Medische termen beginnend met A

• AA (Anonieme Alcoholisten) AA (Anonieme Alcoholisten) is een internationale zelfhulporganisatie waar mensen met alcoholproblemen elkaar ondersteunen bij herstel, gebaseerd op een twaalfstappenprogramma. Lees meer →
• AA (arachidonzuur) Arachidonzuur (AA) is een meervoudig onverzadigd omega 6-vetzuur dat in het lichaam dient als bouwstof voor stoffen die betrokken zijn bij ontstekings- en signaalprocessen. Lees meer →
• Aambeien Aambeien zijn opgezwollen bloedvaten in of rond de anus die klachten kunnen geven zoals jeuk, bloedverlies of pijn. Ze worden ook wel hemorroïden of speen genoemd. Lees meer →
• Aandoening van het centraal zenuwstelsel Een aandoening van het centraal zenuwstelsel is een ziekte of afwijking die de hersenen of het ruggenmerg treft en daarmee functies als denken, bewegen, zien, horen, ruiken, proeven of voelen kan verstoren. Lees meer →
• Aangeboren Aangeboren betekent dat een eigenschap, aandoening of afwijking al bij de geboorte aanwezig is. Het kan erfelijk zijn, ontstaan tijdens de zwangerschap of een combinatie van beide. Lees meer →
• Aangeboren hartafwijking Een aangeboren hartafwijking is een structurele afwijking in het hart die al vóór de geboorte is ontstaan en de manier waarop bloed door het hart en de bloedvaten stroomt kan verstoren. Lees meer →
• Aangeboren immuniteit Aangeboren immuniteit is het deel van het afweersysteem waarmee je geboren wordt en dat direct reageert op indringers, zonder deze eerst te hoeven 'leren kennen'. Het werkt snel maar maakt geen onderscheid tussen specifieke ziekteverwekkers. Lees meer →
• Aangezichtspijn Aangezichtspijn is heftige, vaak stekende pijn in het gezicht die in korte aanvallen optreedt en meerdere keren per dag kan voorkomen. Het wordt ook wel prosopalgie of faciale pijn genoemd. Lees meer →
• Aangezichtsverlamming van Bell Aangezichtsverlamming van Bell is een plotselinge, meestal eenzijdige verlamming van de gezichtsspieren, veroorzaakt door ontsteking of zwelling van de aangezichtszenuw (nervus facialis). Lees meer →
• Aanvaardbare bovengrens De aanvaardbare bovengrens is de maximale dagelijkse inname van een voedingsstof die naar verwachting geen schadelijke effecten veroorzaakt bij de algemene bevolking, ook wel UL (Tolerable Upper Intake Level) genoemd. Lees meer →
• Aardbeivlek Een aardbeivlek is een goedaardige, rode of blauwachtige zwelling van bloedvaatjes die bij baby's ontstaat in de eerste levensweken en na verloop van tijd vanzelf kleiner wordt. Lees meer →
• AB AB is een veelgebruikte medische afkorting voor antibiotica: geneesmiddelen die bacteriële infecties bestrijden door bacteriën te doden of hun groei te remmen. Lees meer →
• ABD ABD is de medische afkorting voor abdomen, oftewel de buik: het deel van het lichaam tussen de borstkas en het bekken. Lees meer →
• Abdomen Het abdomen is de buik: het deel van het lichaam tussen de borstkas en het bekken, waarin organen als de maag, darmen, lever, nieren en alvleesklier liggen. Lees meer →
• Absorberen Absorberen is het opnemen van stoffen door het lichaam, bijvoorbeeld voedingsstoffen vanuit de darm naar het bloed, of vloeistoffen door weefsels. Lees meer →
• Absorptie Absorptie is het proces waarbij voedingsstoffen vanuit het spijsverteringskanaal worden opgenomen in de bloedbaan, voornamelijk in de dunne darm. Lees meer →
• Academia.edu Academia.edu is een online platform waar wetenschappers en onderzoekers hun academische publicaties en artikelen kunnen delen en openbaar toegankelijk maken. Lees meer →
• Acanthosis nigricans Acanthosis nigricans is een huidaandoening waarbij donkere, fluweelachtige, verdikte plekken ontstaan in huidplooien zoals de nek, oksels en liezen, vaak geassocieerd met insulineresistentie en overgewicht. Lees meer →
• ACE-remmer Een ACE-remmer is een geneesmiddel dat het angiotensine-converterend enzym (ACE) blokkeert, waardoor bloedvaten zich verwijden en de bloeddruk daalt. Lees meer →
• Aceetaldehyde Aceetaldehyde is een giftige stof die in het lichaam ontstaat als tussenproduct bij de afbraak van alcohol. Het speelt een rol bij katers, leverschade en een verhoogd risico op bepaalde vormen van kanker. Lees meer →
• Acetaat Acetaat is een korteketenvetzuur dat vooral door darmbacteriën wordt geproduceerd bij de fermentatie van voedingsvezels. Het speelt een rol in de stofwisseling, eetlustregulatie en het hart- en vaatstelsel. Lees meer →
• Acetylcholine Acetylcholine is een neurotransmitter die prikkels overdraagt tussen zenuwcellen en van zenuwcellen naar spieren. Acetylcholine speelt een rol bij geheugen, aandacht, spierbeweging, spijsvertering en het immuunsysteem. Lees meer →
• Acetylsalicylzuur Acetylsalicylzuur is de werkzame stof in aspirine, een veelgebruikt geneesmiddel met pijnstillende, koortsverlagende, ontstekingsremmende en bloedverdunnende eigenschappen. Lees meer →
