Medische termen beginnend met C

• CA (calcium) Calcium (afgekort Ca) is een mineraal dat een centrale rol speelt in de opbouw van botten en tanden en daarnaast belangrijk is voor de werking van spieren, zenuwen en de bloedstolling. Lees meer →
• CA (carcinoma) Carcinoom (afgekort CA) is een kwaadaardige tumor die ontstaat uit epitheelweefsel, het weefsel dat de binnenkant en buitenkant van het lichaam bekleedt. Lees meer →
• CA 15-3 CA 15-3 is een tumormarker in het bloed die vooral bij borstkanker verhoogd kan zijn. CA 15-3 wordt gebruikt om het verloop van de ziekte te volgen, niet als screeningstest. Lees meer →
• Cafeïne Cafeïne is een natuurlijke stimulerende stof die vooral voorkomt in koffie, thee, cacao en guarana en die het centrale zenuwstelsel activeert. Lees meer →
• Cafeïnezuur Cafeïnezuur is een plantaardige stof (ook wel coffeïnezuur genoemd) die onder meer voorkomt in zilverkaars (black cohosh) en in veel andere planten en behoort tot de groep van hydroxykaneelzuren. Lees meer →
• Calcium Calcium is een mineraal dat een belangrijke rol speelt bij de opbouw van botten en tanden en daarnaast betrokken is bij de werking van spieren, zenuwen en de bloedstolling. Lees meer →
• Calciumcarbonaat Calciumcarbonaat is een kalkachtige calciumverbinding (CaCO3) die van nature voorkomt in krijt en schelpen en wordt gebruikt als maagzuurremmend middel en als bron van calcium in supplementen. Lees meer →
• Calendula Calendula, ook bekend als goudsbloem (Calendula officinalis), is een plant uit de composietenfamilie waarvan de bloemen van oudsher worden gebruikt in zalven en crèmes, vooral voor de gevoelige huid. Lees meer →
• Calorie Een calorie is een eenheid waarmee de hoeveelheid energie in voeding wordt uitgedrukt. Eén calorie komt overeen met de energie die nodig is om één gram water één graad Celsius op te warmen. Lees meer →
• Calorierestrictie Calorierestrictie is een voedingspatroon waarbij je bewust minder calorieën binnenkrijgt dan je normaal zou eten, zonder dat er tekorten aan voedingsstoffen ontstaan. Lees meer →
• Campylobacter Campylobacter is een spiraalvormige bacterie die een van de meest voorkomende oorzaken is van bacteriële darminfecties bij mensen, vaak overgedragen via besmet voedsel zoals rauw pluimvee. Lees meer →
• Cannabis bij een ziekte Cannabis bij een ziekte is het gebruik van cannabis of cannabisproducten op medisch voorschrift bij ernstige ziekten, vooral wanneer standaardbehandelingen onvoldoende verlichting bieden van klachten zoals pijn, misselijkheid of slaapproblemen. Lees meer →
• Capsule Een capsule is een omhulsel, meestal van gelatine of plantaardig materiaal, dat een dosis medicijn, vitamine of voedingssupplement bevat en als geheel wordt ingeslikt. Lees meer →
• Carcinogeen Een carcinogeen is een stof of agens die kanker kan veroorzaken door schade aan te richten aan het erfelijk materiaal (DNA) in cellen. Lees meer →
• Cardiaal Cardiaal is een medisch bijvoeglijk naamwoord dat 'betrekking hebbend op het hart' betekent. Het wordt gebruikt om aan te geven dat iets met het hart te maken heeft. Lees meer →
• Cardiomyopathie Cardiomyopathie is een verzamelnaam voor ziekten van de hartspier waarbij het hart minder goed in staat is om bloed rond te pompen door veranderingen in de hartspierwand. Lees meer →
• Cardiovasculair event Een cardiovasculair event is een plotselinge, ernstige gebeurtenis waarbij het hart of de bloedvaten beschadigd raken, zoals een hartaanval of beroerte. Lees meer →
• Cardiovasculair stelsel Het cardiovasculair stelsel is het orgaanstelsel dat bestaat uit het hart, de bloedvaten en het bloed en dat zorgt voor de circulatie van zuurstof, voedingsstoffen en afvalstoffen door het lichaam. Lees meer →
• Cardiovasculaire ziekte Cardiovasculaire ziekte is de verzamelnaam voor alle aandoeningen van het hart en de bloedvaten, zoals coronaire hartziekte, beroerte, hartfalen en vaatvernauwing. Lees meer →
• Carnitine Carnitine is een stof die het lichaam zelf aanmaakt uit aminozuren en die zorgt voor het transport van vetzuren naar de mitochondriën, waar ze worden omgezet in energie. Lees meer →
• Carotenoïden Carotenoïden zijn natuurlijke pigmenten in planten, algen en bacteriën die verantwoordelijk zijn voor gele, oranje en rode kleuren in groenten en fruit en die in het lichaam als antioxidant werken. Lees meer →
• Carpaletunnelsyndroom Carpaletunnelsyndroom is een aandoening waarbij de middelste handzenuw (nervus medianus) bekneld raakt in de carpale tunnel van de pols, wat leidt tot tintelingen, gevoelloosheid en zwakte in de hand. Lees meer →
