Wat is blaaskanker?

De blaas is een hol, gespierd orgaan in het onderlichaam die urine opvangt vanuit de nieren en deze vasthoudt totdat je plast. De binnenkant van de blaas is bekleed met een laag cellen die urotheelcellen worden genoemd. Bij blaaskanker gaan juist deze cellen ongecontroleerd delen en vormen ze een kwaadaardig gezwel. Veruit de meeste gevallen van blaaskanker zijn dan ook van het type urotheelcarcinoom (ook wel overgangscelcarcinoom genoemd).

Hoe ontstaat blaaskanker?

De belangrijkste risicofactor is roken. De blaas komt in aanraking met schadelijke stoffen uit sigarettenrook die via het bloed in de urine terechtkomen. Rokers hebben ongeveer drie keer zoveel kans om blaaskanker te ontwikkelen als niet-rokers. Daarnaast speelt langdurige blootstelling aan bepaalde chemische stoffen een rol, bijvoorbeeld in de verf-, rubber- of textielindustrie. Leeftijd is een andere belangrijke factor: zo’n negentig procent van de diagnoses wordt gesteld bij mensen van 55 jaar en ouder. Mannen krijgen blaaskanker ongeveer vier keer zo vaak als vrouwen.

Wat merk je eraan?

In een vroeg stadium veroorzaakt blaaskanker vaak geen klachten. Het eerste en meest voorkomende signaal is bloed in de urine (hematurie). Soms is dat met het blote oog zichtbaar (de urine kleurt dan roze, oranje of donkerrood) en soms wordt het pas bij laboratoriumonderzoek ontdekt. Andere mogelijke verschijnselen zijn vaker moeten plassen dan gebruikelijk, een branderig of pijnlijk gevoel bij het plassen, of een aanhoudend gevoel van aandrang zonder dat er veel urine komt. Deze klachten kunnen ook bij onschuldige aandoeningen voorkomen, zoals een blaasontsteking, maar zichtbaar bloed in de urine moet ook bij een eenmalige episode medisch worden beoordeeld.

Indeling en verspreiding

Een belangrijk onderscheid is of de tumor beperkt blijft tot de binnenste bekleding van de blaas of dat hij dieper groeit, tot in de spierlaag. Men spreekt dan van niet-spierinvasieve blaaskanker (het merendeel van de gevallen bij diagnose) en spierinvasieve blaaskanker. Niet-spierinvasieve tumoren zijn over het algemeen goed te behandelen, maar hebben de neiging om terug te komen, waardoor langdurige controle nodig is. Wanneer de kanker wél in de spierlaag is doorgedrongen, is de situatie ernstiger en zijn de vooruitzichten minder gunstig. Bij uitgezaaide blaaskanker daalt de vijfjaarsoverleving sterk.

Wereldwijd behoort blaaskanker tot de tien meest voorkomende vormen van kanker. Het internationale kankeragentschap IARC schatte het aantal nieuwe gevallen in 2022 op ongeveer 614.000. De ziekte komt het vaakst voor in welvarende landen. Naar verwachting zal de verdeling over de wereld de komende decennia verschuiven, onder meer door vergrijzing en veranderende blootstelling aan risicofactoren in andere delen van de wereld.