Medische termen in de categorie Voedselveiligheid

A

• Acrylamide Acrylamide is een chemische stof die ontstaat wanneer zetmeelrijke voedingsmiddelen zoals friet, brood en koffie worden verhit boven 120 °C. Acrylamide wordt beschouwd als een waarschijnlijk kankerverwekkende stof voor de mens. Lees meer →
• ADI De aanvaardbare dagelijkse inname (ADI) is de geschatte hoeveelheid van een stof die je elke dag gedurende je hele leven kunt binnenkrijgen zonder dat dit schadelijk is voor je gezondheid. Lees meer →
• Aflatoxine Aflatoxinen zijn giftige stoffen die worden geproduceerd door bepaalde schimmels en die voorkomen in voedingsmiddelen zoals noten, granen en gedroogd fruit. Ze zijn kankerverwekkend en schadelijk voor de lever. Lees meer →
• Algemene levensmiddelen verordening De Algemene levensmiddelen verordening is een Europese wet die eisen stelt aan de volledige productieketen van voedsel, van boerderij tot consument, om de voedselveiligheid te waarborgen. Lees meer →
• Algengifstoffen (fycotoxines) Algengifstoffen (fycotoxines) zijn giftige stoffen die door bepaalde algensoorten worden geproduceerd en via besmet water, vis of schelpdieren in het lichaam terecht kunnen komen. Lees meer →
• Allergeen Een allergeen is een op zichzelf onschadelijke stof die bij gevoelige mensen een allergische reactie van het immuunsysteem kan uitlokken. Lees meer →
• ANSES ANSES (Agence nationale de sécurité sanitaire de l'alimentation, de l'environnement et du travail) is de Franse overheidsinstantie die verantwoordelijk is voor de beoordeling van risico's op het gebied van voedselveiligheid, milieu en arbeidsgezondheid. Lees meer →

B

• Bacillus cereus Bacillus cereus is een staafvormige bacterie die wijdverspreid in de natuur voorkomt en voedselvergiftiging kan veroorzaken, met braken of diarree als voornaamste verschijnselen. Lees meer →
• Bestrijdingsmiddelen Bestrijdingsmiddelen zijn stoffen die worden ingezet om ongewenste organismen zoals insecten, schimmels, onkruid en knaagdieren te bestrijden, vooral in de landbouw ter bescherming van gewassen. Lees meer →
• Biologisch voedsel Biologisch voedsel is voedsel dat is geproduceerd volgens de normen van de biologische landbouw, zonder kunstmest, chemische bestrijdingsmiddelen, genetische modificatie, groeihormonen of antibiotica. Lees meer →
• BPA (Bisfenol A) Bisfenol A (BPA) is een synthetische chemische stof die voorkomt in bepaalde kunststoffen en verpakkingsmaterialen en die in het lichaam werkt als een hormoonverstorende stof. Lees meer →

C

• Campylobacter Campylobacter is een spiraalvormige bacterie die een van de meest voorkomende oorzaken is van bacteriële darminfecties bij mensen, vaak overgedragen via besmet voedsel zoals rauw pluimvee. Lees meer →
• Claims Claims zijn beweringen op voedingsmiddelen over de samenstelling of gezondheidsvoordelen van een product, gebonden aan wettelijke regels en wetenschappelijke onderbouwing. Lees meer →
• Claimsverordening De Claimsverordening is een Europese verordening die regelt welke voedings- en gezondheidsclaims fabrikanten op voedingsmiddelen mogen vermelden. Lees meer →
• Clean Fifteen De Clean Fifteen is een jaarlijkse lijst van de Environmental Working Group (EWG) met de vijftien groente- en fruitsoorten die de minste pesticideresten bevatten. Lees meer →
• Clostridium botulinum en botulisme Clostridium botulinum is een bacterie die botulinetoxine produceert, een van de krachtigste bekende gifstoffen. Besmetting met dit toxine veroorzaakt botulisme, een zeldzame maar ernstige ziekte die verlammingsverschijnselen geeft. Lees meer →
• Clostridium perfringens Clostridium perfringens is een veelvoorkomende bacterie die sporen vormt en onder andere voedselvergiftiging kan veroorzaken. De bacterie leeft van nature in de darmen, de bodem en rottend organisch materiaal. Lees meer →
• Codex Alimentarius Codex Alimentarius is een internationaal referentiekader met normen en richtlijnen voor voedselveiligheid en voedselkwaliteit, opgesteld door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en de Voedsel- en Landbouworganisatie (FAO) van de Verenigde Naties. Lees meer →
• Conserveren Conserveren is het langer houdbaar maken van voedsel door micro-organismen te doden of hun groei te remmen, zodat bederf wordt vertraagd. Lees meer →
• Contaminanten Contaminanten zijn ongewenste stoffen die als verontreiniging in voedingssupplementen of andere producten terechtkomen en schadelijk kunnen zijn voor de gezondheid. Lees meer →
• Cronobacter sakazakii Cronobacter sakazakii is een bacterie die vooral bij pasgeboren baby's ernstige infecties kan veroorzaken en met name voorkomt in poedervormige zuigelingenvoeding. Lees meer →
• Cyanogene glycosiden (cyanide) Cyanogene glycosiden zijn natuurlijke plantengifstoffen die in het lichaam worden omgezet in cyanide (blauwzuur). Ze komen voor in onder andere cassave, lijnzaad, bittere amandelen en pitten van steenvruchten. Lees meer →
• Cyclospora Cyclospora is een eencellige darmparasiet die via besmet voedsel of water wordt opgenomen en waterige diarree veroorzaakt (cyclosporiasis). Lees meer →

