Knäckebröd heeft al jaren een gezond imago. Je vindt het in menig keukenkastje als praktisch en verantwoord tussendoortje, ideaal voor bij de lunch of als basis voor een snelle hap. Maar klopt dat beeld eigenlijk wel? De Deense consumentenorganisatie Taenk zocht het uit en onderzocht 84 verschillende soorten Knäckebröd. De resultaten zijn verrassend en plaatsen vraagtekens bij die automatische gezonde associatie die veel mensen hebben bij dit knapperige product.
Sommige varianten bevatten meer vet dan chips
Wat meteen opvalt in het onderzoek is het vetgehalte van sommige Knäckebröden. Het vetste product bevatte maar liefst 38 gram vet per 100 gram. Dat is meer dan je normaal gesproken in een zak chips vindt. Voor veel mensen is dat een verrassing, zeker als ze Knäckebröd juist kopen omdat ze een gezondere keuze willen maken. De producten die er meer ‘ambachtelijk’ of ‘huisgemaakt’ uitzien, met een onregelmatige textuur, pitten en soms wat kaas, zijn vaak de grootste boosdoeners op dit vlak. Dat klinkt misschien tegenstrijdig, want juist deze varianten worden vaak als premium gepresenteerd. Maar die extra ingrediënten en de manier waarop ze gemaakt worden, zorgen dus voor een flink hoger vetgehalte. En daar komt nog bij dat deze luxere soorten meestal ook aanzienlijk duurder zijn. Sommige kosten meer dan 150 euro per kilo, terwijl de gezondere klassieke varianten soms maar 37 euro per kilo kosten.
Suikergehalte vergelijkbaar met cake
Ook het suikergehalte kan flink tegenvallen. Het zoetste Knäckebröd uit het onderzoek bevatte 15 gram suiker per 100 gram. Dat niveau ligt dichter bij cake dan bij wat je normaal verwacht van een hartig broodproduct. Het ironische is dat op de verpakking van juist dit product groot stond vermeld dat het ‘rijk aan vezels’ was. Dat laatste was technisch gezien wel waar, maar het vezelniveau zat precies op de minimumgrens van 6 gram per 100 gram. Vergeleken met andere Knäckebröden in de test was dat aan de lage kant. Deze combinatie van suggestieve marketing en een hoog suikergehalte kan mensen op het verkeerde been zetten. Je denkt iets goeds voor jezelf te doen, terwijl je eigenlijk iets eet dat qua samenstelling meer wegheeft van een koekje.
Misleidende claims op de verpakking
De voedingsclaims op verpakkingen verdienen dus een kritische blik. Het onderzoek laat zien dat producenten graag uitpakken met één positieve eigenschap, zoals een hoog vezelgehalte of veel eiwit, terwijl andere minder gunstige kenmerken zoals veel vet of suiker onderbelicht blijven. Een voorbeeld daaruit is een Knäckebröd dat werd aangeprezen vanwege het hoge eiwitgehalte van 19,1 procent. Maar dat zegt helemaal niets over hoe gezond het product als geheel is. De meeste mensen krijgen via hun normale voeding al genoeg eiwitten binnen. Een hoog eiwitgehalte maakt een product op zichzelf niet gezonder, zeker niet als het tegelijk veel vet of suiker bevat. Toch kan zo’n claim de indruk wekken dat je een verantwoorde keuze maakt.
Gezond of ongezond hangt van meerdere factoren af
Of Knäckebröd goed in je voedingspatroon past, hangt natuurlijk niet alleen af van het product zelf. Het gaat ook om hoeveel je ervan eet en wat de rest van je dagelijkse voeding is. Een stuk Knäckebröd met wat meer vet of suiker is geen ramp als je verder gevarieerd en uitgebalanceerd eet. Maar als je Knäckebröd bewust kiest als gezonder alternatief voor andere snacks waar je eigenlijk meer trek in hebt, kun je dus bedrogen uitkomen. Dan beland je in een situatie waarin je denkt dat je gezond bezig bent, terwijl je in werkelijkheid iets eet dat nauwelijks beter is dan waar je vanaf wilde blijven.
