Medische termen in de categorie Overig

A

• Academia.edu Academia.edu is een online platform waar wetenschappers en onderzoekers hun academische publicaties en artikelen kunnen delen en openbaar toegankelijk maken. Lees meer →
• Aceetaldehyde Aceetaldehyde is een giftige stof die in het lichaam ontstaat als tussenproduct bij de afbraak van alcohol. Het speelt een rol bij katers, leverschade en een verhoogd risico op bepaalde vormen van kanker. Lees meer →
• Acroleïne Acroleïne is een zeer reactieve, giftige stof (aldehyde) die onder meer vrijkomt bij het oververhitten van oliën en vetten, bij het verbranden van organisch materiaal en in tabaksrook. Lees meer →
• Acuut Acuut is de medische term voor iets dat plotseling begint, hevig is en kort duurt. Het is het tegenovergestelde van chronisch. Lees meer →
• Afrodisiacum Een afrodisiacum is een middel (voedingsmiddel, kruid, geur of andere stof) waarvan wordt aangenomen dat het de seksuele lust, opwinding of het seksueel plezier verhoogt. Lees meer →
• Allicine Allicine is een zwavelhoudende stof die vrijkomt wanneer knoflook wordt gesneden of geperst, verantwoordelijk voor de typische knoflookgeur en bekend om antimicrobiële eigenschappen. Lees meer →
• Alternatieve geneeskunde Alternatieve geneeskunde is de verzamelnaam voor uiteenlopende behandelmethoden en gezondheidspraktijken die buiten de reguliere (conventionele) geneeskunde vallen en in plaats daarvan worden ingezet. Lees meer →
• American Journal of Clinical Nutrition Het American Journal of Clinical Nutrition is een toonaangevend Amerikaans wetenschappelijk tijdschrift dat zich richt op onderzoek naar voeding, diëtetiek en de relatie tussen voeding en gezondheid. Lees meer →
• Ammoniak Ammoniak is een kleurloos gas (NH3) dat in het lichaam ontstaat als afbraakproduct van eiwitten en aminozuren en normaal gesproken door de lever wordt omgezet in ureum voor uitscheiding via de nieren. Lees meer →
• Arseen Arseen is een giftig halfmetaal dat van nature voorkomt in de aardkorst en via voedsel, drinkwater of de omgeving in het lichaam kan terechtkomen, waar het bij langdurige blootstelling ernstige gezondheidsschade kan veroorzaken. Lees meer →
• Ayurvedisch Ayurvedisch verwijst naar Ayurveda, een duizenden jaren oud gezondheidssysteem uit India dat lichaam, geest en ziel als een geheel beschouwt en werkt met kruiden, voeding en leefgewoonten. Lees meer →

B

• Base Een base (of loog) is een stof die in water hydroxide-ionen afgeeft of waterstofionen (protonen) opneemt. Het is het tegenovergestelde van een zuur. Lees meer →
• Bedwantsen Bedwantsen zijn kleine, bloedzuigende insecten die zich vooral in en rond bedden ophouden en 's nachts op mensen voeden, wat jeukende bultjes op de huid veroorzaakt. Lees meer →
• BEUC BEUC staat voor Bureau Européen des Unions de Consommateurs, de Europese koepelorganisatie die nationale consumentenverenigingen vertegenwoordigt. Lees meer →
• Bewegen Bewegen is elke vorm van lichamelijke activiteit waarbij skeletspieren worden aangesproken en het lichaam energie verbruikt, van alledaagse bezigheden zoals lopen en traplopen tot gerichte inspanning zoals sport. Lees meer →
• BfR BfR staat voor Bundesinstitut für Risikobewertung, het Duitse federale instituut dat zich bezighoudt met de wetenschappelijke beoordeling van risico's op het gebied van voedsel, productveiligheid en chemische stoffen. Lees meer →
• Bias Bias is een systematische vertekening in de opzet, uitvoering of interpretatie van een klinische studie, waardoor de resultaten een scheef beeld geven en tot onjuiste conclusies kunnen leiden. Lees meer →
• Biofilm Een biofilm is een laag micro-organismen die zich aan een oppervlak hechten en zichzelf omgeven met een zelfgeproduceerde slijmlaag, waardoor ze beschermd zijn tegen invloeden van buitenaf. Lees meer →
• Biohacking Biohacking is het gericht aanpassen van je eigen biologie (via leefstijl, voeding, technologie of omgevingsfactoren) met als doel je gezondheid, prestaties of welzijn te verbeteren. Lees meer →
• Biologisch Biologisch heeft betrekking op het leven en levende organismen, hun processen en functies. In de voedingswereld verwijst het ook naar producten die zonder kunstmatige bestrijdingsmiddelen of kunstmest zijn geproduceerd. Lees meer →
• bioRxiv bioRxiv is een openbaar toegankelijke preprintserver waarop onderzoekers in de biowetenschappen hun onderzoeksartikelen kunnen delen voordat deze door vakgenoten zijn beoordeeld (peer review). Lees meer →
• Blue zones Blue zones zijn geografische gebieden in de wereld waar opvallend veel mensen gezond honderd jaar of ouder worden, zoals Okinawa (Japan), Sardinië (Italië) en Ikaria (Griekenland). Lees meer →