• Cascade Een cascade is een kettingreactie van biochemische processen waarbij elke stap de volgende in gang zet en het signaal steeds sterker wordt versterkt. Lees meer →
• Caseïne Caseïne is een groep fosforeiwitten die het belangrijkste eiwit in melk vormen. Caseïne wordt relatief langzaam verteerd en levert essentiële aminozuren. Lees meer →
• Caserapport Een caserapport is een gedetailleerd verslag van de diagnose, het verloop en de opvolging van een individuele patiënt, bedoeld om bijzondere of leerzame medische gevallen te delen met de medische gemeenschap. Lees meer →
• Catarrh Catarrh is een ontsteking van de slijmvliezen in de neus, bijholten of keel, gepaard met een ophoping van slijm en fluimen. Lees meer →
• Catechines Catechines zijn een groep polyfenolen uit de flavonoïdefamilie die van nature voorkomen in onder meer groene thee, cacao en fruit en bekendstaan om hun sterke antioxiderende eigenschappen. Lees meer →
• Causaliteit Causaliteit is het oorzakelijk verband tussen twee gebeurtenissen of factoren, waarbij de ene daadwerkelijk de andere veroorzaakt of teweegbrengt. Lees meer →
• Cavernoma Een cavernoom is een cluster van abnormaal gevormde bloedvaten, meestal aangetroffen in de hersenen of het ruggenmerg, maar ook mogelijk in andere organen. Lees meer →
• CBG (capillaire bloedglucose) CBG (capillaire bloedglucose) is de glucosewaarde gemeten in capillair bloed, meestal verkregen door een vingerprik. Het is de meest gebruikte methode om bloedsuiker snel te controleren. Lees meer →
• CBG (corticosteroid binding globulin) CBG (corticosteroid binding globulin) is een eiwit dat in de lever wordt aangemaakt en cortisol door het bloed transporteert. Het regelt hoeveel cortisol beschikbaar is voor cellen en weefsels. Lees meer →
• CDC CDC staat voor Centers for Disease Control and Prevention, het belangrijkste volksgezondheidsinstituut van de Verenigde Staten dat infectieziekten en andere gezondheidsbedreigingen monitort en bestrijdt. Lees meer →
• Cel Een cel is de kleinste levende bouwsteen van het lichaam. Alle weefsels en organen zijn opgebouwd uit cellen, die zelfstandig kunnen functioneren. Lees meer →
• Celdeling Celdeling is het proces waarbij een cel zich opsplitst in twee of meer nieuwe cellen, als onderdeel van groei, herstel en voortplanting van het lichaam. Lees meer →
• Celdifferentiatie Celdifferentiatie is het proces waarbij ongespecialiseerde cellen zich ontwikkelen tot gespecialiseerde cellen met een eigen vorm en functie, zoals zenuwcellen, spiercellen of bloedcellen. Lees meer →
• Celkern Een celkern is het door een membraan omsloten deel van een cel waarin het erfelijk materiaal (DNA) is opgeslagen. Ook wel nucleus genoemd. Lees meer →
• Cellijn Een cellijn is een groep cellen van één type die in het laboratorium zijn aangepast om zich herhaaldelijk te delen en die worden gebruikt voor wetenschappelijk onderzoek. Lees meer →
• Cellulitis Cellulitis is een bacteriële infectie van de huid en het onderliggende weefsel, waarbij de huid rood, gezwollen, warm en pijnlijk wordt. Komt het vaakst voor aan de onderbenen. Lees meer →
• Celmembraan Een celmembraan is de dunne, flexibele laag die de inhoud van een cel omsluit en bepaalt welke stoffen de cel in- en uitgaan. Lees meer →
• Celstudie Een celstudie is een onderzoeksmethode waarbij cellen buiten het lichaam worden bestudeerd om te achterhalen of een stof of behandeling veilig en werkzaam kan zijn. Lees meer →
• Cerebrale parese Cerebrale parese is een groep blijvende aandoeningen die beweging en houding beïnvloeden, veroorzaakt door schade aan de zich ontwikkelende hersenen vóór, tijdens of kort na de geboorte. Lees meer →
• Cerumenimpactatie Cerumenimpactatie is een ophoping van oorsmeer (cerumen) in de gehoorgang die klachten veroorzaakt of het zicht op het trommelvlies belemmert. Lees meer →
• Cervicale spondylose Cervicale spondylose is slijtage van de wervelkolom in de nek, waarbij tussenwervelschijven en gewrichten geleidelijk degenereren. Komt zeer veel voor bij mensen boven de zestig. Lees meer →
• Cetirizine Cetirizine is een tweedegeneratie-antihistaminicum dat allergische klachten verlicht door de werking van histamine op H1-receptoren te blokkeren. Lees meer →
• CFU CFU staat voor Colony Forming Units (kolonievormende eenheden), een maat voor het aantal levensvatbare micro-organismen, vooral gebruikt om de sterkte van probiotica aan te geven. Lees meer →
• Charles Bonnet-syndroom Het Charles Bonnet-syndroom is een aandoening waarbij mensen met ernstig gezichtsverlies visuele hallucinaties ervaren, zonder dat er sprake is van een psychiatrische stoornis of dementie. Lees meer →
