In Voeding

broodBrood is gezond. Dat is ons altijd zo geleerd. Toch is de laatste tijd veel te horen over de negatieve aspecten van gluten en het voordeel van glutenvrij eten. Steeds meer mensen gaan het proberen en voelen zich fitter, gezonder en vallen makkelijker af. Het blijkt dat vele mensen intolerant zijn voor gluten en minder last hebben van allerlei klachten als ze de overstap maken naar een glutenvrije leefstijl.

Wat is gluten precies?
Gluten is de naam van een groep eiwitten in granen. In elke graansoort zit een type prolamine, je zou kunnen zeggen dat prolamines stukjes van gluten zijn die per graan verschillen. De prolaminesoort in tarwe, namelijk gliadine, geeft de meeste klachten bij glutenintolerantie en glutenallergie. Omdat de glutensoort en glutenopbouw per graansoort verschillend is, reageren de meeste mensen bijvoorbeeld heftiger op tarwe dan op rogge.
De term ‘glutenvrij’ wordt vaak niet juist gebruikt. Omdat de prolaminesoort in maisgluten of rijstgluten vaak geen klachten geeft wordt dit glutenvrij genoemd, hoewel het dus wel gluten bevat. Omdat het een algemeen geaccepteerd begrip is zal ik ook het woord glutenvrij gebruiken, ik bedoel dus dat het wel gluten bevat, maar dat de meeste mensen met een intolerantie of allergie dit wel kunnen verdragen.
Gluten kan bij iemand die geen gluten kan verdragen de darmwand beschadigen. De beschadigde darmwand kan minder voedingsstoffen zoals vitamines en mineralen opnemen, waardoor er allerlei tekorten kunnen ontstaan.

Leaky gut
Als de darmwand ernstig beschadigd is, kan deze op een gegeven moment doorlaatbaar worden. De tight junctions, die functioneren als een soort van handjes die de darmwand dichthouden, kunnen gaan loslaten, waardoor onverteerde stoffen en gifstoffen in het bloed komen die daar eigenlijk niet thuishoren. Volgens vele onderzoekers heeft een leaky gut, ook wel lekkende darm, een directe samenhang met auto-immuunziektes, allergieën en allerlei chronische ziektes en aandoeningen. Gluten kan bijdragen aan de totstandkoming van een lekkende darm. Ook triggert gluten candida-infecties, die er op hun beurt weer voor zorgen dat de darmwand aangetast kan worden.

Glutenintolerantie en Glutenallergie
Hoe weet je nou of je intolerant ben voor gluten? Het is lastig om een diagnose te stellen omdat de klachten bij iedereen anders kunnen zijn. In testen zijn zware allergieën vaak wel op te sporen maar bij intoleranties is dit enorm lastig. Een opgeblazen gevoel, verminderde weerstand, constipatie of juist diarree, vermoeidheid en hoofdpijn zijn slechts een greep uit de klachten waarvan gluten de veroorzaker kan zijn. Er zijn verschillende gradaties in intolerantie maar ook in allergie. Coeliakie, oftewel glutenallergie, is een auto-immuunziekte waarbij direct een allergische reactie optreedt.
Er zijn ontzettend veel mensen met een bepaalde intolerantie voor gluten zonder dat ze dit weten. Het lichaam heeft dan moeite met de vertering van gluten en gaat dit uiten in de meest uiteenlopende klachten. Dit noem je een glutenintolerantie. Als je glutenvrij gaat eten is er een grote kans dat een aantal vervelende of vage klachten gaan verdwijnen.
Als ik per ongeluk iets met gluten eet krijg ik direct een hele bolle en harde buik en word ik ontzettend moe. Daarnaast merk ik dat mijn weerstand omlaag gaat en kan ik de volgende ochtend ineens verkouden of ziek zijn. Toen ik begon met glutenvrij eten, realiseerde ik me na een aantal maanden dat een aantal klachten ineens waren verdwenen. Mijn koortslip (Herpes) die ik bijna maandelijks had, had zich niet meer had laten zien en ook de aften in mijn mond die ik regelmatig kreeg waren compleet verdwenen. De verkoudheid die ik bijna iedere maand had, heb ik nu 2 of 3 keer in het jaar en geneest sneller.