• Achalasie Achalasie is een zeldzame aandoening van de slokdarm waarbij de spieren niet goed samentrekken en de onderste sluitspier niet voldoende opent, waardoor voedsel moeilijk de maag kan bereiken. Lees meer →
• Achillespees-blessure Een achillespees-blessure is een beschadiging van de achillespees, de sterke peesband aan de achterkant van het onderbeen die de kuitspieren verbindt met het hielbeen. Deze varieert van lichte overbelasting tot een volledige scheur. Lees meer →
• Acne Acne is een veelvoorkomende huidaandoening waarbij de haarfollikels en talgklieren ontstoken raken, wat leidt tot puistjes, mee-eters en soms diepere, pijnlijke zwellingen in de huid. Lees meer →
• Acroleïne Acroleïne is een zeer reactieve, giftige stof (aldehyde) die onder meer vrijkomt bij het oververhitten van oliën en vetten, bij het verbranden van organisch materiaal en in tabaksrook. Lees meer →
• Acromegalie Acromegalie is een zeldzame hormonale aandoening waarbij een overschot aan groeihormoon bij volwassenen leidt tot vergroting van onder andere handen, voeten en gelaat. Lees meer →
• Acrylamide Acrylamide is een chemische stof die ontstaat wanneer zetmeelrijke voedingsmiddelen zoals friet, brood en koffie worden verhit boven 120 °C. Acrylamide wordt beschouwd als een waarschijnlijk kankerverwekkende stof voor de mens. Lees meer →
• ACS ACS staat voor acuut coronair syndroom, een verzamelnaam voor aandoeningen waarbij de bloedtoevoer naar het hart plotseling ernstig verminderd of geblokkeerd raakt, zoals een hartinfarct of instabiele angina pectoris. Lees meer →
• Actieve kool Actieve kool is een speciaal behandelde, zeer poreuze vorm van koolstof die door adsorptie allerlei stoffen aan zich kan binden, onder meer in het maag-darmkanaal. Lees meer →
• Actinische keratose Actinische keratose is een ruw, schilferig plekje op de huid dat ontstaat door jarenlange blootstelling aan zonlicht en dat zich in sommige gevallen kan ontwikkelen tot huidkanker. Lees meer →
• Actinomycose Actinomycose is een zeldzame, chronische bacteriële infectie veroorzaakt door Actinomyces-bacteriën, gekenmerkt door abcesvorming en fistelgangen, meestal in het gezicht, de kaak, longen of buikholte. Lees meer →
• Acute cholecystitis Acute cholecystitis is een plotselinge ontsteking van de galblaas, meestal veroorzaakt doordat een galsteen de afvoergang van de galblaas blokkeert. Lees meer →
• Acute lymfoblastaire leukemie Acute lymfoblastaire leukemie is een snel voortschrijdende vorm van bloedkanker waarbij het beenmerg te veel onrijpe witte bloedcellen (lymfoblasten) aanmaakt, waardoor de normale bloedcelproductie verstoord raakt. Lees meer →
• Acute myeloïde leukemie Acute myeloïde leukemie is een agressieve vorm van bloedkanker waarbij onrijpe witte bloedcellen (myeloblasten) zich ongecontroleerd vermenigvuldigen in het beenmerg en de normale bloedaanmaak verstoren. Lees meer →
• Acute pancreatitis Acute pancreatitis is een plotselinge ontsteking van de alvleesklier, meestal veroorzaakt door galstenen of overmatig alcoholgebruik, die gepaard gaat met hevige buikpijn. Lees meer →
• Acute scrotum Acuut scrotum is plotseling optredende, hevige pijn in de balzak, vaak gepaard met zwelling en roodheid, die wijst op een spoedeisende aandoening van de teelbal of omliggende structuren. Lees meer →
• Acuut Acuut is de medische term voor iets dat plotseling begint, hevig is en kort duurt. Het is het tegenovergestelde van chronisch. Lees meer →
• Acuut nierfalen Acuut nierfalen is een plotselinge, snelle achteruitgang van de nierfunctie waarbij de nieren afvalstoffen niet meer goed uit het bloed kunnen filteren. Lees meer →
• Adaptogeen Een adaptogeen is een natuurlijke stof, meestal van plantaardige oorsprong, waarvan wordt aangenomen dat deze het lichaam helpt zich aan te passen aan stress en het fysiologisch evenwicht bevordert. Lees meer →
• Additief effect Een additief effect is het verschijnsel waarbij de gecombineerde werking van twee of meer stoffen of therapieën samen een sterker resultaat oplevert dan elk afzonderlijk zou geven. Lees meer →
• Adenomyose Adenomyose is een aandoening van de baarmoeder waarbij weefsel dat normaal de binnenkant van de baarmoeder bekleedt, ingroeit in de spierwand van de baarmoeder. Lees meer →
• Adenoom Een adenoom is een goedaardig gezwel dat ontstaat uit klierweefsel. Het is geen kanker, maar kan in sommige gevallen wel een voorstadium van kanker zijn. Lees meer →
• Adequate inname (AI) Adequate inname (AI) is een voedingsnorm die aangeeft hoeveel van een voedingsstof je dagelijks nodig hebt, gebruikt wanneer er te weinig wetenschappelijk bewijs is om een exacte aanbevolen dagelijkse hoeveelheid vast te stellen. Lees meer →
• ADH (aanbevolen dagelijkse hoeveelheid) De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (ADH) is een richtlijn die aangeeft hoeveel van een bepaalde voedingsstof een gezond persoon gemiddeld per dag nodig heeft. Lees meer →
• ADH (antidiuretisch hormoon) ADH (antidiuretisch hormoon) is een hormoon dat de nieren aanstuurt om water vast te houden, waardoor de vochtbalans en bloeddruk in het lichaam worden gereguleerd. Het wordt ook vasopressine genoemd. Lees meer →