C

• Calorierestrictie Calorierestrictie is een voedingspatroon waarbij je bewust minder calorieën binnenkrijgt dan je normaal zou eten, zonder dat er tekorten aan voedingsstoffen ontstaan. Lees meer →
• Caserapport Een caserapport is een gedetailleerd verslag van de diagnose, het verloop en de opvolging van een individuele patiënt, bedoeld om bijzondere of leerzame medische gevallen te delen met de medische gemeenschap. Lees meer →
• Causaliteit Causaliteit is het oorzakelijk verband tussen twee gebeurtenissen of factoren, waarbij de ene daadwerkelijk de andere veroorzaakt of teweegbrengt. Lees meer →
• Celstudie Een celstudie is een onderzoeksmethode waarbij cellen buiten het lichaam worden bestudeerd om te achterhalen of een stof of behandeling veilig en werkzaam kan zijn. Lees meer →
• CINAHL CINAHL is een grote bibliografische database die wetenschappelijke artikelen indexeert op het gebied van verpleegkunde, paramedische zorg, voeding en aanverwante gezondheidswetenschappen. Lees meer →
• Cochrane Cochrane is een internationaal onafhankelijk netwerk van onderzoekers dat systematische reviews uitvoert om de effectiviteit van medische behandelingen en interventies te beoordelen. Lees meer →
• Cochrane Library De Cochrane Library is een online databank met systematische reviews en meta-analyses die de resultaten van medisch-wetenschappelijk onderzoek samenvatten en beoordelen, bedoeld als betrouwbare bron voor evidence-based geneeskunde. Lees meer →
• Cochrane Review Een Cochrane Review is een systematische review die volgens de strenge methodologie van Cochrane wordt uitgevoerd en geldt als een van de meest betrouwbare vormen van medisch bewijs. Lees meer →
• Cohortstudie Een cohortstudie is een type wetenschappelijk onderzoek waarbij een groep mensen over langere tijd wordt gevolgd om verbanden tussen bepaalde kenmerken of blootstellingen en gezondheidsuitkomsten te ontdekken. Lees meer →
• Complementaire geneeskunde Complementaire geneeskunde is de verzamelnaam voor behandelmethoden en gezondheidspraktijken die naast de reguliere geneeskunde worden ingezet, zoals kruidengeneeskunde, acupunctuur en meditatie. Lees meer →
• Confounding Confounding is een verstorende factor in wetenschappelijk onderzoek die samenhangt met zowel de onderzochte oorzaak als de uitkomst, waardoor een vertekend beeld van het werkelijke verband kan ontstaan. Lees meer →
• Consensus Consensus is een breed gedragen overeenstemming tussen deskundigen of betrokkenen over een bepaald onderwerp, standpunt of aanpak. Lees meer →
• Consumentenbond De Consumentenbond is een Nederlandse consumentenorganisatie die producten en diensten test en vergelijkt, waaronder voedingsmiddelen en voedingssupplementen. Lees meer →
• Consumeren Consumeren betekent eten of drinken; het tot je nemen van voedsel of dranken. Lees meer →
• Controlegroep Een controlegroep is een groep deelnemers in een wetenschappelijk onderzoek die de te testen behandeling of interventie niet ontvangt, zodat onderzoekers het effect van die behandeling kunnen meten door beide groepen met elkaar te vergelijken. Lees meer →
• Correlatie Correlatie is een statistisch verband tussen twee variabelen, waarbij veranderingen in de ene samengaan met veranderingen in de andere, zonder dat dit automatisch betekent dat er een oorzakelijk verband is. Lees meer →
• Cross-sectioneel onderzoek Cross-sectioneel onderzoek is een type observationeel onderzoek waarbij gegevens van een groep mensen op één enkel tijdstip worden verzameld en geanalyseerd, om zo een momentopname te krijgen van gezondheid, ziekte of andere kenmerken. Lees meer →
• Curcumine Curcumine is de belangrijkste actieve stof en gele kleurstof in kurkuma (Curcuma longa), een plant uit de gemberfamilie. Het staat bekend om zijn antioxidatieve en ontstekingsremmende eigenschappen. Lees meer →
• CWZ CWZ staat voor het Canisius-Wilhelmina Ziekenhuis, een algemeen ziekenhuis in Nijmegen dat ontstond uit de fusie van het Canisius Ziekenhuis en het Wilhelmina Ziekenhuis. Lees meer →

D

• DARE DARE is de afkorting van Database of Abstracts of Reviews of Effects, een voormalige database met beoordeelde samenvattingen van systematische reviews over de effectiviteit van gezondheidsinterventies. Lees meer →
• Deelnemersuitval Deelnemersuitval is het voortijdig stoppen van een deelnemer aan een klinisch onderzoek, voordat de studie is afgerond. Lees meer →
• Dieetvoeding Dieetvoeding is voeding die speciaal is samengesteld of aangepast om te voldoen aan bijzondere voedingsbehoeften, bijvoorbeeld bij een ziekte, allergie of specifieke gezondheidsconditie. Lees meer →
• Dieronderzoek Dieronderzoek is wetenschappelijk onderzoek waarbij levende dieren worden gebruikt om biologische processen, ziekten of de werking van stoffen te bestuderen, vaak als voorfase van onderzoek bij mensen. Lees meer →
• Dierproef Een dierproef is een experiment op levende dieren, meestal bedoeld om de veiligheid en werking van medicijnen of andere stoffen te testen, of om inzicht te krijgen in menselijke ziekten. Lees meer →
• Dietary Guidelines for Americans Dietary Guidelines for Americans zijn Amerikaanse overheidsrichtlijnen die elke vijf jaar worden bijgewerkt met voedingsadviezen gericht op het bevorderen van gezondheid en het verlagen van het risico op chronische ziekten. Lees meer →
• Doelstelling Een doelstelling is een vooraf bepaald resultaat of streefdoel waar binnen de gezondheidszorg of een persoonlijk gezondheidsplan naartoe wordt gewerkt. Lees meer →
• DOI DOI staat voor Digital Object Identifier: een unieke, permanente code die wordt toegekend aan een wetenschappelijk artikel of ander digitaal object, zodat het altijd vindbaar blijft. Lees meer →
• Drugs Drugs zijn chemische stoffen die het centraal zenuwstelsel beïnvloeden en een verdovende, opwekkende of bewustzijnsveranderende werking hebben, met risico op afhankelijkheid of verslaving. Lees meer →
• Dubbelblind Dubbelblind onderzoek is een onderzoeksopzet waarbij zowel de deelnemer als de onderzoeker niet weet wie het echte middel krijgt en wie een placebo of alternatief ontvangt. Lees meer →
• Duurzaam eten Duurzaam eten is een voedingspatroon dat zowel gezond is voor de mens als zo min mogelijk belastend voor het milieu, de economie en de samenleving. Lees meer →

