Wat is calcium?
Calcium is een mineraal dat een belangrijke rol speelt bij de opbouw van botten en tanden en daarnaast betrokken is bij de werking van spieren, zenuwen en de bloedstolling.
In je lichaam is calcium het meest voorkomende mineraal. Verreweg het grootste deel (zo’n 99 procent) zit opgeslagen in je botten en tanden, waar het zorgt voor stevigheid en structuur. Het resterende deel bevindt zich in je bloed, spieren en andere weefsels, waar het onmisbaar is voor allerlei processen die je lichaam draaiende houden.
Wat doet calcium in je lichaam?
Botten zijn levend weefsel dat voortdurend wordt afgebroken en weer opgebouwd. Calcium is daarbij het belangrijkste bouwmateriaal. Gedurende je hele leven vindt dit proces van botvernieuwing plaats, maar de balans verschuift naarmate je ouder wordt: op jonge leeftijd bouw je meer bot op dan je afbreekt, terwijl dat na de overgang bij vrouwen of op hogere leeftijd juist andersom kan zijn. Dat maakt een goede calciumvoorziening op élke leeftijd relevant.
Buiten het skelet vervult calcium nog een reeks taken. Het speelt een rol bij het samentrekken van spieren, het doorgeven van signalen via je zenuwen en het stollen van bloed wanneer je een wondje hebt. Ook helpt het bij het transport van andere mineralen door je lichaam. Al die functies zijn afhankelijk van een kleine maar stabiele hoeveelheid calcium in je bloed. Daalt die hoeveelheid te ver, dan haalt je lichaam calcium uit je botten om het bloedgehalte op peil te houden, een noodmechanisme dat op de lange termijn je botdichtheid kan verminderen.
Calcium en vitamine D
Je lichaam kan calcium niet goed opnemen zonder vitamine D. Deze vitamine werkt als een soort poortwachter in je darmen: het bevordert de opname van calcium uit je voeding naar je bloed. Zonder voldoende vitamine D komt er dus minder calcium beschikbaar, ook al eet je genoeg calciumrijke producten. Die wisselwerking tussen calcium en vitamine D is uitgebreid onderzocht, vooral in relatie tot botgezondheid bij vrouwen na de overgang en bij ouderen.
Waar zit calcium in?
De bekendste bronnen zijn zuivelproducten zoals melk, yoghurt en kaas. Maar calcium komt ook voor in groenten als boerenkool en broccoli, in graanproducten zoals brood, in verrijkte plantaardige dranken, tofu en bepaalde soorten mineraalwater. Onderzoek laat zien dat ook calciumrijk mineraalwater een zinvolle bijdrage kan leveren aan de dagelijkse inname. Wie helemaal geen zuivel gebruikt, loopt een groter risico op een tekort.
Tekort en kwetsbare groepen
Een langdurig tekort aan calcium kan leiden tot een verminderde botdichtheid, wat het risico op botbreuken vergroot. Bij osteoporose, letterlijk ‘poreuze botten’, zijn zowel de botmassa als de botstructuur aangetast. Vooral vrouwen na de menopauze zijn hier kwetsbaar voor, omdat de hormonale veranderingen in die levensfase de botafbraak versnellen. Ouderen hebben andere voedingsnormen dan jongere volwassenen. Wie weinig zuivel eet, heeft niet daardoor een hogere behoefte, maar moet voldoende calcium uit andere bronnen halen. Zwangerschap betekent evenmin automatisch een hogere aanbevolen inname. Tijdens de zwangerschap kan een te lage calciuminname ertoe leiden dat het lichaam van de moeder botweefsel afbreekt om de groeiende baby van calcium te voorzien.
Bronnen:
- Vannucci, L., Fossi, C., Quattrini, S., Guasti, L., Pampaloni, B., Gronchi, G., Giusti, F., Romagnoli, C., Cianferotti, L., Marcucci, G., & Brandi, M. (2018). Calcium Intake in Bone Health: A Focus on Calcium-Rich Mineral Waters. Nutrients.
- Pop, M. S., Cheregi, D. C., Onose, G., Munteanu, C., Popescu, C., Rotariu, M., Turnea, M., Dogaru, G., Ionescu, E., Oprea, D., Iliescu, M., Minea, M., Stanciu, L., Silișteanu, S., & Oprea, C. (2023). Exploring the Potential Benefits of Natural Calcium-Rich Mineral Waters for Health and Wellness: A Systematic Review. Nutrients.
- Liu, C., Kuang, X., Li, K., Guo, X., Deng, Q., & Li, D. (2020). Effects of combined calcium and vitamin D supplementation on osteoporosis in postmenopausal women: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Food & function, 11(12), 10817-10827.
- Gil, Á., Plaza-Díaz, J., & Mesa, M. (2018). Vitamin D: Classic and Novel Actions. Annals of Nutrition and Metabolism.
- Tihtonen, K., Korhonen, P., Isojärvi, J., Ojala, R., Ashorn, U., Ashorn, P., & Tammela, O. (2021). Calcium supplementation during pregnancy and maternal and offspring bone health: a systematic review and meta‐analysis. Annals of the New York Academy of Sciences.
- Calcium | Voedingscentrum - voedingscentrum.nl
- Dictionary of Dietary Supplement Terms - ods.od.nih.gov
- Calcium - urine: MedlinePlus Medical Encyclopedia - medlineplus.gov
- Botontkalking | Thuisarts.
- Calcium | NIH Office of Dietary Supplements.
Gerelateerde termen
Laatst geüpdatet: 14 februari 2026
Dit medisch woordenboek en deze begrippenlijst voeding & gezondheid zijn met zorg samengesteld als naslagwerk en kennisbank. De informatie in dit lexicon is uitsluitend bedoeld ter algemene informatie en vervangt geen professioneel medisch, diëtetisch of voedingskundig advies. Mocht er onverhoopt een fout of onvolledigheid in deze verklarende woordenlijst staan, dan vernemen wij dat graag via info@ahealthylife.nl.