• ADHD ADHD (attention deficit hyperactivity disorder) is een veelvoorkomende ontwikkelingsstoornis die zich kenmerkt door aanhoudende problemen met aandacht, hyperactiviteit en impulsiviteit. De klachten beginnen in de kindertijd en kunnen doorlopen tot in de volwassenheid. Lees meer →
• ADI De aanvaardbare dagelijkse inname (ADI) is de geschatte hoeveelheid van een stof die je elke dag gedurende je hele leven kunt binnenkrijgen zonder dat dit schadelijk is voor je gezondheid. Lees meer →
• Adiponectine Adiponectine is een hormoon dat wordt aangemaakt door vetcellen en een belangrijke rol speelt bij de regulatie van bloedsuiker, vetstofwisseling en insulinegevoeligheid. Lees meer →
• ADL ADL staat voor Algemene Dagelijkse Levensverrichtingen: de basale zelfzorgactiviteiten die iemand dagelijks uitvoert, zoals wassen, aankleden, eten en naar het toilet gaan. Lees meer →
• Adrenogenitaal syndroom Adrenogenitaal syndroom is een aangeboren aandoening waarbij de bijnieren onvoldoende cortisol aanmaken, wat leidt tot een verstoorde hormoonbalans en soms afwijkende ontwikkeling van de geslachtskenmerken. Lees meer →
• AF AF is de afkorting voor atriumfibrilleren, een veelvoorkomende hartritmestoornis waarbij de boezems van het hart onregelmatig en vaak te snel samentrekken. Lees meer →
• Afasie Afasie is een taalstoornis die ontstaat door hersenbeschadiging, waardoor iemand moeite krijgt met spreken, begrijpen, lezen en/of schrijven. Lees meer →
• Aflatoxine Aflatoxinen zijn giftige stoffen die worden geproduceerd door bepaalde schimmels en die voorkomen in voedingsmiddelen zoals noten, granen en gedroogd fruit. Ze zijn kankerverwekkend en schadelijk voor de lever. Lees meer →
• Afrodisiacum Een afrodisiacum is een middel (voedingsmiddel, kruid, geur of andere stof) waarvan wordt aangenomen dat het de seksuele lust, opwinding of het seksueel plezier verhoogt. Lees meer →
• Afslankpillen Afslankpillen zijn pillen, capsules of andere preparaten die op de markt worden gebracht met de belofte gewichtsverlies te bevorderen. Van de meeste vrij verkrijgbare varianten is de werking niet aangetoond. Lees meer →
• Aften Aften zijn kleine, pijnlijke zweertjes op het mondslijmvlies die vanzelf genezen en niet besmettelijk zijn. Lees meer →
• AGE Advanced glycation end-products (AGE's) zijn beschadigde eiwitten, vetten of stukjes DNA die ontstaan doordat suikers zich zonder tussenkomst van enzymen aan deze moleculen hechten. Ze spelen een rol bij veroudering en bij complicaties van diabetes. Lees meer →
• AI AI (Adequate Inname) is een voedingskundige richtwaarde die aangeeft hoeveel van een bepaalde voedingsstof je dagelijks nodig hebt wanneer er onvoldoende wetenschappelijk bewijs is om een exacte behoefte vast te stellen. Lees meer →
• Akkermansia muciniphila Akkermansia muciniphila is een darmbacterie die van nature in de slijmlaag van de darm leeft en in verband wordt gebracht met een gezonde stofwisseling en een goed functionerende darmbarrière. Lees meer →
• ALA ALA (alfa-linoleenzuur) is een essentieel omega 3-vetzuur dat het lichaam niet zelf kan aanmaken. Het komt van nature voor in plantaardige bronnen zoals lijnzaad, walnoten en chiazaad. Lees meer →
• ALAT ALAT (alanineaminotransferase) is een enzym dat vooral in de lever voorkomt. Wanneer levercellen beschadigd raken, komt ALAT vrij in het bloed, waardoor het bloedgehalte stijgt. Lees meer →
• Albinisme Albinisme is een aangeboren aandoening waarbij het lichaam weinig tot geen melanine aanmaakt, wat leidt tot een zeer lichte huid, haar en ogen en vaak ook oogproblemen. Lees meer →
• Albumine Albumine is een eiwit dat door de lever wordt aangemaakt en het meest voorkomende eiwit in het bloedplasma is. Het speelt een belangrijke rol bij het transport van stoffen en het op peil houden van de vochtbalans in de bloedvaten. Lees meer →
• Alcohol Alcohol is een psychoactieve stof die ontstaat door fermentatie van suikers en die het centrale zenuwstelsel beïnvloedt. In medische context gaat het meestal om ethanol (ethylalcohol), het bestanddeel in dranken dat een bedwelmend effect heeft. Lees meer →
• Alcoholafhankelijkheid Alcoholafhankelijkheid is een chronische aandoening waarbij iemand de controle over alcoholgebruik verliest, steeds meer nodig heeft voor hetzelfde effect en ontwenningsverschijnselen krijgt bij het stoppen. Lees meer →
• Alcoholgerelateerde leverziekte Alcoholgerelateerde leverziekte is de verzamelnaam voor leverschade die ontstaat door langdurig of overmatig alcoholgebruik, variërend van leververvetting tot levercirrose. Lees meer →
• Alcoholist Een alcoholist is iemand die verslaafd is aan alcohol en niet meer in staat is om uit eigen wil te stoppen met drinken, ondanks de negatieve gevolgen voor gezondheid en sociaal leven. Lees meer →