E

• Effectgrootte Effectgrootte is een maat die aangeeft hoe groot het daadwerkelijke verschil of verband is dat een behandeling, interventie of ander verschijnsel teweegbrengt, ongeacht of dat verschil statistisch significant is. Lees meer →
• Eiken-processierups De eiken-processierups is de larve van een nachtvlinder die in eikenbomen leeft en brandharen bezit die bij mensen huid-, oog- en luchtwegklachten kunnen veroorzaken. Lees meer →
• Eiwit-transitie De eiwit-transitie is de geleidelijke verschuiving in het voedingspatroon waarbij dierlijke eiwitbronnen gedeeltelijk worden vervangen door plantaardige of andere duurzame eiwitbronnen. Lees meer →
• Eliminatiedieet Een eliminatiedieet is een dieet waarbij bepaalde voedingsmiddelen tijdelijk worden weggelaten om te achterhalen of ze klachten veroorzaken, bijvoorbeeld door een voedselallergie of -intolerantie. Lees meer →
• Embase Embase is een grote biomedische en farmacologische literatuurdatabase, uitgegeven door Elsevier, met meer dan 32 miljoen records uit wetenschappelijke tijdschriften wereldwijd. Lees meer →
• EMC Het Erasmus Medisch Centrum (Erasmus MC) is een universitair medisch centrum in Rotterdam en een van de grootste academische ziekenhuizen van Europa. Lees meer →
• EPD Het Elektronisch Patiëntendossier (EPD) is een digitaal systeem waarin medische gegevens van een patiënt worden verzameld, opgeslagen en gedeeld tussen zorgverleners. Lees meer →
• Epidemiologie Epidemiologie is de wetenschap die bestudeert hoe ziekten en gezondheidsproblemen verdeeld zijn over bevolkingsgroepen en welke factoren daarbij een rol spelen. Lees meer →
• Epidemiologisch onderzoek Epidemiologisch onderzoek is wetenschappelijk onderzoek dat kijkt naar hoe ziekten zich verspreiden en voorkomen binnen groepen mensen en welke factoren daarbij een rol spelen. Lees meer →
• Epigenetica Epigenetica is het vakgebied dat bestudeert hoe de activiteit van genen kan veranderen zonder dat het DNA zelf wordt gewijzigd, bijvoorbeeld onder invloed van omgeving en leefstijl. Lees meer →
• Erfelijkheidsleer Erfelijkheidsleer is de wetenschap die bestudeert hoe eigenschappen van ouders op hun nakomelingen worden overgedragen via genen en chromosomen. Lees meer →
• Ethanol Ethanol is een type alcohol, ook wel ethylalcohol of graanalcohol genoemd, dat voorkomt in alcoholische dranken en in het lichaam wordt afgebroken door de lever. Lees meer →
• Examine.com Examine.com is een onafhankelijke website die wetenschappelijk onderzoek naar voedingssupplementen en voeding samenvat en toegankelijk maakt voor een breed publiek. Lees meer →

F

• FBDG FBDG staat voor Food-Based Dietary Guidelines: nationale voedingsrichtlijnen die per voedselgroep aangeven wat een gezond eetpatroon inhoudt. Lees meer →
• Food Composition and Methods Development Laboratory Het Food Composition and Methods Development Laboratory is een onderzoekslaboratorium van het Amerikaanse ministerie van Landbouw (USDA) dat meetmethoden ontwikkelt om voedingsbestanddelen te analyseren die van invloed zijn op de menselijke gezondheid. Lees meer →
• Foodwatch Foodwatch is een Europese consumentenorganisatie zonder winstoogmerk die opkomt voor het recht op eerlijk, veilig en gezond voedsel. Lees meer →
• Fotosynthese Fotosynthese is het proces waarbij planten en bepaalde andere organismen lichtenergie omzetten in chemische energie, met vorming van glucose en vrijkomen van zuurstof. Lees meer →
• Frontiers in Nutrition Frontiers in Nutrition is een internationaal, open-access wetenschappelijk tijdschrift dat peer-reviewed onderzoek publiceert op het gebied van voeding, voedingswetenschap en de relatie tussen voeding en gezondheid. Lees meer →
• FTC FTC staat voor Federal Trade Commission, de Amerikaanse toezichthouder die onder andere misleidende gezondheidsclaims in reclame bestrijdt. Lees meer →
• Fytogeneeskunde Fytogeneeskunde is het gebruik van kruiden en andere planten vanwege hun geneeskrachtige eigenschappen. Het wordt ook wel fytotherapie genoemd. Lees meer →

G

• Geneeskrachtig Geneeskrachtig betekent dat een stof, plant of middel het vermogen heeft om genezing te bevorderen, ziekten te voorkomen of klachten te verlichten. Lees meer →
• Gerandomiseerde klinische studie Een gerandomiseerde klinische studie is een wetenschappelijk onderzoek waarbij deelnemers door loting worden ingedeeld in verschillende groepen, zodat de effecten van een behandeling of interventie eerlijk vergeleken kunnen worden. Lees meer →
• Gezondheidsraad De Gezondheidsraad is een Nederlands onafhankelijk wetenschappelijk adviesorgaan dat de regering en het parlement adviseert over volksgezondheid, gezondheidsonderzoek en onder meer voedingsnormen. Lees meer →
• Glycatie Glycatie is een niet-enzymatisch proces waarbij suikermoleculen zich spontaan binden aan eiwitten, vetten of DNA, wat de structuur en werking van die moleculen verandert. Lees meer →
• GMP GMP staat voor Good Manufacturing Practice: internationale richtlijnen die waarborgen dat geneesmiddelen, supplementen en andere gezondheidsproducten op een gecontroleerde, veilige en kwalitatief hoogwaardige manier worden geproduceerd. Lees meer →
• Google Scholar Google Scholar is een gratis zoekmachine van Google die speciaal is ontworpen om wetenschappelijke literatuur zoals artikelen, proefschriften en boeken doorzoekbaar te maken. Lees meer →
• Gram Een gram (g) is een metrische eenheid van massa die gelijk is aan één duizendste van een kilogram (0,001 kg), oftewel ongeveer 0,035 ounce. Lees meer →
• Grounding/aarding Grounding (aarding) is direct lichamelijk contact met het aardoppervlak, bijvoorbeeld door blootsvoets te lopen, waaraan verschillende gezondheidseffecten worden toegeschreven zoals vermindering van ontsteking en pijn. Lees meer →

