Wat is biologisch?

Het woord biologisch heeft in de medische en gezondheidswetenschappen een brede betekenis. In de kern verwijst het naar alles wat te maken heeft met leven en levende wezens, van de kleinste cel tot het menselijk lichaam als geheel. Wanneer artsen of onderzoekers spreken over een biologisch proces, bedoelen ze een gebeurtenis die zich afspeelt in of tussen levende organismen: denk aan de stofwisseling, de werking van het immuunsysteem, of de manier waarop cellen groeien en zich delen.

Biologische activiteit

Een veelgebruikte term in de gezondheidswetenschappen is biologische activiteit. Dit beschrijft het effect dat een stof heeft op levensprocessen in het lichaam. Een vitamine heeft bijvoorbeeld biologische activiteit omdat het meetbare invloed uitoefent op specifieke lichaamsfuncties. Hoe sterker dat effect, hoe hoger de biologische activiteit van die stof.

Biologische factoren

In de geneeskunde wordt vaak gesproken over biologische factoren die invloed hebben op gezondheid en ziekte. Dit zijn kenmerken die eigen zijn aan het lichaam zelf, zoals leeftijd, geslacht, genetische aanleg en de staat van het immuunsysteem. Deze factoren spelen een rol bij hoe vatbaar iemand is voor bepaalde aandoeningen. Zo neemt met het ouder worden de kans op chronische laaggradige ontsteking toe, wat het risico op diverse ziekten verhoogt. Ook emotionele toestand en hormonale schommelingen vallen onder biologische factoren.

Ontsteking als biologisch antwoord

Een goed voorbeeld van een biologisch proces is ontsteking. Dit is een reactie van het immuunsysteem die op gang komt wanneer het lichaam te maken krijgt met ziekteverwekkers, beschadigde cellen of schadelijke stoffen. Het is in wezen een beschermingsmechanisme, het lichaam probeert zichzelf te herstellen. Ontsteking kan kortdurend (acuut) zijn, maar ook langdurig (chronisch) aanhouden en dan juist bijdragen aan gezondheidsproblemen in organen zoals het hart, de lever, de longen en de darmen.

Biologisch in de voedingswereld

Buiten de medische context kom je het woord biologisch vooral tegen bij voeding. Biologisch voedsel is geproduceerd met extra aandacht voor milieu en dierenwelzijn. Dat betekent onder meer dat mestoverschotten worden voorkomen en dat dieren meer leefruimte krijgen dan in de gangbare landbouw. In Nederland herken je biologische producten aan keurmerken zoals het EKO-keurmerk, het Europees biologisch keurmerk en Demeter.

Tot slot wordt het woord biologisch ook gebruikt om een directe genetische verwantschap aan te duiden, een biologische ouder is de ouder met wie je een genetische band hebt, in tegenstelling tot een adoptie- of stiefouder.