• Alcoholvergiftiging Alcoholvergiftiging is een ernstige, potentieel levensbedreigende toestand die ontstaat wanneer iemand in korte tijd een grote hoeveelheid alcohol drinkt, waardoor het lichaam de alcohol niet snel genoeg kan afbreken. Lees meer →
• Alfa-caroteen Alfa-caroteen is een carotenoïde die voorkomt in kleurrijke groenten en fruit en door het lichaam kan worden omgezet in vitamine A. Lees meer →
• Alfa-tocoferol Alfa-tocoferol is de meest actieve en meest voorkomende vorm van vitamine E in het menselijk lichaam, met een sterke antioxidantwerking. Lees meer →
• Alfa-tocoferol equivalent Alfa-tocoferol equivalent is een meeteenheid waarmee de biologische werking van verschillende vormen van vitamine E wordt uitgedrukt ten opzichte van alfa-tocoferol, de meest actieve vorm van vitamine E. Lees meer →
• Alfa-tocoferol-transferproteïne Alfa-tocoferol-transferproteïne is een eiwit dat in de lever wordt aangemaakt en verantwoordelijk is voor het binden, transporteren en reguleren van vitamine E (alfa-tocoferol) in het lichaam. Lees meer →
• Algemene levensmiddelen verordening De Algemene levensmiddelen verordening is een Europese wet die eisen stelt aan de volledige productieketen van voedsel, van boerderij tot consument, om de voedselveiligheid te waarborgen. Lees meer →
• Algengifstoffen (fycotoxines) Algengifstoffen (fycotoxines) zijn giftige stoffen die door bepaalde algensoorten worden geproduceerd en via besmet water, vis of schelpdieren in het lichaam terecht kunnen komen. Lees meer →
• Algenolie Algenolie is een plantaardige olie gewonnen uit microalgen, rijk aan de omega 3-vetzuren DHA en soms EPA. Het wordt gebruikt als alternatief voor visolie. Lees meer →
• Alkalische fosfatase Alkalische fosfatase is een enzym dat fosfaatgroepen van moleculen verwijdert en in hoge concentraties voorkomt in bot, lever, nieren en placenta. De bloedwaarde ervan wordt gebruikt als indicator voor lever- of botaandoeningen. Lees meer →
• Alkaloïden Alkaloïden zijn stikstofhoudende organische stoffen die van nature vooral in planten voorkomen en vaak een sterke werking op het lichaam hebben. Veel bekende stoffen zoals cafeïne, nicotine en morfine zijn alkaloïden. Lees meer →
• Allergeen Een allergeen is een op zichzelf onschadelijke stof die bij gevoelige mensen een allergische reactie van het immuunsysteem kan uitlokken. Lees meer →
• Allergie Een allergie is een overdreven reactie van het afweersysteem op een stof die normaal gesproken onschadelijk is, zoals pollen, voedsel of dierenhaar. Lees meer →
• Allergische rhinitis Allergische rhinitis is een ontsteking van het neusslijmvlies door een allergische reactie op stoffen in de lucht, zoals pollen, huisstofmijt of dierlijke huidschilfers. Het staat bekend als hooikoorts wanneer het seizoensgebonden is. Lees meer →
• Allicine Allicine is een zwavelhoudende stof die vrijkomt wanneer knoflook wordt gesneden of geperst, verantwoordelijk voor de typische knoflookgeur en bekend om antimicrobiële eigenschappen. Lees meer →
• Allostase Allostase is het proces waarmee het lichaam zich actief aanpast aan stressoren en veranderende omstandigheden om een intern evenwicht te handhaven, als aanvulling op het klassieke begrip homeostase. Lees meer →
• ALP ALP staat voor alkalische fosfatase, een enzym dat in verschillende weefsels voorkomt en waarvan het bloedgehalte kan stijgen bij lever- of botaandoeningen. Lees meer →
• Alpha-liponzuur Alpha-liponzuur is een zwavelhoudend vetzuur dat het lichaam zelf aanmaakt en dat als antioxidant werkt in zowel vet- als wateroplosbare omgevingen. Lees meer →
• ALS ALS staat voor amyotrofische laterale sclerose, een progressieve zenuwziekte waarbij de motorische zenuwcellen in de hersenen en het ruggenmerg geleidelijk afsterven, waardoor spieren steeds zwakker worden en uiteindelijk verlamd raken. Lees meer →
• Alternatieve geneeskunde Alternatieve geneeskunde is de verzamelnaam voor uiteenlopende behandelmethoden en gezondheidspraktijken die buiten de reguliere (conventionele) geneeskunde vallen en in plaats daarvan worden ingezet. Lees meer →
• Alvleesklier De alvleesklier is een klier in de buikholte die spijsverteringsenzymen en hormonen zoals insuline produceert. Ze wordt ook wel pancreas genoemd. Lees meer →
• Alvleesklierkanker Alvleesklierkanker is kanker die ontstaat in de alvleesklier, een orgaan achter de maag dat spijsverteringssappen en hormonen zoals insuline aanmaakt. Lees meer →
• Amenorroe Amenorroe is het uitblijven van de menstruatie bij een vrouw in de vruchtbare leeftijd. Er wordt onderscheid gemaakt tussen primaire amenorroe (nooit menstruatie gehad) en secundaire amenorroe (menstruatie die wegblijft na eerdere cycli). Lees meer →
• American Journal of Clinical Nutrition Het American Journal of Clinical Nutrition is een toonaangevend Amerikaans wetenschappelijk tijdschrift dat zich richt op onderzoek naar voeding, diëtetiek en de relatie tussen voeding en gezondheid. Lees meer →