• Chelaat Een chelaat is een verbinding waarbij een mineraal gebonden is aan twee of meer punten van een organisch molecuul (zoals een aminozuur), waardoor een ringstructuur ontstaat die de opname in het lichaam kan verbeteren. Lees meer →
• Chelatie Chelatie is een chemisch proces waarbij een molecuul zich met meerdere bindingen aan een metaalion hecht, waardoor er een ringstructuur ontstaat die het metaal stevig vasthoudt. Lees meer →
• Chemopreventie Chemopreventie is het gebruik van bepaalde stoffen, zoals medicijnen of vitaminen, om het risico op het ontstaan of terugkeren van kanker te verkleinen. Lees meer →
• Chemotherapie Chemotherapie is de behandeling van kanker met medicijnen (cytostatica) die kankercellen doden of hun groei remmen. De middelen worden via een infuus, tabletten of injecties toegediend. Lees meer →
• Chiari-malformatie Een Chiari-malformatie is een aangeboren afwijking waarbij hersenweefsel (met name de kleine hersenen) door de schedelopening naar het wervelkanaal uitpuilt, wat druk kan geven op de hersenstam en het ruggenmerg. Lees meer →
• Chikungunya Chikungunya is een virusziekte die wordt overgedragen door muggen en zich kenmerkt door koorts, hevige gewrichtspijn en spierpijn. De ziekte komt vooral voor in tropische en subtropische gebieden. Lees meer →
• Chlamydia Chlamydia is een veelvoorkomende seksueel overdraagbare infectie (soa) veroorzaakt door de bacterie Chlamydia trachomatis, die vaak zonder merkbare klachten verloopt. Lees meer →
• Chloride Chloride is een elektrolyt in het bloed dat samen met natrium de vochtbalans en het zuur-base-evenwicht in het lichaam helpt reguleren. Het komt vooral voor als onderdeel van keukenzout (natriumchloride). Lees meer →
• Chol Chol is de afkorting voor totaal cholesterol in het bloed, een maat voor de gezamenlijke hoeveelheid cholesterol die in je bloedstroom circuleert. Lees meer →
• Cholera Cholera is een acute infectieziekte veroorzaakt door de bacterie Vibrio cholerae, die zich verspreidt via besmet water of voedsel en ernstige waterige diarree en uitdroging kan veroorzaken. Lees meer →
• Cholesteatoom Een cholesteatoom is een goedaardige maar destructieve ophoping van dode huidcellen in het middenoor die botstructuren kan aantasten en gehoorverlies kan veroorzaken. Lees meer →
• Cholesterol Cholesterol is een vetachtige stof die van nature in het lichaam voorkomt en dient als bouwstof voor celmembranen, hormonen, vitamine D en galzuren. Lees meer →
• Cholesterol totaal Cholesterol totaal is de totale hoeveelheid cholesterol in het bloed, bestaande uit HDL-cholesterol, LDL-cholesterol en een fractie van de triglyceriden. Geeft een globaal beeld, maar zegt minder dan de onderlinge verhouding tussen de cholesterolfracties. Lees meer →
• Choline Choline is een voedingsstof die het lichaam deels zelf aanmaakt en die belangrijk is voor de leverfunctie, de opbouw van celmembranen en de prikkeloverdracht in de hersenen. Lees meer →
• Chronisch Chronisch betekent langdurig of blijvend aanwezig. Een chronische aandoening houdt lang aan en gaat niet vanzelf snel over, in tegenstelling tot een acute klacht. Lees meer →
• Chronische lymfatische leukemie Chronische lymfatische leukemie is een vorm van bloedkanker waarbij het beenmerg en lymfeklieren te veel lymfocyten (witte bloedcellen) aanmaken. De ziekte ontwikkelt zich langzaam en komt vooral voor bij ouderen. Lees meer →
• Chronische myeloïde leukemie Chronische myeloïde leukemie is een zeldzame vorm van bloedkanker waarbij het beenmerg te veel witte bloedcellen van het myeloïde type aanmaakt, veroorzaakt door een specifieke chromosoomafwijking (het Philadelphia-chromosoom). Lees meer →
• Chronische nierziekte Chronische nierziekte is een langdurige aandoening waarbij de nieren geleidelijk hun vermogen verliezen om afvalstoffen en overtollig vocht uit het bloed te filteren. Lees meer →
• Chronische obstructieve longziekte (COPD) Chronische obstructieve longziekte (COPD) is een chronische longaandoening waarbij de luchtwegen blijvend vernauwd raken, waardoor ademen steeds moeilijker wordt. Roken is veruit de belangrijkste oorzaak. Lees meer →
• Chronische pancreatitis Chronische pancreatitis is een langdurige ontsteking van de alvleesklier waarbij het weefsel geleidelijk beschadigt en verlittekent, met blijvende gevolgen voor de spijsvertering en bloedsuikerregulatie. Lees meer →
• Chronische pijn Chronische pijn is pijn die langer dan drie maanden aanhoudt of steeds terugkeert, ook wanneer de oorspronkelijke oorzaak al genezen is. Lees meer →