Mogelijke klachten bij een glutenintolerantie:

  • vaak verkouden
  • slecht geheugen
  • mistig in het hoofd
  • lusteloosheid
  • slaperigheid
  • onregelmatige ontlasting
  • een opgezette buik
  • winderigheid
  • sterke stemmingswisselingen
  • spierklachten
  • psychische klachten

Gluten, waar zit dat eigenlijk in?
Gluten, melk, soja en maïs zijn de meest gebruikte grondstoffen als basis voor een bewerkt product.
Dit komt omdat ze erg goedkoop zijn en makkelijk te bewerken, waardoor er nieuwe producten ontwikkeld kunnen worden en daar een patent op kan worden aangevraagd. De basis van de meeste bewerkte producten is dus niet gekozen vanwege het gezonde aspect, maar vanwege financiële belangen. Dit komt erop neer dat er in ontzettend veel producten gluten zit en dat we ongemerkt te veel gluten binnenkrijgen. Ook is door genetische manipulatie het glutengehalte in tarwe door de jaren heen enorm gestegen. Gevolg: de kans op een intolerantie neemt toe.

Glutenbevattende granen zijn:

  • tarwe
  • rogge
  • couscous
  • gerst
  • spelt
  • kamut

Tarwe vinden we in brood, crackers, muesli, koekjes, pasta, meel. Daarnaast zit er gluten in bijvoorbeeld de meeste chips, soepen, kant en klaar maaltijden, pakjes en zakjes en sauzen. Op het etiket van een product kan je lezen of er gluten inzit, dit kan ook bijvoorbeeld een ingrediënt als paneermeel of tarwezetmeel zijn.

Glutenvrije granen zijn:

  • rijst
  • boekweit
  • quinoa
  • gierst
  • teff
  • mais (wel erg suikerrijk)
  • amaranth (geen graan, wel een vervanger)
  • haver (meestal)

Intolerant of niet?
Gluten kan ontzettend veel klachten veroorzaken. Het is alleen zo dat ieder lichaam uniek is en anders kan reageren op voedingsstoffen.
Moet je nu allerlei testen gaan doen? Hoe weet je nou of dit ook voor jou geldt? Heel simpel. Probeer het gewoon eens! Probeer eens 2 tot 3 weken (het liefst natuurlijk langer) glutenvrij te eten en vergelijk! Naast glutenvrij is het ook verstandig is om zo min mogelijk zuivelproducten te nemen (kaas, melk, yoghurt, room etc.) Zuivel kan namelijk een vergelijkbare werking hebben op candida-infecties en leaky gut, is slijmvormend en heeft verbanden met klachten als verkoudheid, voorhoofdholte-ontsteking en eczeem.

Met glutenvrij eten je vetpercentage verlagen
Wat een mooie bijkomstigheid is aan glutenvrij eten is, dat als je wil afvallen, dit ontzettend makkelijk gaat. Ik heb dit bij mezelf gemerkt maar ook bij alle mensen om me heen die een te hoog vetpercentage hadden. Ik was vaak aan het schommelen tussen 2 gewichten maar sinds ik glutenvrij eet heb ik een gezond gewicht, is mijn vetpercentage lager en jojo ik nooit meer. Afvallen en gezond eten kunnen dus prima samengaan!

Wat kan je nog eten als er overal gluten inzit?
Kan ik nog íets eten? Een vraag die me regelmatig gesteld wordt. Ja hoor, genoeg! Er komen steeds meer sites en boeken waar heerlijke gluten-, melk-, suiker- en e-nummervrije recepten in staan. Ook heb ik zelf ontzettend veel recepten en ideeën verzameld die vooral niet te moeilijk zijn en toch heerlijk smaken.

Dit is een gastbijdrage van Karine Philipsen.

Over Karine Philipsen
Naast healthcoach en hormoontrainer ben ik ook zangeres en zangdocent. Tot een paar jaar geleden had ik vaak last van een bolle en opgeblazen buik, was ik vaak moe en had ik last van allerlei vage klachten. Omdat ik als zangeres vaak op het podium sta moest ik mijn opgezette buik verbergen of hopen dat ik een goede dag had. Na een tijd zoeken met diëtisten kwam ik uiteindelijk zelf tot de ontdekking: Ik had een allergie tegen gluten. (en dat terwijl de diëtiste had gezegd: eet meer brood!) Tijdens mijn afstudeerconcert aan het conservatorium was ik zó blij dat ik met een platte buik en lekker in mijn vel op het podium kon staan!
Ik ben erachter gekomen dat heel veel mensen een intolerantie hebben voor gluten en dit niet weten. Daarom wil ik mijn ervaringen en kennis graag met jullie delen! Wil je meer weten over glutenvrij eten en hoe je dit het beste kan aanpakken? Ik help je hier graag bij in een voedingsconsult!