D

• Dierziekten Dierziekten zijn besmettelijke ziekten die van oorsprong bij dieren voorkomen. Sommige dierziekten kunnen overgaan op mensen, maar in de praktijk gebeurt dat zelden. Lees meer →
• Dioxines Dioxines zijn zeer giftige, moeilijk afbreekbare chemische verbindingen die vooral als bijproduct van industriële processen en verbranding ontstaan en zich via het milieu in de voedselketen ophopen. Lees meer →
• Dirty Dozen De Dirty Dozen is de jaarlijkse lijst van de Environmental Working Group (EWG) met de twaalf groente- en fruitsoorten die de hoogste hoeveelheden pesticideresten bevatten. Lees meer →
• Doorstralen Doorstralen is het blootstellen van voedsel of materialen aan ioniserende straling (zoals gammastraling of röntgenstraling) om micro-organismen te doden en de houdbaarheid te verlengen. Lees meer →

E

• E-nummers E-nummers zijn codes voor stoffen die in de Europese Unie zijn goedgekeurd als toevoeging aan voedingsmiddelen, zoals kleurstoffen, conserveermiddelen en smaakversterkers. Lees meer →
• E. coli Escherichia coli (E. coli) is een staafvormige bacterie die van nature in de darmen van mensen en dieren leeft. De meeste stammen zijn onschadelijk, maar sommige kunnen ernstige infecties veroorzaken. Lees meer →
• EFSA EFSA staat voor European Food Safety Authority, de onafhankelijke Europese autoriteit die wetenschappelijke risicobeoordelingen uitvoert op het gebied van voedsel- en diervoederveiligheid. Lees meer →
• Etiket Een etiket is een opschrift op een verpakking dat informatie geeft over de inhoud, samenstelling en eigenschappen van een product, zoals voedingsmiddelen, supplementen of geneesmiddelen. Lees meer →
• EWG EWG staat voor Environmental Working Group, een Amerikaanse non-profitorganisatie die onderzoek doet naar pesticiden, giftige stoffen en schadelijke ingrediënten in voeding en consumentenproducten. Lees meer →

F

• Fairtrade (eerlijke handel) Fairtrade, ook wel eerlijke handel genoemd, is een handelsmodel waarbij producenten in ontwikkelingslanden een rechtvaardige prijs krijgen voor hun producten, met aandacht voor sociale en ecologische normen. Lees meer →
• FAVV FAVV staat voor het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen, de Belgische overheidsinstantie die toezicht houdt op de veiligheid van voedsel en de volledige voedselketen. Lees meer →
• FIC regulation De FIC regulation is een Europese verordening die regelt welke informatie over voedingsmiddelen aan consumenten moet worden verstrekt, waaronder etikettering, allergeneninformatie en voedingswaarden. Lees meer →
• FSA De Food Standards Agency (FSA) is een onafhankelijke overheidsinstantie in het Verenigd Koninkrijk die verantwoordelijk is voor voedselveiligheid en de bescherming van de volksgezondheid op het gebied van voeding. Lees meer →

