Wat betekent anabole resistentie?

Wanneer je eiwitten eet of je spieren belast door beweging, reageert je lichaam daar normaal gesproken op door nieuwe spiereiwitten aan te maken. Dit proces heet spiereiwitsynthese. Bij anabole resistentie is die reactie afgevlakt: de spieren reageren minder sterk op dezelfde prikkels. Het lichaam krijgt het anabole signaal wel binnen, maar de opbouwrespons blijft achter bij wat je zou verwachten.

Hoe het werkt

Na een eiwitrijke maaltijd stijgt de concentratie aminozuren in je bloed. Die aminozuren (met name leucine) activeren in de spiercel een signaleringsroute die de aanmaak van nieuw spierweefsel op gang brengt. Bij anabole resistentie is deze signaleringsroute minder gevoelig. De spiercel “hoort” het signaal wel, maar zet het minder efficiënt om in daadwerkelijke eiwitopbouw. Hetzelfde geldt voor de reactie op lichaamsbeweging: waar een jongere spier na krachttraining flink opbouwt, is die respons bij anabole resistentie gedempt.

Naast aminozuren spelen ook hormonen een rol. Insuline, groeihormoon, IGF-1 en androgenen stimuleren allemaal de spieropbouw. Bij anabole resistentie kan de gevoeligheid voor een of meer van deze signalen verminderd zijn. Zo is de IGF-1-signaleringsroute (een belangrijke schakel in de aansturing van spiereiwitsynthese) bij veroudering minder actief.

Bij wie het voorkomt

Anabole resistentie wordt het sterkst in verband gebracht met veroudering. Naarmate mensen ouder worden, neemt de spierrespons op voeding en beweging geleidelijk af. Dit draagt bij aan sarcopenie, het leeftijdsgebonden verlies van spiermassa en spierkracht. Maar ouderdom is niet de enige risicofactor. Ook langdurige inactiviteit of bedrust, chronische ziekten en obesitas kunnen anabole resistentie uitlokken of verergeren. Bij dialysepatiënten is het verschijnsel eveneens beschreven: hun spieren reageren verminderd op anabole prikkels, wat bijdraagt aan spierafbraak en verminderd fysiek functioneren.

Interessant is dat ook de darmflora een rol lijkt te spelen. Recente onderzoeken wijzen op een zogenaamde darm-spier-as: veranderingen in de samenstelling van darmbacteriën bij ouderen kunnen ontstekingsreacties bevorderen en de opname van aminozuren beïnvloeden, wat de anabole respons van spierweefsel verder kan afzwakken.

Wat iemand eraan merkt

Anabole resistentie is geen aandoening met duidelijke symptomen die je van de ene op de andere dag opmerkt. Het is een geleidelijk proces. Iemand kan merken dat spiermassa en spierkracht langzaam afnemen, ondanks voldoende eiwitinname. Dagelijkse activiteiten zoals traplopen, opstaan uit een stoel of boodschappen tillen worden gaandeweg zwaarder. Op langere termijn vergroot dit verlies van spiermassa het risico op vallen, botbreuken en een afname van de algehele zelfredzaamheid.