Wat is adiponectine?

In je lichaam produceren vetcellen niet alleen opslagmateriaal, maar ook allerlei signaalstoffen. Adiponectine is zo’n signaalstof, een eiwithormoon dat door vetweefsel wordt uitgescheiden en via het bloed door je hele lichaam circuleert. Het behoort tot de groep adipokinen: hormonen die specifiek afkomstig zijn uit vetcellen. Wat adiponectine bijzonder maakt, is dat het in relatief hoge concentraties in het bloedplasma aanwezig is, veel hoger dan de meeste andere hormonen.

Wat doet adiponectine?

Adiponectine helpt je lichaam om gevoelig te blijven voor insuline, het hormoon dat bloedsuiker reguleert. Het ondersteunt de opname van glucose door cellen en bevordert de afbraak van vetzuren. Daarnaast heeft het ontstekingsremmende en beschermende eigenschappen voor bloedvaten. Deze effecten worden in gang gezet via twee specifieke receptoren: AdipoR1 en AdipoR2, die in verschillende weefsels voorkomen, waaronder spieren, lever en hersenen. Hoewel vetweefsel de belangrijkste bron is, wordt adiponectine in kleinere hoeveelheden ook aangemaakt in spierweefsel en zelfs in de hersenen.

Wanneer is het niveau afwijkend?

Opvallend genoeg gedraagt adiponectine zich anders dan je misschien zou verwachten bij een hormoon uit vetcellen: hoe meer lichaamsvet iemand heeft, hoe lager het adiponectineniveau doorgaans is. Bij mensen met overgewicht of obesitas zijn de bloedspiegels vaak verlaagd en dat verlaagde niveau hangt samen met verminderde insulinegevoeligheid. Omgekeerd leidt gewichtsverlies of een verminderde calorie-inname juist tot een stijging van adiponectine in het bloed.

Lage adiponectinespiegels worden in verband gebracht met verschillende aandoeningen. Zo is er een verband gevonden met type 2 diabetes en de complicaties die daarbij kunnen optreden, zoals diabetische retinopathie, schade aan de bloedvaten in het netvlies van het oog. Ook bij inflammatoire darmaandoeningen en bij dikkedarmkanker is de rol van adiponectine onderzocht, al zijn de resultaten niet altijd eenduidig. Bij sarcopenie, het verlies van spiermassa dat vooral op latere leeftijd voorkomt, blijken de adiponectinespiegels juist verhoogd te zijn, mogelijk als reactie van het lichaam op de veranderde spier- en ontstekingsstatus.

Adiponectine speelt ook een rol in de voortplanting. De receptoren voor dit hormoon zijn aanwezig in de eierstokken en testes en het hormoon lijkt invloed te hebben op de werking van de hypothalamus-hypofyse-gonade-as, het hormonale systeem dat de vruchtbaarheid aanstuurt.

Het gen dat verantwoordelijk is voor de aanmaak van adiponectine bij mensen heet ADIPOQ. In de wetenschappelijke literatuur kom je adiponectine ook tegen onder oudere namen zoals Acrp30, AdipoQ en GBP28.