De elektrische fiets is niet meer weg te denken uit het straatbeeld. Waar je een paar jaar geleden vooral oudere mensen op een e-bike zag rijden, zijn het nu juist tieners en jongvolwassenen die er massaal op stappen. Die verschuiving gaat snel, veel sneller dan gedacht. En dat is precies waar gezondheidsdeskundigen hun wenkbrauwen over fronsen. Want een fiets die het trappen voor je overneemt, klinkt handig, maar voor een jong lichaam dat juist beweging nodig heeft, pakt dat niet altijd goed uit.
Het RIVM keek naar hoe het gebruik van de elektrische fiets zich ontwikkelde tussen 2021 en 2025. De onderzoekers zagen bij jongeren tussen de 12 en 17 jaar een flinke stijging: het aandeel dat elektrisch fietst ging van 11 naar 29 procent in vier jaar tijd. Een kwart van die groep rijdt op een fatbike. Ook bij jongvolwassenen tot 24 jaar liep het op, van 8 naar 27 procent. En het is niet alleen de jeugd. Onder alle leeftijden nam het elektrisch fietsen toe. In 2021 reed nog 29 procent van de fietsende Nederlanders elektrisch, vorig jaar was dat al 43 procent. De wetenschappers maken zich vooral zorgen over de snelheid waarmee jongeren overstappen.
Waarom juist die groep zorgen baart
Jongeren bewegen sowieso al minder dan wat gezondheidsrichtlijnen aanraden. Ze zitten veel, op school, thuis achter een scherm, in de bus. De fiets was jarenlang een van de weinige momenten waarop ze vanzelf in beweging kwamen. Trappen naar school, naar de sportclub, naar een vriend. Als die dagelijkse portie beweging wegvalt omdat een motortje het werk overneemt, blijft er weinig over. En dat is nou net wat de onderzoekers vrezen. Voor een lichaam dat nog in ontwikkeling is, telt elk stukje beweging mee.
De reden achter de overstap
Uit het onderzoek komt een duidelijk beeld naar voren van waarom jongeren voor de e-bike kiezen. Ze gebruiken hem vooral om naar school te gaan en om even langs winkels of vrienden te wippen. Voor korte ritjes tot vijf kilometer pakken ze nog vaak gewoon de fiets. De elektrische versie komt tevoorschijn zodra het wat verder is en dan draait het om snelheid. Sneller ergens zijn, dat is de aantrekkingskracht. Niet zozeer het gemak of de moeite die het bespaart, maar de tijdwinst.
Voor ouderen ligt het anders
Bij mensen boven de 55 speelt iets heel anders. Zij kiezen voor een elektrische fiets omdat die makkelijker trapt, waardoor ze grotere afstanden aankunnen zonder helemaal uitgeput thuis te komen. Voor hen is de e-bike vaak het verschil tussen wel of niet de deur uit gaan. Zonder trapondersteuning zou zo’n fietstocht misschien te zwaar zijn en dan blijft de fiets in de schuur staan. Met een beetje hulp komen ze juist wel buiten en blijven ze in beweging. Op latere leeftijd is dat veel waard, want bewegen houdt je langer fit en zelfstandig. Zo bekeken doet dezelfde fiets bij de ene groep goed en bij de andere groep precies het tegenovergestelde.
Wat kun je hiermee?
De elektrische fiets is niet goed of slecht in zichzelf, het hangt vooral van je situatie af. Voor iemand op leeftijd die anders binnen zou blijven, is het een uitkomst en een gezonde keuze. Voor een tiener die nog volop kan trappen, is een stukje op de gewone fiets vaak juist beter. Gebruik je toch een e-bike, dan kun je de trapondersteuning zo laag mogelijk zetten. Dan lever je nog steeds wat inspanning en beweeg je meer dan wanneer de motor alles overneemt. Ook helpt het om voor die korte afstanden bewust de gewone fiets te pakken. Een ritje van een paar kilometer op eigen kracht is zo gebeurd en je lichaam heeft er baat bij.
Slotwoord
De opmars van de elektrische fiets laat mooi zien hoe iets tegelijk een zegen en een aandachtspunt kan zijn. Voor de ene groep zorgt hij ervoor dat mensen in beweging blijven, voor de andere groep dreigt juist een stukje dagelijkse beweging te verdwijnen. De zorgen van het RIVM draaien niet om de fiets zelf, maar om de vraag of jongeren zo niet nog verder van hun beweegdoel raken. Het goede nieuws is dat je er zelf invloed op hebt. Door bewust te kiezen wanneer je elektrisch fietst en wanneer op eigen kracht, houd je de voordelen van de e-bike zonder de beweging helemaal los te laten.