H

• Handicap Een handicap is een lichamelijke of geestelijke beperking die iemands vermogen om dagelijkse activiteiten uit te voeren aanzienlijk belemmert. Lees meer →
• HAP Een huisartsenpost (HAP) is een regionaal centrum waar je buiten de normale praktijktijden ('s avonds, 's nachts en in het weekend) terechtkunt voor huisartsgeneeskundige spoedzorg. Lees meer →
• Hars Hars is een natuurlijke stof die door bepaalde planten wordt afgescheiden, bestaande uit een mengsel van organische verbindingen. Het is vast of halfvast en speelt een beschermende rol voor de plant. Lees meer →
• HIIT HIIT staat voor High-Intensity Interval Training: een trainingsvorm waarbij korte, zeer intensieve inspanningen worden afgewisseld met rustperiodes of lichte activiteit. Lees meer →
• Hoge Gezondheidsraad De Hoge Gezondheidsraad is een Belgisch wetenschappelijk adviesorgaan dat de overheid adviseert over vraagstukken rond volksgezondheid, voedselveiligheid en leefmilieu. Lees meer →
• Homeopathie Homeopathie is een alternatief medisch systeem waarbij sterk verdunde middelen worden ingezet op basis van het principe dat een stof die bij gezonde mensen bepaalde klachten veroorzaakt, diezelfde klachten bij zieken zou kunnen verhelpen. Lees meer →
• Hormesis Hormesis is het biologische verschijnsel waarbij een lage dosis van een stressor (zoals kou, hitte of vasten) een gunstig effect heeft op het lichaam, terwijl een hoge dosis schadelijk is. Lees meer →
• Hormoonverstorende stoffen Hormoonverstorende stoffen zijn chemische stoffen van buitenaf die het hormoonsysteem van het lichaam kunnen verstoren, waardoor allerlei gezondheidseffecten kunnen optreden. Lees meer →
• Huismiddel Een huismiddel is een traditioneel middel uit de huiselijke sfeer, vaak op basis van voeding of alledaagse producten, dat wordt ingezet bij lichte gezondheidsklachten zonder dat er altijd wetenschappelijk bewijs voor de werking is. Lees meer →

I

• IF (intermittent fasting) IF (intermittent fasting) is een eetpatroon waarbij periodes van vasten en eten elkaar volgens een vast schema afwisselen, met als doel het lichaam tijdelijk geen voedsel aan te bieden. Lees meer →
• Immunometabolisme Immunometabolisme is het vakgebied dat bestudeert hoe stofwisselingsprocessen en het immuunsysteem elkaar wederzijds beïnvloeden, zowel op celniveau als in het hele lichaam. Lees meer →
• In vitro In vitro betekent letterlijk 'in glas': een proces dat buiten het levende lichaam plaatsvindt, meestal in een laboratoriumomgeving zoals een reageerbuis of petrischaal. Lees meer →
• In vivo In vivo is een Latijnse term die 'in het levende organisme' betekent, gebruikt om aan te geven dat iets zich afspeelt in een levend lichaam in plaats van in een laboratoriumomgeving. Lees meer →
• Incidentie Incidentie is het aantal nieuwe gevallen van een ziekte of aandoening dat binnen een bepaalde periode in een specifieke groep mensen wordt vastgesteld. Lees meer →
• Institute of Medicine Het Institute of Medicine (IOM) is een onafhankelijke Amerikaanse organisatie die wetenschappelijke rapporten en adviezen uitbrengt over biomedische wetenschap, geneeskunde en volksgezondheid. Lees meer →
• Intermittent fasting Intermittent fasting is een eetpatroon waarbij perioden van vasten en eten elkaar bewust afwisselen, met als doel metabole processen in het lichaam te beïnvloeden. Lees meer →
• Interventiestudie Een interventiestudie is een type klinisch onderzoek waarbij deelnemers bewust in groepen worden verdeeld om het effect van een bepaalde ingreep, behandeling of maatregel te vergelijken met een controlegroep. Lees meer →
• Isopropylalcohol Isopropylalcohol is een kleurloze, vluchtige vloeistof die veel wordt gebruikt als ontsmettingsmiddel en oplosmiddel. Het is ook bekend als isopropanol of 2-propanol. Lees meer →

J

• JAMA JAMA staat voor Journal of the American Medical Association, een van de meest vooraanstaande en invloedrijke medische vakbladen ter wereld. Lees meer →

K

• Ketogeen dieet Een ketogeen dieet is een voedingspatroon dat zeer arm is aan koolhydraten en rijk aan vetten, waardoor het lichaam overschakelt op vet als belangrijkste brandstof en zogenaamde ketonlichamen aanmaakt. Lees meer →
• Klinische significantie Klinische significantie is een beoordeling of een meetbaar verschil in een medisch onderzoek ook daadwerkelijk betekenisvol is voor de gezondheid van een patiënt in de praktijk. Lees meer →
• Kwaliteitscontrole Kwaliteitscontrole is een systematisch proces om te waarborgen dat een product consistent en uniform wordt vervaardigd en aan vooraf vastgestelde kwaliteitseisen voldoet. Lees meer →

L

• Lanoline Lanoline is een wasachtige stof afkomstig uit schapenwol die de huid beschermt tegen uitdroging. Het wordt veel gebruikt in crèmes, zalven en cosmetica. Lees meer →
• Lareb Het Nederlands Pharmacovigilance Centre Lareb is het nationale bijwerkingencentrum van Nederland, waar meldingen van bijwerkingen van medicijnen, vaccins en supplementen worden verzameld en beoordeeld. Lees meer →
• Light Licht is elektromagnetische straling die zichtbaar is voor het menselijk oog. In de voedingsindustrie verwijst 'light' naar producten met minder calorieën, vet of suiker dan de standaardvariant. Lees meer →
• Low-FODMAP dieet Het low-FODMAP dieet is een voedingspatroon waarbij fermenteerbare koolhydraten (FODMAPs) tijdelijk sterk worden beperkt, vooral toegepast bij mensen met het prikkelbaredarmsyndroom om spijsverteringsklachten te verminderen. Lees meer →
• LUMC LUMC staat voor Leiden Universitair Medisch Centrum, het academisch ziekenhuis verbonden aan de Universiteit Leiden, waar medische zorg, wetenschappelijk onderzoek en universitair onderwijs samenkomen. Lees meer →