Help anderen gezonder te worden:

Gerelateerde Artikelen:

Showing 25 comments
  • constance

    Hallo

    Mooi artikel over glutenvrij. Maar de vriend van mijn dochter mag ook geen gluten..geen soya…geen melk…dit is zekers niet makkelijk. Heb je daar nog advies voor?

    Mvg

  • annemarie hoogendoorn

    ik durf wel te zeggen dat ik brood verslaafd ben.
    Heb al wat geminderd eet s’morgens 2 boterhammen en met de lunch 3. ik weet eigenlijk niet wat een goede vervanger is zonder na een paar uur honger te krijgen Heb geen biologische winkel in de buurt.

    vriendelijke groet Annemarie

    • Ilse

      Omelet met heel veel groeten. Boekweit pannenkoekjes (hartig of met fruit & noten) goed gevulde salade met o.a. noten, dan heb je echt geen honger…

  • Angelika

    Maar hoe zit het dan met seitan? Is dat nu wel of niet gezond?

    • Juglen Zwaan

      Seitan wordt gemaakt van gluten en dat kan klachten geven als je coeliakie hebt of intolerant bent voor gluten.

  • Rosana

    Je zeg geen kaas melk room en yoghurt eten maar rauwe geitenmelk kefir kan je toch niet vergelijken met melk producten uit de winkel het word beetje verwarrend ?

  • Vitruvio

    Een bolle buik
    Dat leaky gut syndroom
    Heb je daar meer actule info over
    En het DDP IV enzym?

  • Henk

    eerst is het tarwe met gluten dan zijn het de melkprodukten en daarna weer de aardappelen.
    Wat is het volgende? fruit?
    Het is eigenlijk wel lachwekkend toch??

  • Bram

    Hoi Juglen,
    even een vraag, wat als je juist niet wilt afvallen en meer spiermassa/goed bodyvet wilt kweken? Heb je daar misschien een artikel of een tip voor? Daar ben ik heel benieuwd naar.
    Alvast dank.

  • Anita H.

    Goed stuk!! Door wat ik de afgelopen jaren aan info vergaard heb, ben ik er wel van overtuigd dat met name tarwe beter vermeden kan worden. Jammer dat ik op dat punt niet erg serieus word genomen in mijn omgeving. Het idee dat brood heel gezond is, is moeilijk uit te bannen.

  • Sara Willemse

    HAVER IS NIET TOEGELATEN IN GLUTENVRIJE DIEET

    Met de woorden van het dieetboek “basis kookboek bij voedselallergie en -intolerantie”:
    Gluten is een eiwit dat voorkomt in tarwe, rogge, haver en gerst. Wanneer een van de onderstaande aanduidingen wordt vermeld op de verpakking is het product niet geschikt voor het glutenvrije dieet: biscuits, brood, deegwaren, gemodificeerd zetmeel, gerst, gerstemoutbloem, gluten, gort, griesmeel, havermeel, havermout, havervlokken, macaroni, meel, mie, paneermeel, roggebloem, roggemeel, spaghetti, tarwebloem, tarwemeel, vermicelli, zelfrijzend bakmeel.

    Ook de VCV (de Vlaamse Coeliakievereniging) stelt in haar “etiketteringsboekje” klaar en duidelijk dat haver, havermout en havervlokken NIET TOEGELATEN zijn.

    • kayleigh

      Er zitten geen gluten in haver maar door kruisbesmetting met bv tarwe kunnen er gluten inkomen. Daarom moet je als je coeliakie hebt altijd haver kopen met het glutenvrije teken erop. Ik eet elke ochtend glutenvrije muesli met haver van de glutenvrije markt ;-)

  • Bea

    ik denk zelf omdat melk niet voor de mens is maar voor het kalf dat hier mee de problemen beginnen.je ziet bij de meeste mensen,zo niet alle, die een gluten probleem hebben ,ook een lactose probleem.
    de voedsel vergiftigingen die in melk producten zitten zorgen voor ontstekingen in ons lichaam .ik dacht alleen de slijmvliezen maar onlangs kreeg ik een mail onder ogen van een cardioloog die na tig hartoperatie,s tot de conclusie kwam dat het ook de bloedvaten en het hart betreft. ik kan het meten en zie het ook bij me zelf ,nu de darmen en maag weer op orde zijn ,ik rustig goed biologisch brood kan eten wat niet bewerkt is en dat zie ik ook bij mijn klanten.het gewoon in de oven op een gewoon rooster klaar is gemaakt en niet in een broodbakmachine met anti aanbaklaag.