Waar moet je op letten bij de aankoop?
Gelukkig zijn er ook genoeg gezondere opties te vinden. Het is vooral een kwestie van even het etiket goed bekijken voordat je een pakje in je winkelmandje legt. Ga bij voorkeur voor Knäckebröd dat voor minstens 50 procent uit volkoren granen bestaat. Kijk ook naar het vezelgehalte, dat idealiter boven de 6 gram per 100 gram ligt. Wat betreft de minder gunstige ingrediënten geldt: houd het bij maximaal 5 gram suiker per 100 gram, niet meer dan 7 gram vet per 100 gram en blijf onder de 1,3 gram zout per 100 gram. De klassieke, luchtige varianten voldoen meestal aan deze criteria. Ze hebben doorgaans weinig suiker en vet, en juist veel vezels en volkoren. In het onderzoek scoorden dit type producten dan ook het best.
Keurmerken kunnen helpen
Als je niet elke keer alle waardes wilt uitpluizen, kunnen keurmerken NutriScore of een volkorenvermelding uitkomst bieden. Die stellen eisen aan de samenstelling wat betreft zout, vet, suiker en volkoren. Producten met die vermelding hebben een betere voedingswaarde dan vergelijkbare producten zonder dat symbool. In het Deense onderzoek kregen Knäckebröden met een volkorenvermelding over het algemeen een goede of zelfs zeer goede beoordeling. Dat geeft je in elk geval enig houvast in het supermarktschap, waar het aanbod nogal overweldigend kan zijn.
Knäckebröd blijft lang goed
Een praktisch voordeel van Knäckebröd is dat het lang houdbaar is. Dat komt door het extreem lage vochtgehalte, waardoor het product niet snel bederft. Je kunt het dus prima als reserve in de kast hebben staan voor momenten dat je snel iets wilt eten zonder boodschappen te hoeven doen. Maar dat gemak mag niet betekenen dat je er verder niet meer over nadenkt. Ook voor een lang houdbaar product geldt dat bewuste keuzes maken loont. Pak niet automatisch het eerste pakje dat je ziet of dat met de mooiste plaatjes en teksten op de voorkant, maar draai het om en lees even rustig wat erin zit.
Duur is niet per se beter
Uit het onderzoek blijkt ook dat de duurste varianten zeker niet altijd de gezondste zijn. Integendeel zelfs. Zoals eerder benoemd waren juist de luxere Knäckebröden met pitten, kaas of een ambachtelijke uitstraling vaak het vetst. Toch betaal je daar soms wel het viervoudige voor ten opzichte van een eenvoudig klassiek variant. Het is goed om te beseffen dat een hogere prijs geen garantie is voor een betere samenstelling. Marketing en verpakkingsdesign spelen een grote rol in de prijsstelling. Als gezondheid je uitgangspunt is, kun je beter op het etiket afgaan dan op de prijs of de manier waarop het product gepresenteerd wordt.
Blijf kritisch en kies bewust
Knäckebröd is niet per definitie goed of slecht. Het kan prima passen in een gezond voedingspatroon, zeker als je voor de juiste soort kiest. Maar het imago dat Knäckebröd altijd een verantwoorde keuze is, klopt dus niet helemaal. De verschillen tussen producten zijn groot, en sommige varianten kun je beter laten staan. Het loont om even de tijd te nemen om te kijken wat je koopt. Ga niet blind af op claims als ‘rijk aan vezels’ of ‘veel eiwit’, maar bekijk de volledige voedingswaarde. Kies waar mogelijk voor volkoren en vezelrijke varianten met weinig toegevoegd vet, suiker en zout. Dan kun je zonder schuldgevoel en met een gerust hart genieten van dat knapperige stukje Knäckebröd bij je lunch of als tussendoortje (bron: Taenk).