• Chronische rinitis Chronische rinitis is een langdurige ontsteking van het neusslijmvlies die langer dan twaalf weken aanhoudt en zorgt voor aanhoudende klachten zoals een verstopte neus, loopneus of niesbuien. Lees meer →
• Chronische stress Chronische stress is een langdurige of aanhoudende stressreactie van het lichaam, veroorzaakt door stressoren die weken, maanden of zelfs jaren voortduren en die de gezondheid op verschillende manieren kan ondermijnen. Lees meer →
• Chronische traumatische encefalopathie Chronische traumatische encefalopathie is een hersenaandoening die geleidelijk ontstaat na herhaaldelijk hoofdletsel, gekenmerkt door ophoping van abnormaal tau-eiwit in de hersenen en een progressieve achteruitgang van denkvermogen, gedrag en stemming. Lees meer →
• Chronische ziekte Een chronische ziekte is een ziekte of aandoening die langdurig aanhoudt, niet vanzelf overgaat en doorgaans niet volledig te genezen is. Lees meer →
• Chronotype Je chronotype is je persoonlijke biologische voorkeur voor het tijdstip waarop je slaapt en wakker wordt binnen een etmaal, ook wel je ochtend- of avondtype genoemd. Lees meer →
• Chroom Chroom is een spoorelement dat van nature in kleine hoeveelheden in het lichaam voorkomt en een rol speelt bij de stofwisseling van koolhydraten en vetten, met name bij de werking van insuline. Lees meer →
• CINAHL CINAHL is een grote bibliografische database die wetenschappelijke artikelen indexeert op het gebied van verpleegkunde, paramedische zorg, voeding en aanverwante gezondheidswetenschappen. Lees meer →
• Circadiaan ritme Het circadiaan ritme is de interne biologische klok van het lichaam die lichaamsprocessen afstemt op een cyclus van ongeveer 24 uur, zoals het slaap-waakritme. Lees meer →
• Circumcisie Circumcisie is het chirurgisch verwijderen van de voorhuid (preputium) van de penis, ook wel besnijdenis of mannenbesnijdenis genoemd. Lees meer →
• Cirrose Cirrose is een ernstige leverbeschadiging waarbij gezond leverweefsel geleidelijk wordt vervangen door littekenweefsel, waardoor de lever steeds slechter functioneert. Lees meer →
• Citroenzuurcyclus De citroenzuurcyclus is een reeks biochemische reacties in de cel die energie vrijmaken door de afbraak van voedingsstoffen, ook bekend als de krebscyclus of TCA-cyclus. Lees meer →
• CK Creatinekinase (CK) is een enzym dat voornamelijk in spierweefsel voorkomt en bij spierschade in verhoogde hoeveelheden in het bloed terechtkomt. Lees meer →
• CK/CKMB Creatinekinase (CK) is een enzym dat vrijkomt bij spierschade. CK-MB is de variant die vooral in de hartspier voorkomt en wordt gemeten bij verdenking op hartschade. Lees meer →
• CLA CLA (geconjugeerd linolzuur) is een verzamelnaam voor een groep natuurlijk voorkomende vetzuren die ontstaan als varianten van linolzuur, vooral aanwezig in vlees en zuivel van herkauwers. Lees meer →
• Claims Claims zijn beweringen op voedingsmiddelen over de samenstelling of gezondheidsvoordelen van een product, gebonden aan wettelijke regels en wetenschappelijke onderbouwing. Lees meer →
• Claimsverordening De Claimsverordening is een Europese verordening die regelt welke voedings- en gezondheidsclaims fabrikanten op voedingsmiddelen mogen vermelden. Lees meer →
• Clean Fifteen De Clean Fifteen is een jaarlijkse lijst van de Environmental Working Group (EWG) met de vijftien groente- en fruitsoorten die de minste pesticideresten bevatten. Lees meer →
• ClinicalTrials.gov ClinicalTrials.gov is een openbaar toegankelijke Amerikaanse database waarin klinische studies (clinical trials) wereldwijd worden geregistreerd, met informatie over opzet, voortgang en resultaten. Lees meer →
• Clostridioides difficile-infectie (C. difficile) Clostridioides difficile-infectie (C. difficile) is een bacteriële darminfectie veroorzaakt door de bacterie Clostridioides difficile, die giftstoffen produceert die diarree en ontsteking van de dikke darm veroorzaken. Lees meer →
• Clostridium botulinum en botulisme Clostridium botulinum is een bacterie die botulinetoxine produceert, een van de krachtigste bekende gifstoffen. Besmetting met dit toxine veroorzaakt botulisme, een zeldzame maar ernstige ziekte die verlammingsverschijnselen geeft. Lees meer →
• Clostridium perfringens Clostridium perfringens is een veelvoorkomende bacterie die sporen vormt en onder andere voedselvergiftiging kan veroorzaken. De bacterie leeft van nature in de darmen, de bodem en rottend organisch materiaal. Lees meer →
