fludioxonil, die in bijna 40 procent van de monsters werd gevonden. Deze stof werd in 2024 door de EU officieel aangemerkt als hormoonverstorend. Normaal gesproken zou dat tot een verbod moeten leiden, maar lidstaten blokkeren dat nu al ruim een jaar. De stof is schadelijk voor lever en nieren en richt grote schade aan bij vissen en amfibieën in het water.
Zenuwgif op je appel
Ruim een derde van de appels bevatte een pesticide dat schadelijk is voor het zenuwstelsel. Denk aan stoffen als acetamiprid, dat in verband wordt gebracht met schade aan de hersenen van ongeboren kinderen. Of difenoconazole, een stof die zowel hormoonverstorend als zenuwbeschadigend werkt. Volgens de onderzoekers hadden meerdere van deze stoffen allang verboden moeten zijn als de Europese en nationale toezichthouders de bestaande regels goed zouden toepassen. In plaats daarvan stelt de Europese Commissie juist voor om de regels te versoepelen.
Strenger voor potjes, niet voor vers fruit
Wat misschien het meest te denken geeft, is de vergelijking met babyvoeding. Voor kant-en-klare potjes babyvoeding geldt in Europa een strenge norm van maximaal 0,01 milligram pesticiden per kilogram. Maar liefst 93 procent van de geteste appels zat boven die grenswaarde. Soms zelfs meer dan zeshonderd keer. Dat betekent dat ouders die zelf een fruithapje maken van een gewone appel uit de supermarkt, vrijwel altijd boven die strenge norm uitkomen. De onderzoekers wijzen erop dat veel ouders zich hier niet van bewust zijn. Voor kinderen onder de drie jaar hanteert de EU bewust een voorzorgsprincipe, maar dat geldt alleen voor bewerkte voeding uit potjes, niet voor vers fruit en groente.
Europa wil regels juist versoepelen
Eind 2025 kwam de Europese Commissie met een voorstel om de regels rond bestrijdingsmiddelen te verruimen. Waar pesticiden nu elke tien tot vijftien jaar opnieuw beoordeeld moeten worden op basis van de nieuwste wetenschappelijke inzichten, wil de Commissie die verplichting laten vervallen. Lidstaten zouden bovendien recente wetenschappelijke bevindingen over de giftigheid van een stof mogen negeren bij hun beoordeling. PAN Europe en de betrokken organisaties verzetten zich tegen dit voorstel. Zij pleiten juist voor een strengere handhaving van de bestaande regels en een betere bescherming van de volksgezondheid en het milieu.
Wat kun je hier zelf mee?
De onderzoekers wijzen erop dat er steeds meer wetenschappelijk bewijs is dat pesticiden via voeding in verband worden gebracht met onvruchtbaarheid en mogelijk ook met bepaalde vormen van kanker. Vooral de constante blootstelling aan een mix van giftige stoffen (via eten, lucht en huisstof) wordt onvoldoende meegenomen in de huidige regelgeving. Biologische appels zijn de beste keuze. Heb je geen biologische appels in huis, dan helpt het al om je appel goed te schillen. Op de PesticidenEetwijzer van PAN kun je per groente- en fruitsoort opzoeken hoeveel pesticiden er gemiddeld op zitten. Dat maakt het makkelijker om in de supermarkt een bewuste keuze te maken, zeker als je jonge kinderen hebt of zwanger bent.
Slotwoord
Het beeld dat uit dit onderzoek naar voren komt, is weinig rooskleurig. Bijna elke gangbare appel in Europa bevat resten van bestrijdingsmiddelen, vaak meerdere tegelijk. Stoffen die schadelijk zijn voor het zenuwstelsel, de hormoonhuishouding en het milieu. De regels om consumenten te beschermen bestaan wel, maar worden onvoldoende nageleefd. En in plaats van strengere handhaving, stelt Europa voor om de teugels juist te laten vieren. Voor ouders van jonge kinderen is het daarom verstandig om bewust om te gaan met de keuze voor fruit. Biologisch is de veiligste optie, schillen een goed alternatief. Uiteindelijk zou het niet aan de consument moeten zijn om zichzelf te beschermen tegen stoffen die eigenlijk niet op ons voedsel thuishoren (bron: PAN).
