Wat is bewegen?
Bewegen is elke vorm van lichamelijke activiteit waarbij skeletspieren worden aangesproken en het lichaam energie verbruikt, van alledaagse bezigheden zoals lopen en traplopen tot gerichte inspanning zoals sport.
Wanneer je je lichaam verplaatst, iets optilt, loopt, fietst of zelfs staat, zijn je spieren actief en verbruikt je lichaam energie. Dat is in de kern wat bewegen betekent: elke lichamelijke activiteit die wordt aangedreven door je skeletspieren en die energieverbruik met zich meebrengt. Het begrip is daarmee veel breder dan alleen sport of fitness, ook tuinieren, stofzuigen, met de hond wandelen of de trap nemen valt eronder.
Hoe het werkt
Je skeletspieren trekken samen op signaal van je zenuwstelsel. Bij elke samentrekking wordt chemische energie (vooral uit glucose en vetzuren) omgezet in mechanische energie: beweging. Hoe intensiever de activiteit, hoe meer energie er nodig is. Om de intensiteit van verschillende activiteiten met elkaar te vergelijken, wordt de MET-waarde (Metabolic Equivalent of Task) gebruikt. Eén MET staat voor het energieverbruik in rust. Rustig wandelen komt neer op zo’n 2 à 3 MET, terwijl hardlopen al snel 8 MET of meer kan zijn.
Beweegrichtlijnen
In Nederland heeft de Gezondheidsraad in 2017 beweegrichtlijnen opgesteld die aangeven hoeveel beweging minimaal nodig is om gezondheidsvoordelen te behalen. Deze gelden voor iedereen vanaf vier jaar. Sinds 2022 bestaat er ook een apart beweegadvies voor baby’s en kinderen van nul tot vier jaar. In Canada zijn vergelijkbare richtlijnen ontwikkeld (de zogenaamde 24-uursbeweegrichtlijnen) die lichamelijke activiteit, sedentair gedrag en slaap als één geheel benaderen voor kinderen en jongeren van 5 tot 17 jaar. Het idee daarachter is dat bewegen, stilzitten en slapen samen de hele dag vullen en elkaar beïnvloeden.
Bewegen en het lichaam
Regelmatige lichamelijke activiteit heeft een breed effect op het lichaam. Het verkleint het risico op chronische aandoeningen en houdt het lichaam fit. Onderzoek laat onder meer zien dat beweging de slaapkwaliteit kan verbeteren en vermoeidheid kan verminderen bij mensen met fibromyalgie. Bij chronische lage rugpijn blijken verschillende vormen van beweging (zoals pilates, krachttraining en op de romp gerichte oefeningen) bij te dragen aan het verminderen van pijn en beperkingen. Interessant is ook dat bewegen invloed kan hebben op kinesiofobie, de angst om te bewegen bij pijn. Bij mensen met rugklachten kan gerichte lichamelijke activiteit die angst helpen verlagen, wat op zichzelf weer bijdraagt aan herstel.
Bij kinderen speelt bewegen een belangrijke rol in de motorische ontwikkeling. Onderzoek bij schoolkinderen laat zien dat gerichte oefenprogramma’s de rompstabiliteit, beweegvaardigheid en flexibiliteit kunnen verbeteren. Voor kinderen met overgewicht blijkt een programma gericht op bewegingskwaliteit positieve effecten te hebben op lichaamshouding, functioneel bewegen en fysieke fitheid.
Bewegen versus bewegingsstoornissen
Het is goed om het begrip bewegen als gezonde lichamelijke activiteit te onderscheiden van bewegingsstoornissen. Dat zijn aandoeningen van het zenuwstelsel waarbij de controle over bewegingen verstoord is, denk aan ongecoördineerde bewegingen (ataxie), onwillekeurige spiersamentrekkingen (dystonie) of bewegingsarmoede zoals bij parkinsonisme. Bij zulke stoornissen ligt het probleem niet in de spieren zelf, maar in de aansturing vanuit de hersenen.
Bronnen:
- Tremblay, M., Carson, V., Chaput, J., Gorber, S. C., Dinh, T., Duggan, M., Faulkner, G., Gray, C., Gruber, R., Janson, K., Janssen, I., Katzmarzyk, P., Kho, M., Latimer-Cheung, A., Leblanc, C., Okely, A., Olds, T., Pate, R., Phillips, A., ... Zehr, L. (2016). Canadian 24-Hour Movement Guidelines for Children and Youth: An Integration of Physical Activity, Sedentary Behaviour, and Sleep. Applied physiology, nutrition, and metabolism = Physiologie appliquee, nutrition et metabolisme.
- Estévez-López, F., Maestre-Cascales, C., Russell, D., Álvarez-Gallardo, I. C., Rodriguez-Ayllon, M., Hughes, C. M., Davison, G. W., Sañudo, B., & McVeigh, J. G. (2021). Effectiveness of Exercise on Fatigue and Sleep Quality in Fibromyalgia: A Systematic Review and Meta-analysis of Randomized Trials. Archives of physical medicine and rehabilitation, 102(4), 752-761.
- Fernández-Rodríguez, R., Álvarez-Bueno, C., Cavero-Redondo, I., Torres-Costoso, A., Pozuelo-Carrascosa, D. P., Reina-Gutiérrez, S., Pascual-Morena, C., & Martínez-Vizcaíno, V. (2022). Best Exercise Options for Reducing Pain and Disability in Adults With Chronic Low Back Pain: Pilates, Strength, Core-Based, and Mind-Body. A Network Meta-analysis. The Journal of orthopaedic and sports physical therapy, 52(8), 505-521.
- Jadhakhan, F., Sobeih, R., & Falla, D. (2023). Effects of exercise/physical activity on fear of movement in people with spine-related pain: a systematic review. Frontiers in Psychology.
- Chang, N., Tsai, I., Lee, C., & Liang, C. (2020). Effect of a Six-Week Core Conditioning as a Warm-Up Exercise in Physical Education Classes on Physical Fitness, Movement Capability, and Balance in School-Aged Children. International Journal of Environmental Research and Public Health.
- Molina-García, P., Mora-Gonzalez, J., Migueles, J., Rodriguez-Ayllon, M., Esteban‐Cornejo, I., Cadenas-Sánchez, C., Plaza‐Florido, A., Gil-Cosano, J. J., Pelaez-Perez, M. A., García-Delgado, G., Vanrenterghem, J., & Ortega, F. (2020). Effects of Exercise on Body Posture, Functional Movement, and Physical Fitness in Children With Overweight/Obesity. Journal of Strength and Conditioning Research.
- Bewegen | Voedingscentrum - voedingscentrum.nl
- Movement disorders - Symptoms and causes - Mayo Clinic - mayoclinic.org
- Movement - uncoordinated: MedlinePlus Medical Encyclopedia - medlineplus.gov
Gerelateerde termen
Laatst geüpdatet: 14 februari 2026
Dit medisch woordenboek en deze begrippenlijst voeding & gezondheid zijn met zorg samengesteld als naslagwerk en kennisbank. De informatie in dit lexicon is uitsluitend bedoeld ter algemene informatie en vervangt geen professioneel medisch, diëtetisch of voedingskundig advies. Mocht er onverhoopt een fout of onvolledigheid in deze verklarende woordenlijst staan, dan vernemen wij dat graag via info@ahealthylife.nl.
