Wat is een bevalling?

Wanneer een zwangerschap voltooid is (doorgaans rond de 40 weken) begint het lichaam zich voor te bereiden op de bevalling, ook wel baring of partus genoemd. Het is het proces waarbij de baby, de placenta en de vliezen de baarmoeder verlaten. Dat kan langs natuurlijke weg via het geboortekanaal gebeuren (een vaginale bevalling) of via een operatieve ingreep (keizersnede). Wereldwijd vinden er jaarlijks zo’n 132 miljoen bevallingen plaats.

Fasen van de bevalling

De bevalling verloopt in verschillende stadia die vloeiend in elkaar overgaan. Tijdens de ontsluiting (het eerste stadium) trekt de baarmoeder zich ritmisch samen, waardoor de baarmoedermond zich geleidelijk opent tot ongeveer tien centimeter. Dit is meestal de langste fase. Zodra de ontsluiting volledig is, begint het uitdrijvingsstadium: de baby beweegt door het geboortekanaal naar buiten, vaak ondersteund door actief meepersen van de moeder. Na de geboorte van de baby volgt het nageboortetijdperk, waarin de placenta en vliezen loskomen en worden uitgedreven.

Wat er in het lichaam gebeurt

Het hormoon oxytocine speelt een centrale rol tijdens de bevalling. Het wordt in de hersenen aangemaakt en stuurt de weeën aan: het zorgt ervoor dat de baarmoederspier zich krachtig en regelmatig samentrekt. Naarmate de bevalling vordert, stijgt de oxytocinespiegel steeds verder. Naast het opwekken van contracties heeft oxytocine ook een dempend effect op pijn, angst en stress, wat bijdraagt aan het welzijn van de moeder tijdens het proces. Na de geboorte speelt hetzelfde hormoon een sleutelrol bij de eerste hechting tussen moeder en kind en bij het op gang komen van borstvoeding.

Hoe een vrouw de bevalling ervaart, hangt sterk samen met hoe veilig en ontspannen zij zich voelt. Onderzoek laat zien dat gevoelens van veiligheid en persoonlijke begeleiding de hormonale processen (en daarmee het verloop van de bevalling) positief kunnen beïnvloeden. Stress en angst kunnen juist een remmend effect hebben op de voortgang.

Bijzonderheden

In westerse landen vinden de meeste bevallingen in het ziekenhuis plaats, terwijl in veel andere delen van de wereld thuisbevallingen de norm zijn. Nederland neemt hierin een bijzondere positie in: thuisbevallen onder begeleiding van een verloskundige is hier van oudsher gebruikelijk en komt nog steeds regelmatig voor. Of een bevalling thuis, in een geboortecentrum of in het ziekenhuis plaatsvindt, hangt onder meer af van het verloop van de zwangerschap en de wensen van de moeder.

Elke bevalling is uniek. De duur kan sterk variëren (van enkele uren tot meer dan een dag) en wordt beïnvloed door factoren zoals of het een eerste of volgende bevalling betreft, de positie van de baby en de fysieke conditie van de moeder. Bij een eerste bevalling duurt het proces gemiddeld langer dan bij een volgende.