• Clubvoet Een clubvoet is een aangeboren standafwijking van de voet waarbij de voet naar binnen en naar beneden gedraaid is, waardoor het kind zonder ingrijpen niet normaal kan lopen. Lees meer →
• Clusterhoofdpijn Clusterhoofdpijn is een zeldzame maar zeer heftige vorm van hoofdpijn die in aanvallen optreedt, steeds aan dezelfde kant van het hoofd rond het oog, en die in periodes (clusters) van weken tot maanden terugkeert. Lees meer →
• Co-enzym Q10 Co-enzym Q10 (CoQ10) is een lichaamseigen, vetoplosbare stof die een centrale rol speelt bij de energieproductie in cellen en daarnaast werkt als antioxidant. Lees meer →
• Cobalamine Cobalamine is de wetenschappelijke naam voor vitamine B12, een wateroplosbare vitamine die nodig is voor de aanmaak van rode bloedcellen, het zenuwstelsel en de aanmaak van DNA. Lees meer →
• Cochrane Cochrane is een internationaal onafhankelijk netwerk van onderzoekers dat systematische reviews uitvoert om de effectiviteit van medische behandelingen en interventies te beoordelen. Lees meer →
• Cochrane Library De Cochrane Library is een online databank met systematische reviews en meta-analyses die de resultaten van medisch-wetenschappelijk onderzoek samenvatten en beoordelen, bedoeld als betrouwbare bron voor evidence-based geneeskunde. Lees meer →
• Cochrane Review Een Cochrane Review is een systematische review die volgens de strenge methodologie van Cochrane wordt uitgevoerd en geldt als een van de meest betrouwbare vormen van medisch bewijs. Lees meer →
• Codex Alimentarius Codex Alimentarius is een internationaal referentiekader met normen en richtlijnen voor voedselveiligheid en voedselkwaliteit, opgesteld door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en de Voedsel- en Landbouworganisatie (FAO) van de Verenigde Naties. Lees meer →
• Coeliakie Coeliakie is een auto-immuunziekte waarbij het eten van gluten leidt tot ontstekingsschade aan de dunne darm, waardoor voedingsstoffen niet goed meer worden opgenomen. Lees meer →
• COEN COEN staat voor Countries Officially Engaged in the Nutri-Score: de groep landen die zich officieel hebben aangesloten bij het Nutri-Score-voedselkeuzelogo. Lees meer →
• Cofactor Een cofactor is een niet-eiwit verbinding die nodig is om een enzym of nutriënt goed te laten functioneren, zoals een mineraal of vitamine dat een biochemische reactie mogelijk maakt. Lees meer →
• Cognitie Cognitie is het mentale vermogen om waar te nemen, te denken, te leren, te onthouden, te redeneren en beslissingen te nemen. Lees meer →
• Cognitieve achteruitgang Cognitieve achteruitgang is een geleidelijke vermindering van mentale functies zoals geheugen, concentratie, taalvaardigheid en het vermogen om te plannen en beslissingen te nemen. Lees meer →
• Cognitieve functie Cognitieve functie is het geheel van mentale processen waarmee je denkt, leert, onthoudt, redeneert en beslissingen neemt. Lees meer →
• Cognitieve vaardigheden Cognitieve vaardigheden zijn mentale vermogens waarmee je denkt, leert, onthoudt, redeneert, problemen oplost en informatie verwerkt. Lees meer →
• Cohortstudie Een cohortstudie is een type wetenschappelijk onderzoek waarbij een groep mensen over langere tijd wordt gevolgd om verbanden tussen bepaalde kenmerken of blootstellingen en gezondheidsuitkomsten te ontdekken. Lees meer →
• Colitis ulcerosa Colitis ulcerosa is een chronische ontstekingsziekte van de dikke darm waarbij de slijmvlieslaag van de darmwand ontstoken raakt en kleine zweren (ulcera) vormt, met perioden van opvlammingen en rust. Lees meer →
• Collageen Collageen is een sterk, vezelachtig eiwit dat de belangrijkste bouwsteen vormt van bindweefsel in het lichaam, zoals huid, botten, pezen, kraakbeen en tanden. Lees meer →
• Collageenpeptiden Collageenpeptiden zijn kleine eiwitfragmenten die ontstaan door het afbreken van collageen, een belangrijk structuureiwit in huid, botten, gewrichten en bindweefsel. Lees meer →
• Colloïdaal zilver Colloïdaal zilver is een vloeistof bestaande uit microscopisch kleine zilverdeeltjes die zweven in water, verkocht als alternatief supplement maar wetenschappelijk omstreden. Lees meer →
• Colon Het colon is het laatste deel van de darm, ook wel dikke darm genoemd, dat water, zouten en voedingsstoffen opneemt uit verteerd voedsel en de ontlasting vormt die het lichaam verlaat via de anus. Lees meer →
• Colonkanker Colonkanker is de kwaadaardige groei van cellen in de dikke darm (het colon), ook wel dikkedarmkanker genoemd. Het begint meestal als kleine poliepen die zich in de loop van de tijd tot kanker kunnen ontwikkelen. Lees meer →