• Aminozuren Aminozuren zijn organische verbindingen die dienen als bouwstenen van eiwitten. Het menselijk lichaam gebruikt ze om weefsels op te bouwen, voedsel af te breken en tal van lichaamsprocessen te ondersteunen. Lees meer →
• Ammoniak Ammoniak is een kleurloos gas (NH3) dat in het lichaam ontstaat als afbraakproduct van eiwitten en aminozuren en normaal gesproken door de lever wordt omgezet in ureum voor uitscheiding via de nieren. Lees meer →
• Amnesie Amnesie is geheugenverlies waarbij iemand moeite heeft om herinneringen op te halen of nieuwe informatie op te slaan, veroorzaakt door hersenschade, ziekte of psychologische factoren. Lees meer →
• AMPK AMPK (AMP-geactiveerd proteïnekinase) is een enzym dat als energiesensor in cellen functioneert. Het wordt actief bij een energietekort en stuurt processen aan om de energiebalans te herstellen. Lees meer →
• Amputatie van een been Amputatie van een been is een operatie waarbij een deel van het been of het volledige been chirurgisch wordt verwijderd, meestal vanwege ernstige vaatziekte, diabetes of een onbehandelbare infectie. Lees meer →
• AMRM AMRM staat voor het Analytical Methods and Reference Materials Program, een programma van het Office of Dietary Supplements (NIH) dat referentiematerialen ontwikkelt voor de analyse van voedingssupplementen. Lees meer →
• Amygdalitis Amygdalitis is een ontsteking van de keelamandelen, meestal veroorzaakt door een virus- of bacteriële infectie. Het wordt ook wel tonsillitis genoemd. Lees meer →
• Amylase Amylase is een groep enzymen die zetmeel en glycogeen afbreken tot kleinere suikers. Amylase wordt vooral aangemaakt in de speekselklieren en de alvleesklier. Lees meer →
• Amyloidose Amyloïdose is een groep zeldzame aandoeningen waarbij abnormale eiwitten (amyloïd) zich ophopen in organen en weefsels, waardoor deze beschadigd raken en hun functie verliezen. Lees meer →
• Anaalkanker Anaalkanker is een kwaadaardige tumor die ontstaat in het anale kanaal, het korte buisje aan het uiteinde van de endeldarm waardoor ontlasting het lichaam verlaat. Lees meer →
• Anabole resistentie Anabole resistentie is een verminderde reactie van spieren op prikkels die normaal spieropbouw stimuleren, zoals eiwitinname en lichaamsbeweging. Het komt vooral voor bij ouderen. Lees meer →
• Anabole steroïdenmisbruik Anabole steroïdenmisbruik is het zonder medische noodzaak gebruiken van anabole steroïden, meestal om spiermassa te vergroten of sportprestaties te verbeteren, met risico op ernstige gezondheidsschade en afhankelijkheid. Lees meer →
• Anabolisme Anabolisme is het opbouwende deel van de stofwisseling, waarbij het lichaam kleine moleculen samenvoegt tot grotere, complexe stoffen zoals eiwitten, vetten en DNA. Lees meer →
• Anafylactische shock Een anafylactische shock is een ernstige, levensbedreigende allergische reactie waarbij de bloeddruk sterk daalt en organen onvoldoende zuurstof krijgen, vaak binnen minuten na blootstelling aan een allergeen. Lees meer →
• Anafylaxie Anafylaxie is een ernstige, plotselinge allergische reactie van het hele lichaam die levensbedreigend kan zijn. Het wordt meestal veroorzaakt door voedsel, medicijnen of insectensteken. Lees meer →
• Anale fissuur Een anale fissuur is een klein scheurtje in het slijmvlies van de anus, dat pijn en bloedverlies veroorzaakt bij de stoelgang. Lees meer →
• Anale fistel Een anale fistel is een abnormaal gangetje (tunnel) tussen het anaalkanaal en de huid rondom de anus, meestal ontstaan door een infectie of abces bij de anus. Lees meer →
• Anamnese Een anamnese is het gesprek waarin een zorgverlener je gericht uitvraagt over je klachten, ziektegeschiedenis en persoonlijke omstandigheden om tot een diagnose te komen. Lees meer →
• Androgeen Androgenen zijn geslachtshormonen die de ontwikkeling en instandhouding van mannelijke lichaamskenmerken sturen. Testosteron is het bekendste androgeen. Lees meer →
• Androgeen-insensitiviteitssyndroom Androgeen-insensitiviteitssyndroom is een genetische aandoening waarbij het lichaam niet of nauwelijks reageert op androgenen (mannelijke geslachtshormonen), waardoor de geslachtsontwikkeling bij mensen met XY-chromosomen anders verloopt dan verwacht. Lees meer →
• Andropauze Andropauze is de geleidelijke afname van het mannelijke geslachtshormoon testosteron, die bij sommige mannen vanaf middelbare leeftijd optreedt en lichamelijke en psychische klachten kan geven. Lees meer →
• Anemie Anemie is een tekort aan rode bloedcellen of hemoglobine in het bloed, waardoor het lichaam onvoldoende zuurstof krijgt. Het wordt ook wel bloedarmoede genoemd. Lees meer →
• Anencefalie Anencefalie is een ernstig aangeboren defect waarbij een groot deel van de hersenen en de schedel ontbreekt. Baby's met anencefalie zijn niet levensvatbaar. Lees meer →
• Anesthesie Anesthesie is het gevoelloos maken van het lichaam, geheel of plaatselijk, zodat je geen pijn voelt tijdens een medische ingreep. Lees meer →