  • Xandra

    Goed en helder stuk! Wat ik mis in het verhaal en bij het rijtje ‘glutenvrije’ granen is spelt. Ik mag geen tarwe hebben en ik eet dat nu al een maand niet meer. En in de plaats van tarwe eet ik dus brood, crackers, pasta etc van spelt. Spelt is een goede tarwevervanger en ontzettend voedzaam en veel smaakvoller. Je mag spelt niet hebben als je geen gluten mag. En ik heb begrepen dat als je geen tarwe mag je ook moet uitkijken met kamut. Dat is een oude tarwesoort.
    Sinds ik geen tarwe meer eet maar spelt voel ik me veel minder moe en heb ik veel minder honger.

    • kayleigh

      Spelt is niet glutenvrij en beslist niet te gebruiken door mensen met coeliakie!! Er zitten andere gluten in spelt dan in tarwe en mensen met een tarwe allergie (niet te verwarren met coeliakie wat een auto-immuunziekte is) kunnen soms wel spelt verdragen.

  • marian gijzen

    veel verschijnselen zijn me bekend.
    wil ik er nog aan toevoegen dat ik psoriasis ervan heb gekregen. vanaf het moment dat ik glutenvrij eet zijn deze plekken verdwenen. Het is een mooie graadmeter als ik eens een keer wil zondigen. de plekjes komen dan snel terug.

  • Agnes Schouten

    Een allergie tegen gluten, kun je dat zomaar krijgen van de een op de andere dag, of begint dat al in een heel vroeg stadium.

    vr. groet

  • yanissa

    ik heb een glutenallergie zitten er ook gluten in suiker

    • Juglen Zwaan

      Nee, in suiker zit er geen gluten. Wel is brood zeer zetmeelrijk en daarmee rijk aan suikers.

  • Elvira van denBerg

    Hoi Juglen, ik eet sinds september 2011 glutenvrij vanwege voornamelijk eczeem. Laatst had ik toch weer een besmetting door rode linzen. Dit had ik al eens eerder meegemaakt. Ik spoel ze uiteraard goed af, drie keer, toch was het helaas niet voldoende. Ik had ze bij Dirk van den Broek gekocht,op de verpakking stond niets vermeld van mogelijke sporen. Bij AH die ook vele soorten gedroogde peulvruchten verkoopt checkte ik de pakjes waarop inderdaad wel de mogelijke sporen stonden vermeld! Wat een ellende! Het lijkt me dat je de gluten bij die grote olifantsbonen en kikkererwten er makkelijker kan afspoelen dan bij (rode) linzen. Volgens mij is dat zo!?! Waar kun je het beste en goedkoopste echt glutenvrije linzen kopen?
    Groetjes en dank voor alle nuttige informatie!

    • Juglen Zwaan

      Hoi Elvira, ook rode linzen van de biowinkel kunnen sporen van gluten bevatten. Het zou ook kunnen dat je allergisch op de rode kleurstof reageert. Het is bekend dat eczeem een link heeft met heftige kruiden en kleurstoffen. Dit omdat deze stoffen de darmen kan irriteren. Het lijkt mij namelijk niet waarschijnlijk dat 1 gluut voor een eczeemuitbraak zorgt…

  • evert

    Ben al geruime tijd flink neusverkouden en heb het idee dat dat komt door spelt brood.Ongeveer een maand geleden ben ik over gestapt van bruin brood naar spelt brood en ben nu al die tijd neusverkouden.

  • lin

    heb pas ontdekt dat ik een allergie heb op tarwe.
    Telkens ik daar iets van eet, brood ,spaghettie, koekjes heb ik buikloop.
    Kan er iemand mij nog sympthomen geven, ik heb gewrichtaandoeningen, reumatoide artritis, kan dat er mee te maken hebben?

  • Meg

    @ Evert: Speltbrood is nu een hype en wordt overal verkocht. Maar er wordt vaak niet duidelijk bijgezet dat ze er TARWEgluten bij doen om het smeuïger te laten rijzen. Een heel enkel speltbrood is helemaal zonder tarwegluten. Het brood moet in ieder geval behoorlijk compact zijn, wil het 100% spelt zijn.

Begin met typen en druk op Enter om te zoeken