M

• Mediterraan dieet Het mediterraan dieet is een voedingspatroon gebaseerd op de traditionele eetgewoonten van landen rond de Middellandse Zee, met veel groenten, fruit, volkoren granen, peulvruchten, noten, vis en olijfolie. Lees meer →
• MEDLINE MEDLINE is de grootste biomedische bibliografische database ter wereld, beheerd door de Amerikaanse National Library of Medicine en doorzoekbaar via PubMed. Lees meer →
• medRxiv medRxiv is een online preprintserver waar onderzoekers medische en gezondheidswetenschappelijke studies kunnen delen voordat deze door vakgenoten zijn beoordeeld (peer review). Lees meer →
• Microben Microben zijn microscopisch kleine levende organismen zoals bacteriën, schimmels, virussen en algen, die met het blote oog niet zichtbaar zijn. Lees meer →
• Milligram Een milligram (mg) is een eenheid van massa die gelijk is aan één duizendste gram (0,001 g). Het wordt veel gebruikt om kleine hoeveelheden aan te duiden, zoals doseringen van voedingsstoffen en werkzame stoffen. Lees meer →
• Mitohormese Mitohormese is het verschijnsel waarbij milde stress op mitochondriën leidt tot beschermende aanpassingen in de cel, waardoor de weerstand tegen toekomstige stress toeneemt. Lees meer →
• Molecuul Een molecuul is het kleinste deeltje van een stof dat nog de chemische eigenschappen van die stof bezit. Bij verdere opdeling gaan die eigenschappen verloren. Lees meer →
• MUMC+ MUMC+ is de afkorting van Maastricht Universitair Medisch Centrum+, een academisch ziekenhuis in Maastricht dat patiëntenzorg, wetenschappelijk onderzoek en medisch onderwijs combineert. Lees meer →

N

• National Institutes of Health De National Institutes of Health (NIH) zijn de belangrijkste federale onderzoeksinstelling van de Verenigde Staten op het gebied van biomedisch en gezondheidswetenschappelijk onderzoek. Lees meer →
• Natural Medicines Database Natural Medicines Database is een uitgebreide, wetenschappelijk onderbouwde databank met informatie over natuurlijke middelen, voedingssupplementen, vitaminen, mineralen en alternatieve therapieën. Lees meer →
• Nature Nature is een toonaangevend Brits wetenschappelijk tijdschrift dat wekelijks peer-reviewed onderzoek publiceert op een breed scala aan gebieden, waaronder gezondheid, voeding en levenswetenschappen. Lees meer →
• Natuurgeneeskunde en voeding Natuurgeneeskunde en voeding is een benadering binnen de natuurgeneeskunde die voeding beschouwt als middel om gezondheid te ondersteunen en klachten te voorkomen, vanuit het idee dat het lichaam zichzelf kan herstellen met de juiste voedingsstoffen. Lees meer →
• NEJM NEJM is de afkorting van The New England Journal of Medicine, een van de meest invloedrijke en meest geciteerde medische tijdschriften ter wereld. Lees meer →
• NICE (UK) NICE staat voor het National Institute for Health and Care Excellence, een onafhankelijke Britse overheidsinstantie die evidence-based richtlijnen opstelt voor gezondheidszorg, publieke gezondheid en de beoordeling van medische technologieën. Lees meer →
• NIH NIH is de afkorting van National Institutes of Health, de belangrijkste biomedische onderzoeksinstelling van de Amerikaanse overheid die wetenschappelijk gezondheidsonderzoek financiert en uitvoert. Lees meer →
• Nitrosamine Nitrosamines zijn een groep chemische verbindingen die onder meer in voeding en tabaksrook voorkomen en waarvan de meeste als kankerverwekkend worden beschouwd. Lees meer →
• NNR NNR is de afkorting van Nordic Nutrition Recommendations, de gezamenlijke, wetenschappelijk onderbouwde voedingsaanbevelingen van de Noordse en Baltische landen. Lees meer →
• NOVA-classificatie NOVA-classificatie is een classificatiesysteem dat voedingsmiddelen indeelt in vier groepen op basis van de mate van industriële bewerking, van onbewerkt tot ultrabewerkt. Lees meer →
• Nurses' Health Study De Nurses' Health Study is een grootschalig, langlopend Amerikaans onderzoek naar de invloed van voeding, leefstijl en andere factoren op chronische ziekten bij vrouwen. Lees meer →
• Nutrient Data Laboratory Het Nutrient Data Laboratory is een onderzoekslaboratorium van het Amerikaanse ministerie van landbouw (USDA) dat gezaghebbende databanken over de voedingssamenstelling van levensmiddelen ontwikkelt en beheert. Lees meer →

O

• Observationeel onderzoek Observationeel onderzoek is een vorm van wetenschappelijk onderzoek waarbij deelnemers worden geobserveerd zonder dat de onderzoeker ingrijpt of een behandeling toepast, om zo verbanden tussen factoren en gezondheidsuitkomsten in kaart te brengen. Lees meer →
• Office of Dietary Supplements Het Office of Dietary Supplements (ODS) is een onderdeel van de Amerikaanse National Institutes of Health dat wetenschappelijk onderzoek naar voedingssupplementen coördineert en betrouwbare informatie hierover verzamelt en verspreidt. Lees meer →
• Onderzoeksopzet Een onderzoeksopzet is het plan dat beschrijft hoe een wetenschappelijk onderzoek wordt opgezet en uitgevoerd om een onderzoeksvraag of hypothese te toetsen. Lees meer →
• Ongewenste gebeurtenis Een ongewenste gebeurtenis is een ongewenst medisch probleem dat optreedt tijdens of na een behandeling, al dan niet veroorzaakt door die behandeling zelf. Lees meer →
• Ontgiften (detox) Ontgiften (detox) is het natuurlijke proces waarmee het lichaam schadelijke of overtollige stoffen afbreekt en uitscheidt, voornamelijk via de lever, nieren en darmen. De term wordt ook gebruikt voor kuren die dit proces zouden bevorderen. Lees meer →
• Open access Open access is een publicatievorm waarbij wetenschappelijke artikelen en andere onderzoeksresultaten gratis en zonder abonnement toegankelijk zijn voor iedereen. Lees meer →
• Oxidatie Oxidatie is een scheikundige reactie waarbij een stof elektronen afstaat aan een andere stof, of waarbij zuurstof aan een stof wordt toegevoegd. Lees meer →
• Oxidatieve schade Oxidatieve schade is beschadiging van cellen en weefsels die ontstaat wanneer reactieve zuurstofverbindingen (vrije radicalen) de bovenhand krijgen op het afweersysteem van antioxidanten in het lichaam. Lees meer →