• Angelmansyndroom Angelmansyndroom is een zeldzame genetische aandoening die het zenuwstelsel treft en leidt tot ernstige ontwikkelingsachterstand, weinig tot geen spraak, bewegingsproblemen en een opvallend vrolijk gedrag. Lees meer →
• Angina pectoris Angina pectoris is pijn of een drukkend gevoel op de borst dat ontstaat wanneer de hartspier onvoldoende zuurstofrijk bloed krijgt, meestal door vernauwde kransslagaders. Lees meer →
• Angio-oedeem Angio-oedeem is een plotselinge zwelling in de diepere lagen van de huid of slijmvliezen, vooral rond de ogen, lippen, tong en keel, maar ook op andere plekken van het lichaam. Lees meer →
• Angiotensine II-receptorantagonist Een angiotensine II-receptorantagonist is een geneesmiddel dat de werking van het hormoon angiotensine II blokkeert, waardoor bloedvaten zich verwijden en de bloeddruk daalt. Lees meer →
• Angst Angst is een emotie die ontstaat als reactie op een waargenomen of verwachte bedreiging, gekenmerkt door gevoelens van onrust, spanning en bezorgdheid. Bij een angststoornis is deze reactie buitenproportioneel en langdurig aanwezig. Lees meer →
• Ankyloserende spondylitis Ankyloserende spondylitis is een chronische ontstekingsziekte van de wervelkolom waarbij wervels op den duur aan elkaar kunnen vastgroeien, wat leidt tot stijfheid en verminderde beweeglijkheid van de rug. Lees meer →
• Anorexia Anorexia is een verminderde of afwezige eetlust. De term wordt zowel gebruikt voor algemeen verlies van trek in eten als voor de eetstoornis anorexia nervosa. Lees meer →
• Anorganisch Anorganisch betekent dat een stof niet afkomstig is van planten of dieren. Mineralen zijn een bekend voorbeeld van anorganische stoffen. Lees meer →
• ANSES ANSES (Agence nationale de sécurité sanitaire de l'alimentation, de l'environnement et du travail) is de Franse overheidsinstantie die verantwoordelijk is voor de beoordeling van risico's op het gebied van voedselveiligheid, milieu en arbeidsgezondheid. Lees meer →
• Antacida Antacida zijn middelen die maagzuur rechtstreeks neutraliseren, waardoor de zuurgraad in de maag snel daalt. Bekende voorbeelden zijn Rennie en Maalox. Lees meer →
• Antagonist Een antagonist is een stof die zich bindt aan een receptor in het lichaam zonder die receptor te activeren, waardoor de werking van een andere stof (de agonist) wordt geblokkeerd of afgeremd. Lees meer →
• Anthocyanen Anthocyanen zijn natuurlijke kleurstoffen uit de flavonoïdenfamilie die planten hun rode, paarse en blauwe kleuren geven. Ze komen vooral voor in bessen, druiven en donkergekleurd fruit en groenten. Lees meer →
• Antibiotica Antibiotica zijn geneesmiddelen die bacteriën doden of hun groei remmen. Ze werken alleen tegen bacteriële infecties, niet tegen virussen of schimmels. Lees meer →
• Antibioticakuur Een antibioticakuur is een voorgeschreven periode waarin je antibiotica gebruikt om een bacteriële infectie te bestrijden. Lees meer →
• Antibioticaresistentie Antibioticaresistentie is het verschijnsel waarbij bacteriën ongevoelig worden voor antibiotica, waardoor deze medicijnen niet meer werken tegen de betreffende infectie. Lees meer →
• Anticoagulans Een anticoagulans is een stof die de bloedstolling remt, waardoor het bloed minder snel stolt. In de volksmond wordt het ook wel 'bloedverdunner' genoemd. Lees meer →
• Anticonceptiepil De anticonceptiepil is een hormonaal voorbehoedsmiddel in tabletvorm dat dagelijks wordt ingenomen om zwangerschap te voorkomen, bestaande uit synthetische hormonen (een progestageen, al dan niet gecombineerd met een oestrogeen). Lees meer →
• Anticonvulsivum Een anticonvulsivum is een geneesmiddel dat epileptische aanvallen en andere vormen van stuipen voorkomt, vermindert of stopt. Lees meer →
• Antiestrogeen Antiestrogeen is een stof die de werking van oestrogenen blokkeert, waardoor de effecten van deze vrouwelijke geslachtshormonen in het lichaam worden tegengegaan. Lees meer →
• Antifosfolipidensyndroom Antifosfolipidensyndroom is een auto-immuunziekte waarbij het afweersysteem antistoffen aanmaakt tegen bepaalde eiwitten in het bloed, wat leidt tot een verhoogde neiging tot bloedstolsels en zwangerschapscomplicaties. Lees meer →
• Antigeen Een antigeen is een stof die door het immuunsysteem wordt herkend als lichaamsvreemd en waartegen het lichaam een afweerreactie opzet, bijvoorbeeld door antistoffen aan te maken. Lees meer →
• Antihistaminicum Een antihistaminicum is een geneesmiddel dat de werking van histamine in het lichaam blokkeert en daarmee allergische reacties onderdrukt. Lees meer →
• Antilichaam Een antilichaam is een eiwit dat door het immuunsysteem wordt aangemaakt om lichaamsvreemde stoffen (antigenen) te herkennen en onschadelijk te maken. Lees meer →
• Antinutriënten Antinutriënten zijn stoffen in voedsel die de opname of het gebruik van voedingsstoffen door het lichaam kunnen belemmeren, zoals fytinezuur, oxalaten en tannines. Lees meer →
• Antioxidanten Antioxidanten zijn stoffen die cellen beschermen tegen schade door vrije radicalen. Voorbeelden zijn vitamine C, vitamine E, bètacaroteen en selenium. Lees meer →