• Colonoscopie Een colonoscopie is een kijkonderzoek van de binnenkant van de dikke darm en endeldarm, uitgevoerd met een flexibele slang waarop een kleine camera is bevestigd. Lees meer →
• Colorectale kanker Colorectale kanker is kanker die ontstaat in de dikke darm (het colon) of de endeldarm (het rectum), waarbij cellen ongecontroleerd groeien en een kwaadaardig gezwel vormen. Lees meer →
• Colostrum Colostrum is de eerste melk die de borstklieren produceren in de dagen rond en na een bevalling, bijzonder rijk aan antistoffen, eiwitten en groeifactoren. Lees meer →
• Commerciële bereiding Een commerciële bereiding is een product zoals een geneesmiddel of voedingssupplement dat op grote schaal wordt geproduceerd en bestemd is voor de verkoop. Lees meer →
• Compartimentsyndroom Compartimentsyndroom is een aandoening waarbij de druk in een afgesloten spiercompartiment zo hoog oploopt dat de bloedtoevoer en zenuwfunctie in gevaar komen, met pijn, zwelling en mogelijk blijvende weefselschade als gevolg. Lees meer →
• Complementaire geneeskunde Complementaire geneeskunde is de verzamelnaam voor behandelmethoden en gezondheidspraktijken die naast de reguliere geneeskunde worden ingezet, zoals kruidengeneeskunde, acupunctuur en meditatie. Lees meer →
• Complex regionaal pijnsyndroom (CRPS) Complex regionaal pijnsyndroom (CRPS) is een chronische pijnaandoening waarbij je langdurig hevige pijn ervaart in een arm of been, meestal na een verwonding of operatie, met klachten die niet in verhouding staan tot het oorspronkelijke letsel. Lees meer →
• Complicatie Een complicatie is een onverwacht gezondheidsprobleem dat optreedt tijdens of als gevolg van een ziekte of medische behandeling, maar dat geen onderdeel is van de oorspronkelijke aandoening zelf. Lees meer →
• Conceptie Conceptie is de bevruchting van een eicel door een zaadcel, waarmee een zwangerschap begint. Lees meer →
• Condooms Condooms zijn dunne, flexibele hoesjes die tijdens seksueel contact over de penis of in de vagina worden geplaatst om zwangerschap en seksueel overdraagbare aandoeningen te voorkomen. Lees meer →
• Confounding Confounding is een verstorende factor in wetenschappelijk onderzoek die samenhangt met zowel de onderzochte oorzaak als de uitkomst, waardoor een vertekend beeld van het werkelijke verband kan ontstaan. Lees meer →
• Consensus Consensus is een breed gedragen overeenstemming tussen deskundigen of betrokkenen over een bepaald onderwerp, standpunt of aanpak. Lees meer →
• Conserveren Conserveren is het langer houdbaar maken van voedsel door micro-organismen te doden of hun groei te remmen, zodat bederf wordt vertraagd. Lees meer →
• Consumentenbond De Consumentenbond is een Nederlandse consumentenorganisatie die producten en diensten test en vergelijkt, waaronder voedingsmiddelen en voedingssupplementen. Lees meer →
• Consumeren Consumeren betekent eten of drinken; het tot je nemen van voedsel of dranken. Lees meer →
• ConsumerLab ConsumerLab is een onafhankelijk Amerikaans platform dat voedingssupplementen en gezondheidsproducten test op kwaliteit, zuiverheid en juistheid van etikettering. Lees meer →
• Contact-eczeem Contact-eczeem is een huidontsteking die ontstaat doordat de huid in direct contact komt met een stof die irritatie of een allergische reactie veroorzaakt. Het wordt ook wel contactdermatitis genoemd. Lees meer →
• Contactdermatitis Contactdermatitis is een ontstekingsreactie van de huid die ontstaat door direct contact met een stof die de huid irriteert of een allergische reactie uitlokt. Lees meer →
• Contaminanten Contaminanten zijn ongewenste stoffen die als verontreiniging in voedingssupplementen of andere producten terechtkomen en schadelijk kunnen zijn voor de gezondheid. Lees meer →
• Contra-indicatie Een contra-indicatie is een reden of omstandigheid om een bepaalde medische behandeling, een geneesmiddel of een ingreep juist niet toe te passen, omdat dit schadelijk zou kunnen zijn. Lees meer →
• Controle Controle is een medisch begrip met twee hoofdbetekenissen: een vervolgafspraak bij de arts om je gezondheid of het verloop van een behandeling te checken, of de vergelijkingsgroep in wetenschappelijk onderzoek. Lees meer →
• Controlegroep Een controlegroep is een groep deelnemers in een wetenschappelijk onderzoek die de te testen behandeling of interventie niet ontvangt, zodat onderzoekers het effect van die behandeling kunnen meten door beide groepen met elkaar te vergelijken. Lees meer →
