Wat is de alvleesklier?

De alvleesklier is een klier in de buikholte die spijsverteringsenzymen en hormonen zoals insuline produceert. Ze wordt ook wel pancreas genoemd.

Achter je maag, diep in de buikholte, ligt een langwerpige klier van zo’n 15 tot 20 centimeter: de alvleesklier, in medisch jargon het pancreas genoemd. Het is een orgaan dat je niet voelt en waar de meeste mensen pas van horen als er iets mee aan de hand is, maar het vervult twee heel verschillende en onmisbare taken tegelijk.

Dubbele functie

De alvleesklier is wat men een gemengde klier noemt. Dat betekent dat ze zowel stoffen naar buiten afgeeft (exocrien) als stoffen rechtstreeks aan het bloed aflevert (endocrien). Die twee functies werken naast elkaar, maar zijn biologisch gezien heel verschillend.

Het grootste deel van de klier (zo’n 95 procent) houdt zich bezig met de exocriene functie: het maken van alvleeskliersap, ook wel pancreassap genoemd. Dit sap bevat enzymen die eiwitten, vetten en koolhydraten afbreken. Via een afvoergang stroomt het sap naar de twaalfvingerige darm, het eerste stuk van de dunne darm, waar het zich mengt met het voedsel dat uit de maag komt. Zonder deze enzymen zou je lichaam voedingsstoffen veel minder goed kunnen opnemen. Wanneer deze exocriene functie tekortschiet, een toestand die exocriene pancreasinsufficiëntie wordt genoemd, kan dat leiden tot slechte vetvertering, gewichtsverlies en tekorten aan voedingsstoffen.

Een klein deel van het orgaan, ongeveer één tot twee procent van de massa, bestaat uit groepjes hormoonproducerende cellen die verspreid door de klier liggen: de eilandjes van Langerhans. Deze eilandjes vormen het endocriene deel en geven hormonen rechtstreeks af aan de bloedbaan. Het bekendste hormoon is insuline, dat de bloedsuikerspiegel verlaagt. Daarnaast produceren de eilandjes glucagon, een hormoon dat juist de bloedsuiker verhoogt. Samen houden ze de bloedsuiker in balans. Functioneert dit systeem niet goed, dan kan diabetes ontstaan.

Ligging en bouw

De alvleesklier ligt achter de maag en wordt omgeven door de maag, de twaalfvingerige darm, de milt en de lever. Ze wordt doorgaans onderverdeeld in drie delen: de kop (die in de bocht van de twaalfvingerige darm past), het lichaam en de staart (die richting de milt wijst). Door deze verborgen ligging is de alvleesklier lastig te onderzoeken met alleen lichamelijk onderzoek. Beeldvorming zoals een echo, CT-scan of MRI is vaak nodig om de klier goed in beeld te brengen.

Wanneer het misgaat

Aandoeningen van de alvleesklier komen in verschillende vormen voor. Bij pancreatitis (alvleesklierontsteking) raakt het weefsel ontstoken, wat hevige buikpijn kan veroorzaken. Er bestaan ook zeldzamere vormen zoals auto-immuunpancreatitis, waarbij het afweersysteem de klier aanvalt en cysteuze neoplasmata, met vocht gevulde blaasjes die soms kwaadaardig kunnen worden. Alvleesklierkanker is berucht omdat het vaak pas laat klachten geeft, zoals geelzucht, onverklaard gewichtsverlies, buikpijn of een opvallend lichte kleur van de ontlasting. Een aangeboren afwijking is de annulaire pancreas, waarbij alvleesklierweefsel als een ring om de twaalfvingerige darm heen groeit en deze kan vernauwen.

Omdat de alvleesklier zowel de spijsvertering als de bloedsuikerregulatie aanstuurt, heeft een verstoring ervan vaak gevolgen voor het hele lichaam. Het is een orgaan dat stil zijn werk doet, waarvan functieverlies soms geleidelijk zichtbaar wordt.

Bronnen:

Categorie: Anatomie
Tags: alvleesklier enzymen hormonen insuline pancreas spijsvertering

Laatst geüpdatet: 14 februari 2026

Dit medisch woordenboek en deze begrippenlijst voeding & gezondheid zijn met zorg samengesteld als naslagwerk en kennisbank. De informatie in dit lexicon is uitsluitend bedoeld ter algemene informatie en vervangt geen professioneel medisch, diëtetisch of voedingskundig advies. Mocht er onverhoopt een fout of onvolledigheid in deze verklarende woordenlijst staan, dan vernemen wij dat graag via info@ahealthylife.nl.