• Antistoffen Antistoffen zijn eiwitten die het immuunsysteem aanmaakt om lichaamsvreemde stoffen zoals virussen en bacteriën te herkennen en onschadelijk te maken. Lees meer →
• AP (alkaline phosphatase) AP (alkaline phosphatase) is een enzym dat in hoge concentraties voorkomt in botten, lever, nieren en placenta. Het bloedgehalte ervan wordt gebruikt als maat voor lever- of botproblemen. Lees meer →
• Apathie Apathie is een toestand waarin iemand weinig tot geen emotie, motivatie of belangstelling ervaart voor de dingen om zich heen. Lees meer →
• ApoB ApoB (apolipoproteïne B) is een eiwit dat voorkomt op atherogene lipoproteïnedeeltjes. De concentratie ervan in het bloed geldt als maat voor het totale aantal van deze potentieel schadelijke vetdeeltjes. Lees meer →
• Apoptose Apoptose is geprogrammeerde celdood: een natuurlijk proces waarbij cellen zichzelf op gecontroleerde wijze afbreken en opruimen, bijvoorbeeld wanneer ze beschadigd, overbodig of verouderd zijn. Lees meer →
• Appendicitis Appendicitis is een ontsteking van de appendix (het wormvormig aanhangsel van de blindedarm), meestal veroorzaakt door een verstopping. De aandoening geeft typisch pijn rechtsonder in de buik. Lees meer →
• Appendix De appendix is een klein, wormvormig aanhangsel aan de blindedarm dat een rol speelt in het immuunsysteem van de darm. Lees meer →
• APTT De APTT (activated partial thromboplastin time) is een bloedtest die meet hoe snel bloed stolt via de intrinsieke stollingscascade. De test wordt veel gebruikt om stollingsstoornissen op te sporen en de werking van heparine te controleren. Lees meer →
• ARFID ARFID (Avoidant/Restrictive Food Intake Disorder) is een eetstoornis waarbij iemand sterk beperkt eet in hoeveelheid of variatie, niet vanwege zorgen over lichaamsgewicht of uiterlijk, maar door sensorische gevoeligheid, angst of gebrek aan eetlust. Lees meer →
• Aritmie Aritmie is een hartritmestoornis waarbij het hart onregelmatig, te snel of te langzaam klopt doordat de elektrische signalen in het hart niet goed functioneren. Lees meer →
• Arnica Arnica is een kruidachtige plant uit de composietenfamilie waarvan de bloemen traditioneel worden gebruikt bij kneuzingen, verstuikingen en spierpijn. Lees meer →
• Aroma's Aroma's zijn vluchtige stoffen die verantwoordelijk zijn voor de kenmerkende geur en smaak van voedingsmiddelen, planten en andere producten. Ze kunnen natuurlijk of synthetisch zijn. Lees meer →
• Arseen Arseen is een giftig halfmetaal dat van nature voorkomt in de aardkorst en via voedsel, drinkwater of de omgeving in het lichaam kan terechtkomen, waar het bij langdurige blootstelling ernstige gezondheidsschade kan veroorzaken. Lees meer →
• Artritis Artritis is een ontsteking van een of meer gewrichten, met pijn, zwelling en stijfheid als belangrijkste kenmerken. Er bestaan meer dan honderd verschillende vormen van artritis. Lees meer →
• Artritis psoriatica Artritis psoriatica is een chronische ontstekingsziekte van de gewrichten die voorkomt bij mensen met psoriasis (schilferziekte), met gewrichtspijn, zwelling en stijfheid als belangrijkste kenmerken. Lees meer →
• Artrose Artrose is een gewrichtsaandoening waarbij het kraakbeen geleidelijk afbreekt, wat leidt tot pijn, stijfheid en verminderde beweeglijkheid van het gewricht. Lees meer →
• AS (aortastenose) AS (aortastenose) is een vernauwing van de aortaklep in het hart, waardoor het bloed moeilijker vanuit de linker hartkamer het lichaam in kan stromen. Lees meer →
• ASA ASA staat voor acetylsalicylzuur, beter bekend als aspirine. Het is een veelgebruikt geneesmiddel met pijnstillende, koortsverlagende, ontstekingsremmende en bloedverdunnende eigenschappen. Lees meer →
• ASAT ASAT (aspartaataminotransferase) is een enzym dat voorkomt in onder andere de lever en spieren. Wanneer deze weefsels beschadigd raken, komt ASAT vrij in het bloed en stijgt de waarde bij een bloedtest. Lees meer →
• Asbestkanker in het longvlies of buikvlies Mesothelioom is een zeldzame, kwaadaardige tumor die ontstaat in het longvlies (pleura) of buikvlies (peritoneum), vrijwel altijd als gevolg van blootstelling aan asbest. Lees meer →
• Asbestose Asbestose is een chronische longziekte waarbij littekenweefsel in de longen ontstaat door het inademen van asbestvezels, wat leidt tot afnemende longcapaciteit en kortademigheid. Lees meer →
• Ascorbinezuur Ascorbinezuur is de chemische naam voor vitamine C, een wateroplosbare vitamine die het lichaam nodig heeft voor onder meer de vorming van bindweefsel, de opname van ijzer en het goed functioneren van het immuunsysteem. Lees meer →
• Ashwagandha Ashwagandha is een adaptogeen kruid (Withania somnifera) uit de traditionele Ayurvedische geneeskunde, bekend om zijn stressverlichtende en kalmerende eigenschappen. Lees meer →
• Aspergillose Aspergillose is een infectie of allergische reactie veroorzaakt door schimmels van het geslacht Aspergillus, die vooral de luchtwegen treft. Lees meer →