• Conventioneel geneesmiddel Een conventioneel geneesmiddel is een geneesmiddel dat algemeen geaccepteerd en breed toegepast wordt binnen de reguliere geneeskunde, op basis van resultaten uit klinisch onderzoek. Lees meer →
• Conventioneel voedsel Conventioneel voedsel is voedsel dat op gangbare wijze is geproduceerd, zonder specifieke biologische, genetisch gemodificeerde of functionele classificatie en dat geen voedingssupplement is. Lees meer →
• Convulsie Een convulsie is een plotselinge aanval van onwillekeurige spiertrekkingen of -samentrekkingen, veroorzaakt door abnormale elektrische activiteit in de hersenen. Lees meer →
• Cornea De cornea, of het hoornvlies, is de heldere, koepelvormige buitenlaag aan de voorkant van het oog die licht doorlaat en helpt focussen op het netvlies. Lees meer →
• Corona Corona is de verzamelnaam voor een groep virussen (coronavirussen) die luchtweginfecties veroorzaken, variërend van een gewone verkoudheid tot ernstige ziektebeelden zoals COVID-19. Lees meer →
• Coronaire arterie Een coronaire arterie is een bloedvat dat het hart van zuurstofrijk bloed voorziet. Er zijn twee hoofdkransslagaders: de linker en de rechter coronaire arterie. Lees meer →
• Coronaire hartziekte Coronaire hartziekte is een aandoening waarbij de kransslagaders (de bloedvaten die het hart van bloed en zuurstof voorzien) vernauwd of geblokkeerd raken, meestal door vetophopingen in de vaatwand. Lees meer →
• Corpus alienum in het oog Een corpus alienum in het oog is een vreemd voorwerp dat in of op het oog terechtkomt, zoals een splinter, metaaldeeltje, zandkorrel of vuiltje. Lees meer →
• Correlatie Correlatie is een statistisch verband tussen twee variabelen, waarbij veranderingen in de ene samengaan met veranderingen in de andere, zonder dat dit automatisch betekent dat er een oorzakelijk verband is. Lees meer →
• Corticobasale degeneratie Corticobasale degeneratie is een zeldzame hersenziekte waarbij zenuwcellen in de hersenschors en de basale kernen geleidelijk afsterven, wat leidt tot toenemende bewegingsproblemen en cognitieve achteruitgang. Lees meer →
• Corticosteroïd Een corticosteroïd is een steroïdhormoon dat van nature in de bijnieren wordt aangemaakt, of een synthetische variant daarvan, met een sterke ontstekingsremmende en immuunonderdrukkende werking. Lees meer →
• Cortisol Cortisol is een stresshormoon dat wordt aangemaakt in de bijnierschors en onder meer de bloedsuikerspiegel, het immuunsysteem en de stofwisseling beïnvloedt. Lees meer →
• Costochondritis Costochondritis is een ontsteking van het kraakbeen dat de ribben met het borstbeen verbindt, wat scherpe pijn op de borst veroorzaakt die kan lijken op hartklachten. Lees meer →
• COVID-19 COVID-19 is een besmettelijke luchtweginfectie veroorzaakt door het coronavirus SARS-CoV-2, voor het eerst vastgesteld eind 2019 in China en uitgegroeid tot een wereldwijde pandemie in 2020. Lees meer →
• CPR CPR staat voor cardiopulmonale resuscitatie: een levensreddende noodprocedure waarbij borstcompressies en beademing worden ingezet om de bloedsomloop en ademhaling kunstmatig in gang te houden wanneer het hart en/of de longen zijn gestopt. Lees meer →
• Craniosynostose Craniosynostose is een aangeboren aandoening waarbij een of meer schedelnaden van een baby te vroeg sluiten, waardoor de schedel niet normaal kan meegroeien met de hersenen en een afwijkende hoofdvorm ontstaat. Lees meer →
• Creatine Creatine is een stikstofverbinding die van nature in het lichaam voorkomt en spieren van snelle energie voorziet bij korte, intensieve inspanningen. Als supplement wordt het meestal ingenomen in de vorm van creatine monohydraat. Lees meer →
• Creatinine Creatinine is een afbraakproduct van creatinefosfaat uit spierweefsel dat via de nieren wordt uitgescheiden. Het gehalte in het bloed dient als maat voor de nierfunctie. Lees meer →
• Crepitatie Crepitatie is een krakend, knarsend of knappend geluid (of gevoel) dat ontstaat bij het bewegen van een gewricht, bot of weefsel. Lees meer →
• Creutzfeldt-Jakobziekte De ziekte van Creutzfeldt-Jakob (CJD) is een zeldzame, dodelijke hersenziekte veroorzaakt door prionen (abnormaal gevouwen eiwitten) die leiden tot snel voortschrijdende dementie en verlies van lichaamsfuncties. Lees meer →
• Cronobacter sakazakii Cronobacter sakazakii is een bacterie die vooral bij pasgeboren baby's ernstige infecties kan veroorzaken en met name voorkomt in poedervormige zuigelingenvoeding. Lees meer →
• Cross-sectioneel onderzoek Cross-sectioneel onderzoek is een type observationeel onderzoek waarbij gegevens van een groep mensen op één enkel tijdstip worden verzameld en geanalyseerd, om zo een momentopname te krijgen van gezondheid, ziekte of andere kenmerken. Lees meer →