P

• p-waarde Een p-waarde is een getal tussen 0 en 1 dat aangeeft hoe waarschijnlijk het is dat een waargenomen onderzoeksresultaat op toeval berust, ervan uitgaande dat er geen echt effect is. Lees meer →
• PA (physical activity) PA staat voor physical activity, oftewel lichamelijke activiteit: elke beweging van het lichaam die door skeletspieren wordt uitgevoerd en energie kost. Lees meer →
• Paleo-dieet Het paleo-dieet is een voedingspatroon dat zich richt op voedingsmiddelen die onze voorouders in het stenen tijdperk zouden hebben gegeten, zoals vlees, vis, groenten, fruit en noten, en waarbij granen, zuivel en bewerkte producten worden vermeden. Lees meer →
• Panacee Een panacee is een denkbeeldig geneesmiddel dat tegen alle ziekten en kwalen zou helpen; een universeel wondermiddel. Lees meer →
• PCB's Polychloorbifenylen (PCB's) zijn giftige, door de mens gemaakte chloorverbindingen die zich ophopen in het milieu en via voeding in het lichaam terechtkomen, waar ze de gezondheid kunnen schaden. Lees meer →
• Peer review Peer review is de beoordeling van wetenschappelijk werk door onafhankelijke vakgenoten, bedoeld om de kwaliteit, betrouwbaarheid en nauwkeurigheid van onderzoek te waarborgen voordat het wordt gepubliceerd. Lees meer →
• Peer-reviewed journal Een peer-reviewed journal is een wetenschappelijk tijdschrift waarin ingezonden artikelen door onafhankelijke vakgenoten worden beoordeeld op kwaliteit en juistheid voordat ze worden gepubliceerd. Lees meer →
• Physicians' Health Study De Physicians' Health Study is een reeks grootschalige, langlopende klinische onderzoeken onder mannelijke artsen in de Verenigde Staten, gericht op de vraag of aspirine en voedingssupplementen hart- en vaatziekten, kanker en oogaandoeningen kunnen voorkomen. Lees meer →
• Plantengifstoffen Plantengifstoffen zijn giftige stoffen die van nature in planten voorkomen en bij inname in te grote hoeveelheden schadelijk kunnen zijn voor mens of dier. Lees meer →
• Populatie Een populatie is een groep mensen die een gemeenschappelijk kenmerk delen, zoals leeftijd, geslacht, woonplaats of een bepaalde aandoening. In onderzoek worden conclusies over de populatie getrokken door een kleinere, representatieve groep te bestuderen. Lees meer →
• Preprint Een preprint is een wetenschappelijk artikel dat online beschikbaar is gesteld voordat het formeel door vakgenoten is beoordeeld (peer review) en in een wetenschappelijk tijdschrift is gepubliceerd. Lees meer →
• Preventie Preventie is het geheel van maatregelen dat erop gericht is ziekten, aandoeningen of gezondheidsproblemen te voorkomen voordat ze ontstaan of verergeren. Lees meer →
• Propriëtair Propriëtair betekent dat een product, techniek of formule eigendom is van een bedrijf of persoon en niet zonder toestemming door anderen mag worden gebruikt, vaak beschermd door patent of auteursrecht. Lees meer →
• PT (personal trainer) Een personal trainer (PT) is een professional die individuele of groepstrainingsprogramma's opstelt en begeleidt, afgestemd op de gezondheid, conditie en doelen van de cliënt. Lees meer →
• PubMed PubMed is een gratis, openbaar toegankelijke online database met miljoenen verwijzingen naar biomedisch en levenswetenschappelijk onderzoek, beheerd door de Amerikaanse National Library of Medicine. Lees meer →
• PubMed Central PubMed Central (PMC) is een gratis digitaal archief van volledige wetenschappelijke artikelen op het gebied van biomedische en levenswetenschappen, beheerd door de Amerikaanse National Library of Medicine. Lees meer →

R

• Radboudumc Het Radboudumc is het academisch ziekenhuis in Nijmegen, verbonden aan de Radboud Universiteit. Het is een van de zeven universitair medische centra in Nederland. Lees meer →
• RCT RCT staat voor Randomized Controlled Trial, een onderzoeksopzet waarbij deelnemers willekeurig worden ingedeeld in een behandelgroep of een controlegroep, om zo betrouwbaar mogelijk het effect van een interventie te meten. Lees meer →
• RDI RDI (Reference Daily Intake) is de Amerikaanse referentiewaarde voor de dagelijkse inname van vitamines en mineralen, gebruikt op voedseletiketten en gebaseerd op de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (RDA). Lees meer →
• Reguleren Reguleren is het besturen, gelijkmatig maken of onder controle brengen van een proces, stof of systeem volgens bepaalde regels of principes. Lees meer →
• ResearchGate ResearchGate is een commercieel sociaal netwerk voor wetenschappers en onderzoekers, bedoeld om publicaties te delen, vragen te stellen en samenwerkingspartners te vinden. Lees meer →
• Resveratrol Resveratrol is een natuurlijk polyfenol dat vooral voorkomt in de schil van blauwe druiven en in beperktere mate in andere vruchten, bessen en pinda's. Lees meer →
• Review Een review is een systematische of kritische beoordeling van bestaande wetenschappelijke literatuur over een bepaald onderwerp, bedoeld om de stand van kennis samen te vatten en te evalueren. Lees meer →
• Rigoureus Rigoureus betekent nauwkeurig, precies en zonder afwijking van vastgestelde normen of standaarden, vooral gebruikt in de context van wetenschappelijk onderzoek en medische protocollen. Lees meer →
• Risico Risico is de kans dat een schadelijke of ongewenste gebeurtenis zich voordoet, bijvoorbeeld de kans dat iemand een bepaalde ziekte of aandoening ontwikkelt. Lees meer →
• Risicofactor Een risicofactor is een eigenschap, omstandigheid of gewoonte die de kans vergroot dat iemand een bepaalde ziekte of aandoening ontwikkelt. Lees meer →
• RIVM RIVM staat voor Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, een Nederlands overheidsinstituut dat onderzoek doet naar volksgezondheid en milieu en onder meer voedingsnormen en gezondheidsrichtlijnen opstelt. Lees meer →

