Lidl Nederland zet een opvallende stap. De supermarktketen schrapt alle stapelkortingen op levensmiddelen. Dat betekent dat acties zoals 1+1 gratis uit verdwijnen. Het besluit komt niet uit de lucht vallen. Al langer klinkt kritiek op dit soort aanbiedingen. Ze verleiden klanten om meer te kopen dan ze nodig hebben en het prijsvoordeel blijkt vaak een illusie. Met deze keuze raakt Lidl aan iets groters: de manier waarop we in Nederland boodschappen doen en wat dat doet met onze portemonnee, onze gezondheid en het milieu.
De Consumentenbond vraagt bedrijven al langer om te stoppen met stapelkortingen. Lidl heeft naar eigen zeggen een open gesprek gevoerd met de consumentenorganisatie en kiest nu bewust voor heldere en eerlijke prijzen. Denktank Questionmark wijst erop dat stapelacties ertoe leiden dat mensen uiteindelijk meer geld uitgeven dan ze van plan waren. In het Verenigd Koninkrijk zijn vergelijkbare acties op ongezonde producten zelfs al verboden. Het is dus niet alleen een commerciële keuze, maar ook een die raakt aan volksgezondheid.
Goedkoop is duurkoop
De redenering achter stapelkortingen klinkt simpel: je krijgt iets gratis, dus je bespaart. Maar de werkelijkheid is weerbarstiger. Neem lang houdbare melk van een bekend merk. Bij de ene supermarkt betaal je 1,99 euro voor een pak en krijg je het tweede gratis. Klinkt aantrekkelijk, totdat je ontdekt dat dezelfde melk in Duitsland gewoon 0,66 euro per pak kost. Je betaalt dus bijna het drievoudige voor je eerste pak en het zogenaamde gratis exemplaar is helemaal niet gratis. Het wordt simpelweg verrekend in een opgeblazen basisprijs.
Dat is precies het punt waar het in Nederland wringt. In vergelijking met landen als Duitsland en België liggen de reguliere prijzen van veel producten hier fors hoger. Die hogere prijzen maken het mogelijk om af en toe een flinke korting te geven, zonder dat de supermarkt daar echt iets op inlevert. Je denkt voordelig uit te zijn, maar betaalt buiten de actieperiodes structureel te veel.
Meer in je kar, minder op je bord
Stapelkortingen spelen ook een rol bij ongezonde eetgewoonten. Het zijn meestal niet verse groenten of fruit die in de aanbieding zijn. Denk eerder aan zakken chips, flessen frisdrank, koekjes of kant-en-klaarmaaltijden. Producten die je normaal misschien laat staan, maar die bij een 1+1 gratis-actie toch in je winkelwagen belanden. Want het is immers gratis, dus waarom niet? Dat soort redeneren zorgt ervoor dat mensen meer ongezond voedsel in huis halen dan ze eigenlijk willen. En wat er in huis is, wordt ook opgegeten. Het mechanisme is simpel. Als je twee zakken chips hebt in plaats van één, eet je ze allebei op. Dat heeft niets met wilskracht te maken, maar met hoe ons gedrag werkt rond voedsel. Wat beschikbaar is, wordt gegeten. Zeker bij producten die ontworpen zijn om lekker en verleidelijk te zijn.
Meer kopen, meer weggooien
Er zit ook een milieucomponent aan het verhaal. Stapelkortingen moedigen overconsumptie aan. Meer kopen betekent meer produceren, meer verpakken en (onvermijdelijk) meer weggooien. Niet alles wordt opgegeten. Zeker bij producten met een beperkte houdbaarheid leidt de extra voorraad regelmatig tot voedselverspilling. Dat is niet alleen zonde van het geld, maar ook van de grondstoffen, de energie en het water die nodig waren om die producten te maken.
Wat betekent dit voor jou?
Als consument kun je hier nu al iets mee. Let bij het boodschappen doen niet alleen op de actieprijs, maar vergelijk ook de kiloprijs of literprijs van producten. Dat geeft je een eerlijker beeld van wat je werkelijk betaalt. En stel jezelf bij een aanbieding de vraag: had ik dit ook gekocht zonder korting? Als het antwoord nee is, bespaar je het meest door het te laten liggen. Een bewustere manier van boodschappen doen begint bij dat soort kleine keuzes.
Slotwoord
Het besluit van Lidl is een stap in de goede richting. Of het nu gaat om eerlijkere prijzen, gezondere keuzes of minder verspilling, het afschaffen van stapelkortingen raakt aan allemaal. Het laat zien dat het ook anders kan. De vraag is nu of andere supermarkten zullen volgen. Want zolang de rest blijft werken met opgeblazen prijzen en schijnbare kortingen, verandert er structureel nog te weinig. Eerlijke prijzen zonder trucs: daar worden we uiteindelijk allemaal beter van (bron: Nu.nl).