• Croup Croup is een infectie van de bovenste luchtwegen bij jonge kinderen, waarbij zwelling rond het strottenhoofd en de luchtpijp leidt tot een typische blafhoest, heesheid en bemoeilijkte ademhaling. Lees meer →
• CRP C-reactief proteïne (CRP) is een eiwit dat door de lever wordt aangemaakt als reactie op ontsteking in het lichaam. Het wordt in de geneeskunde gebruikt als algemene ontstekingsmarker. Lees meer →
• Crucifere groenten Crucifere groenten zijn groenten uit de kruisbloemenfamilie, zoals broccoli, bloemkool, boerenkool, spruitjes, kool, radijs en waterkers, die rijk zijn aan voedingsstoffen en zwavelhoudende plantenstoffen. Lees meer →
• CT CT staat voor computertomografie, een beeldvormende techniek die met behulp van röntgenstralen gedetailleerde dwarsdoorsneden van het lichaam maakt. Lees meer →
• CT-scan Een CT-scan is een beeldvormend onderzoek waarbij met behulp van röntgenstraling gedetailleerde dwarsdoorsneden van het lichaam worden gemaakt, die een computer verwerkt tot twee- of driedimensionale beelden. Lees meer →
• Cu Cu is het scheikundige symbool voor koper, een sporenelement dat het lichaam in kleine hoeveelheden nodig heeft voor onder meer de aanmaak van rode bloedcellen, een goed werkend immuunsysteem en gezonde botten. Lees meer →
• Curcumine Curcumine is de belangrijkste actieve stof en gele kleurstof in kurkuma (Curcuma longa), een plant uit de gemberfamilie. Het staat bekend om zijn antioxidatieve en ontstekingsremmende eigenschappen. Lees meer →
• Cushing-syndroom Cushing-syndroom is een aandoening waarbij het lichaam langdurig wordt blootgesteld aan te veel cortisol, wat leidt tot kenmerkende verschijnselen zoals gewichtstoename in het gezicht en de romp, dunne huid en een verhoogd risico op diabetes en hoge bloeddruk. Lees meer →
• CVA Een CVA (cerebrovasculair accident) is een plotselinge verstoring van de bloedtoevoer naar de hersenen, waardoor hersenweefsel beschadigd raakt. Het wordt ook wel een beroerte of herseninfarct genoemd. Lees meer →
• CWZ CWZ staat voor het Canisius-Wilhelmina Ziekenhuis, een algemeen ziekenhuis in Nijmegen dat ontstond uit de fusie van het Canisius Ziekenhuis en het Wilhelmina Ziekenhuis. Lees meer →
• Cyanogene glycosiden (cyanide) Cyanogene glycosiden zijn natuurlijke plantengifstoffen die in het lichaam worden omgezet in cyanide (blauwzuur). Ze komen voor in onder andere cassave, lijnzaad, bittere amandelen en pitten van steenvruchten. Lees meer →
• Cyclisch braken syndroom Cyclisch braken syndroom is een aandoening waarbij iemand herhaaldelijk periodes doormaakt van hevig braken en misselijkheid, afgewisseld met klachtenvrije tussenperiodes. Lees meer →
• Cyclospora Cyclospora is een eencellige darmparasiet die via besmet voedsel of water wordt opgenomen en waterige diarree veroorzaakt (cyclosporiasis). Lees meer →
• CYP CYP staat voor cytochroom P450, een grote familie van enzymen die vooral in de lever voorkomen en een centrale rol spelen bij de afbraak van lichaamseigen stoffen, medicijnen en giftige verbindingen. Lees meer →
• Cyste op de eierstok Een cyste op de eierstok is een met vocht gevuld blaasje dat zich vormt op of in een eierstok. Meestal is de cyste onschuldig en geeft hij geen klachten. Lees meer →
• Cysteïne Cysteïne is een zwavelhoudend aminozuur dat als bouwsteen dient voor eiwitten en voor glutathion, een van de belangrijkste antioxidanten in het lichaam. Lees meer →
• Cystische fibrose Cystische fibrose is een erfelijke ziekte waarbij het lichaam abnormaal dik en taai slijm aanmaakt, wat vooral de longen en het spijsverteringsstelsel aantast. Lees meer →
• Cystitis Cystitis is een ontsteking van de blaas, meestal veroorzaakt door een bacteriële infectie. Het komt veel vaker voor bij vrouwen dan bij mannen. Lees meer →
• Cytokinen Cytokinen zijn kleine eiwitten die als signaalstoffen dienen in het immuunsysteem en de communicatie tussen cellen reguleren. Lees meer →
• Cytologie Cytologie is het onderzoek van losse cellen onder de microscoop, vaak om afwijkingen of ziekten op te sporen. Lees meer →
• Cytomegalovirus (CMV) Cytomegalovirus (CMV) is een veelvoorkomend herpesvirus dat bij gezonde mensen meestal geen klachten veroorzaakt, maar bij ongeboren baby's en mensen met een verzwakt immuunsysteem ernstige schade kan aanrichten. Lees meer →
• Cytotoxisch Cytotoxisch betekent giftig voor cellen; het is de eigenschap van een stof of cel die in staat is om andere cellen te beschadigen of te doden. Lees meer →