S

• Schijf van Vijf De Schijf van Vijf is een Nederlands voorlichtingsmodel van het Voedingscentrum dat vijf groepen voedingsmiddelen toont waaruit een gezond dagelijks eetpatroon is opgebouwd. Lees meer →
• Schimmels Schimmels (fungi) zijn een grote groep organismen die niet tot de planten of de dieren behoren. De groep omvat onder meer gisten, draadschimmels en paddenstoelen. Ze spelen een belangrijke rol in de natuur en in de menselijke gezondheid. Lees meer →
• ScienceDirect ScienceDirect is een online databank van uitgeverij Elsevier die toegang biedt tot miljoenen wetenschappelijke en medische publicaties uit duizenden tijdschriften en e-books. Lees meer →
• Scopus Scopus is een van de grootste wetenschappelijke databases ter wereld, veel gebruikt voor het zoeken en analyseren van medische en voedingswetenschappelijke publicaties. Lees meer →
• Semantic Scholar Semantic Scholar is een gratis, op kunstmatige intelligentie gebaseerde zoekmachine waarmee je wetenschappelijke artikelen kunt doorzoeken, ontwikkeld door het Allen Institute for AI. Lees meer →
• Significant Significant betekent dat een uitkomst waarschijnlijk niet op toeval berust. In medisch onderzoek houdt dit in dat een gevonden verschil of effect groot genoeg is om niet zomaar door kans te worden verklaard. Lees meer →
• Slaaplatentie Slaaplatentie is de tijd die verstrijkt tussen het moment dat je gaat slapen en het moment waarop je daadwerkelijk in slaap valt. Lees meer →
• Statistisch effect Statistisch effect is een meetbare, wiskundige maat die aangeeft hoe groot het verschil of het verband tussen groepen in een onderzoek is. Lees meer →
• Statistisch significant Statistisch significant betekent dat een verschil tussen groepen in een onderzoek waarschijnlijk niet op toeval berust, maar op een werkelijk effect wijst. Lees meer →
• Statistisch verschil Een statistisch verschil is een meetbaar verschil tussen twee of meer groepen dat groter is dan je op basis van toeval alleen zou verwachten. Lees meer →
• Statistische significantie Statistische significantie is een maat die aangeeft of een onderzoeksresultaat waarschijnlijk niet op toeval berust, maar een werkelijk verschil of verband weerspiegelt. Lees meer →
• Subjectief Subjectief betekent gebaseerd op persoonlijke ervaring, kennis, mening of gevoel en niet uitsluitend op meetbare feiten. In de geneeskunde verwijst het naar klachten of bevindingen die alleen de patiënt zelf kan waarnemen. Lees meer →
• Synergetisch Synergetisch is de eigenschap waarbij het gecombineerde effect van twee of meer stoffen of factoren groter is dan de som van hun afzonderlijke effecten. Lees meer →
• Synergie Synergie is het verschijnsel waarbij twee of meer stoffen of factoren samen een groter effect hebben dan je zou verwachten op basis van hun afzonderlijke werking. Lees meer →
• Synthese Synthese is het proces waarbij het lichaam (of een laboratorium) nieuwe stoffen opbouwt door kleinere bouwstenen samen te voegen, zoals de aanmaak van vitamine D in de huid onder invloed van zonlicht. Lees meer →
• Synthetisch Synthetisch betekent kunstmatig vervaardigd door het samenvoegen van onderdelen, in tegenstelling tot wat van nature voorkomt. De term wordt vaak gebruikt voor stoffen die in een laboratorium zijn gemaakt. Lees meer →

T

• Test Aankoop Test Aankoop is een Belgische consumentenorganisatie die onafhankelijke vergelijkende tests uitvoert van producten en diensten, vergelijkbaar met de Nederlandse Consumentenbond. Lees meer →
• The Lancet The Lancet is een van de oudste en meest invloedrijke medische tijdschriften ter wereld, opgericht in 1823 in Engeland en wekelijks gepubliceerd. Lees meer →
• Toegankelijkheid Toegankelijkheid in de gezondheidszorg is de mate waarin mensen daadwerkelijk gebruik kunnen maken van gezondheidszorg, ongeacht waar ze wonen, wat ze verdienen of welke beperkingen ze hebben. Lees meer →
• Toxiciteit Toxiciteit is de mate waarin een stof schadelijk of giftig is voor het lichaam. Hoe hoger de toxiciteit, hoe gevaarlijker de stof bij een bepaalde hoeveelheid. Lees meer →
• Toxisch Toxisch betekent giftig of schadelijk voor het lichaam. Een stof of situatie wordt toxisch genoemd wanneer deze schade kan toebrengen aan cellen, weefsels of organen. Lees meer →