• Aspirine Aspirine is een pijnstillend, koortsverlagend en ontstekingsremmend geneesmiddel op basis van acetylsalicylzuur, dat in lage dosering ook wordt ingezet als bloedplaatjesremmer. Lees meer →
• Associatie Een associatie is een statistisch verband tussen twee aandoeningen of toestanden, waarbij het voorkomen van de ene samenhangt met het voorkomen van de andere, zonder dat dit per se een oorzakelijk verband inhoudt. Lees meer →
• Astaxanthine Astaxanthine is een roodgekleurd carotenoïde met sterke antioxiderende eigenschappen, van nature aanwezig in bepaalde algen, zalm, garnalen en kreeftachtigen. Lees meer →
• Astigmatisme Astigmatisme is een veelvoorkomende oogafwijking waarbij het hoornvlies of de ooglens een onregelmatige kromming heeft, waardoor licht niet in één punt op het netvlies wordt gebundeld en het beeld wazig wordt. Lees meer →
• Astma Astma is een chronische longaandoening waarbij de luchtwegen periodiek vernauwen en ontstoken raken, wat leidt tot benauwdheid, piepende ademhaling, hoesten en een drukkend gevoel op de borst. Lees meer →
• Ataxie Ataxie is een verstoring van de coördinatie van bewegingen, waardoor iemand ongecontroleerd of onhandig beweegt zonder dat er sprake is van spierverlamming. Lees meer →
• Atherosclerose Atherosclerose is een aandoening waarbij slagaders geleidelijk vernauwen en verharden door ophoping van vetten, cholesterol en andere stoffen in de vaatwand, wat de bloedstroom belemmert. Lees meer →
• Atopisch eczeem Atopisch eczeem is een chronische ontstekingsziekte van de huid die gepaard gaat met hevige jeuk, droogheid en rode of schilferige plekken. Het komt vooral voor bij kinderen, maar kan op elke leeftijd aanwezig zijn. Lees meer →
• ATP Adenosinetrifosfaat (ATP) is een molecuul dat in alle levende cellen als belangrijkste energiedrager dient. Het wordt voornamelijk aangemaakt in de mitochondriën. Lees meer →
• Atriumfibrilleren Atriumfibrilleren is een hartritmestoornis waarbij de boezems (atria) van het hart ongecoördineerd en snel samentrekken, wat leidt tot een onregelmatige en vaak te snelle hartslag. Lees meer →
• Atrofie Atrofie is het kleiner worden, dunner worden of verschrompelen van weefsel, een orgaan of een lichaamsdeel, meestal doordat het niet meer (voldoende) wordt gebruikt of doordat het onvoldoende voeding of prikkels ontvangt. Lees meer →
• Atrofische gastritis Atrofische gastritis is een chronische vorm van maagontsteking waarbij het maagslijmvlies geleidelijk dunner wordt en de klieren die maagzuur produceren verloren gaan. Lees meer →
• Auditieve verwerkingsstoornis Een auditieve verwerkingsstoornis is een aandoening waarbij de hersenen moeite hebben met het verwerken van geluiden, ondanks een normaal gehoor. Gesproken taal begrijpen is daardoor lastig, vooral in rumoerige omgevingen. Lees meer →
• AUMC AUMC staat voor Amsterdam UMC (Amsterdam Universitair Medisch Centrum), het academisch ziekenhuis dat in 2018 ontstond uit de fusie van het AMC en VUmc in Amsterdam. Lees meer →
• Auscultatie Auscultatie is het beluisteren van geluiden in het lichaam, zoals die van het hart, de longen of de darmen, meestal met behulp van een stethoscoop. Lees meer →
• Autisme Autisme (autismespectrumstoornis, ASS) is een aangeboren ontwikkelingsstoornis van de hersenen die invloed heeft op communicatie, sociale omgang en gedragspatronen. Lees meer →
• Auto-immuunziekte Een auto-immuunziekte is een aandoening waarbij het afweersysteem zich per ongeluk tegen het eigen lichaam keert en gezond weefsel aanvalt, wat leidt tot ontsteking en schade aan organen of weefsels. Lees meer →
• Autofagie Autofagie is een natuurlijk cellulair proces waarbij de cel beschadigde of overbodige onderdelen afbreekt en hergebruikt via haar eigen lysosomen. Lees meer →
• Autonoom zenuwstelsel Het autonoom zenuwstelsel is het deel van het zenuwstelsel dat onbewust lichaamsprocessen regelt zoals hartslag, ademhaling, spijsvertering en bloeddruk. Het bestaat uit een sympathisch (actie) en parasympathisch (rust) deel. Lees meer →
• Autosomaal dominante polycystische nierziekte Autosomaal dominante polycystische nierziekte is een erfelijke aandoening waarbij zich geleidelijk talrijke met vocht gevulde cysten in beide nieren vormen, waardoor de nieren steeds groter worden en hun functie langzaam achteruitgaat. Lees meer →
• Autosomaal recessieve polycystische nierziekte Autosomaal recessieve polycystische nierziekte is een zeldzame erfelijke nierziekte waarbij zich al voor of kort na de geboorte talrijke cysten in beide nieren vormen, vaak gepaard met leverfibrose. Lees meer →
• AVL AVL staat voor Antoni van Leeuwenhoek, het gespecialiseerde kankerziekenhuis in Amsterdam dat onderdeel is van het Nederlands Kanker Instituut (NKI). Lees meer →
• Ayurvedisch Ayurvedisch verwijst naar Ayurveda, een duizenden jaren oud gezondheidssysteem uit India dat lichaam, geest en ziel als een geheel beschouwt en werkt met kruiden, voeding en leefgewoonten. Lees meer →