U

• UL De UL (Tolerable Upper Intake Level) is de hoogste dagelijkse inname van een voedingsstof die naar verwachting geen schadelijke gezondheidseffecten veroorzaakt bij vrijwel alle mensen in een bepaalde bevolkingsgroep. Lees meer →
• UMCG Het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) is een academisch ziekenhuis in Groningen dat gespecialiseerde patiëntenzorg combineert met wetenschappelijk onderzoek en medisch onderwijs. Lees meer →
• UNICEF UNICEF is het Kinderfonds van de Verenigde Naties, een VN-organisatie die zich wereldwijd inzet voor de gezondheid, voeding en het welzijn van kinderen en moeders. Lees meer →
• US Department of Agriculture Het US Department of Agriculture (USDA) is het Amerikaanse ministerie van landbouw, dat onder meer verantwoordelijk is voor voedselbeleid, voedingsnormen, voedselveiligheid en het bijhouden van voedingswaarden van levensmiddelen. Lees meer →
• USDA National Nutrient Database De USDA National Nutrient Database is een doorzoekbare databank van het Amerikaanse ministerie van landbouw (USDA) die de voedingsstofsamenstelling van duizenden voedingsmiddelen bevat. Lees meer →

V

• Vaseline Vaseline is een witte tot gele, zalfachtige substantie op basis van aardolie, bestaande uit een mengsel van koolwaterstoffen, die de huid beschermt tegen vochtverlies. Lees meer →
• Veganist Een veganist is iemand die geen dierlijke producten gebruikt, niet alleen in voeding (geen vlees, vis, zuivel, eieren of honing), maar ook in kleding en andere producten. Lees meer →
• Veganistisch dieet Een veganistisch dieet is een voedingspatroon dat volledig bestaat uit plantaardige producten, zonder vlees, vis, zuivel, eieren, honing of andere dierlijke ingrediënten. Lees meer →
• Vegetarisch dieet Een vegetarisch dieet is een voedingspatroon dat hoofdzakelijk of volledig uit plantaardige producten bestaat, waarbij vlees, vis en gevogelte worden weggelaten. Lees meer →
• Vegetarisch, veganistisch en flexitarisch eten Vegetarisch, veganistisch en flexitarisch eten zijn voedingspatronen waarbij vlees geheel of gedeeltelijk wordt weggelaten. Vegetariërs eten geen vlees, veganisten vermijden alle dierlijke producten en flexitariërs eten bewust minder vlees. Lees meer →
• Vegetarisme Vegetarisme is een voedingswijze waarbij geen vlees wordt gegeten. Vegetariërs eten plantaardig voedsel, vaak aangevuld met zuivel, eieren en honing. Lees meer →
• Verpleging Verpleging is het geheel van zorgtaken gericht op het ondersteunen, verzorgen en begeleiden van mensen die door ziekte, verwonding of kwetsbaarheid niet volledig voor zichzelf kunnen zorgen. Lees meer →
• VIGeZ VIGeZ staat voor het Vlaams Instituut voor Gezondheidspromotie en Ziektepreventie, een Vlaamse organisatie die zich richtte op het bevorderen van gezondheid en het voorkomen van ziekte. Inmiddels opgegaan in het Vlaams Instituut Gezond Leven. Lees meer →
• Voedingscentrum Het Voedingscentrum is een Nederlandse overheidsorganisatie die consumenten voorlicht over gezond, veilig en duurzaam eten. Lees meer →
• Voedingsdriehoek De voedingsdriehoek is een grafisch voorlichtingsmodel dat in driehoeksvorm laat zien welke voedingsmiddelen je in welke verhoudingen kunt eten voor een gezond voedingspatroon. Lees meer →
• Voedingskundig Voedingskundig betekent alles wat te maken heeft met voeding: het eten, verteren en opnemen van voedingsstoffen uit eten en drinken en de gevolgen daarvan voor de gezondheid. Lees meer →

W

• Waterstofperoxide Waterstofperoxide is een chemische verbinding van waterstof en zuurstof (H₂O₂) die als ontsmettingsmiddel wordt gebruikt, onder meer voor wondreiniging en mondverzorging. Lees meer →
• Web of Science Web of Science is een grote, betaalde citatie-database die wetenschappelijke publicaties uit duizenden tijdschriften indexeert en wordt gebruikt om citaties en wetenschappelijke impact bij te houden. Lees meer →
• Wereldgezondheidsorganisatie De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) is het gespecialiseerde orgaan van de Verenigde Naties dat zich bezighoudt met de wereldwijde volksgezondheid. Lees meer →
• Werkingsmechanisme Een werkingsmechanisme is de manier waarop een stof (zoals een voedingssupplement, kruid of geneesmiddel) een bepaald effect in het lichaam teweegbrengt. Lees meer →
• Werkzaamheid Werkzaamheid is de mate waarin een medische interventie, zoals een geneesmiddel of supplement, in staat is het gewenste gunstige effect te bereiken. Lees meer →
• Wetenschappelijk onderzoek Wetenschappelijk onderzoek is een gestructureerde manier om kennis te vergaren door waarnemingen te doen, hypothesen op te stellen en deze systematisch te toetsen op een herhaalbare manier. Lees meer →
• Wetenschappelijke literatuur Wetenschappelijke literatuur is het geheel van publicaties waarin wetenschappelijk onderzoek wordt beschreven, getoetst door vakgenoten en gepubliceerd in erkende tijdschriften of boeken. Lees meer →

X

• Xeno-oestrogeen Xeno-oestrogeen is een lichaamsvreemde stof die de werking van het hormoon oestrogeen nabootst en zo het hormoonstelsel kan verstoren. Lees meer →

Z

• ZGT ZGT staat voor Ziekenhuisgroep Twente, een ziekenhuisorganisatie met locaties in Almelo en Hengelo die algemene en specialistische zorg biedt aan de regio Twente. Lees meer →
• ZMC ZMC staat voor Zaans Medisch Centrum, een algemeen ziekenhuis in Zaandam dat zorg biedt aan de inwoners van de Zaanstreek en omgeving. Lees meer →
• Zonnebrandcrème Zonnebrandcrème is een crème of lotion die op de huid wordt aangebracht om deze te beschermen tegen de schadelijke ultraviolette straling van de zon. Lees meer →
• Zorgverlener Een zorgverlener is een persoon of organisatie die gezondheidszorg verleent, zoals artsen, verpleegkundigen, therapeuten en andere professionals met een medische opleiding. Lees meer →
• Zware metalen in voeding Zware metalen zijn metalen zoals cadmium, kwik, lood, arseen en tin die via voedsel in het lichaam terechtkomen en bij te hoge inname schadelijk kunnen zijn voor de gezondheid. Lees meer →