G

• Gegarandeerde Traditionele Specialiteit Gegarandeerde Traditionele Specialiteit is een Europees keurmerk dat aangeeft dat een voedingsproduct een bijzonder traditioneel karakter heeft, op basis van zijn samenstelling of bereidingswijze. Lees meer →
• Genetisch gemodificeerd Genetisch gemodificeerd betekent dat het erfelijk materiaal (DNA) van cellen, organismen of voedingsmiddelen in een laboratorium doelbewust is veranderd met behulp van genetische technieken. Lees meer →
• Genetisch gemodificeerd voedsel Genetisch gemodificeerd voedsel is voedsel afkomstig van planten of dieren waarvan het erfelijk materiaal (DNA) in een laboratorium gericht is veranderd, bijvoorbeeld om de opbrengst te verhogen of de voedingswaarde te verbeteren. Lees meer →
• Genetische modificatie (GM) Genetische modificatie (GM) is het gericht veranderen van het erfelijk materiaal (DNA) van een organisme, bijvoorbeeld een plant, bacterie of gist, om bepaalde eigenschappen toe te voegen of te wijzigen. Lees meer →
• Gezondheidsclaims Gezondheidsclaims zijn beweringen op voedingsmiddelen of supplementen die aangeven dat het product een gunstig effect heeft op de gezondheid, zoals 'goed voor het hart' of 'cholesterolverlagend'. Lees meer →
• Gisten Gisten zijn eencellige micro-organismen die tot de schimmels behoren. Ze komen overal in de natuur voor en spelen een rol in voeding, maar kunnen bij mensen ook infecties veroorzaken. Lees meer →
• GRAS GRAS staat voor Generally Recognized as Safe: een classificatie van de Amerikaanse FDA waarmee een stof als algemeen veilig wordt beschouwd voor gebruik in voedingsmiddelen. Lees meer →

H

• Halal Halal is een islamitisch begrip dat aangeeft wat voor moslims is toegestaan. In de context van voeding verwijst het naar eten en drinken dat voldoet aan de islamitische spijswetten. Lees meer →
• Haringworm Haringworm is een parasitaire rondworm (Anisakis) die voorkomt in zeevissen zoals haring en makreel en bij de mens een maag-darminfectie kan veroorzaken. Lees meer →
• Hygiënecode en HACCP Een hygiënecode is een praktische leidraad voor voedselveiligheid, gebaseerd op het HACCP-systeem: een systematische aanpak om gevaren in de voedselketen te herkennen en te beheersen. Lees meer →
• Hypoallergeen Hypoallergeen is een aanduiding voor producten of materialen die naar verwachting weinig tot geen allergische reacties veroorzaken. Lees meer →

I

• Ioniserende straling Ioniserende straling is straling met genoeg energie om elektronen uit atomen te slaan, waardoor chemische veranderingen in cellen kunnen ontstaan. Bij hoge doses kan dit leiden tot gezondheidsrisico's zoals kanker. Lees meer →

K

• Keuringsdienst van Waarde Keuringsdienst van Waarde is een Nederlands televisieprogramma dat onderzoek doet naar de voedingsindustrie, misleidende claims op verpakkingen en de herkomst van consumentenproducten. Lees meer →
• Keurmerken Keurmerken zijn logo's of symbolen op productverpakkingen die aangeven dat een product voldoet aan bepaalde kwaliteits-, veiligheids-, duurzaamheids- of dierenwelzijnsnormen, vastgesteld door een onafhankelijke organisatie. Lees meer →
• Kindermarketing Kindermarketing is reclame en promotie van voedingsmiddelen die specifiek gericht zijn op kinderen, meestal voor producten met veel vet, suiker of zout. Lees meer →
• Koosjer Koosjer verwijst naar voedsel dat voldoet aan de joodse spijswetten (kasjroet) en daarmee als rein en geschikt wordt beschouwd voor consumptie door joden. Lees meer →
• Kwetsbare groepen bij voedselinfecties Kwetsbare groepen bij voedselinfecties zijn mensen die door een verminderde weerstand of kwetsbare gezondheid een groter risico lopen op ernstige ziekte na het eten van besmet voedsel, zoals zwangeren, baby's, ouderen en mensen met een verzwakt immuunsysteem. Lees meer →

L

• Listeria Listeria is een bacterie die via besmet voedsel een infectie (listeriose) kan veroorzaken, met name gevaarlijk voor zwangeren, ouderen en mensen met een verzwakt immuunsysteem. Lees meer →
• Listeriose Listeriose is een zeldzame maar potentieel ernstige bacteriële infectie veroorzaakt door de Listeria monocytogenes-bacterie, meestal opgelopen via besmet voedsel. Lees meer →

M

• Micro-organismen Micro-organismen zijn levende wezens die zo klein zijn dat ze alleen onder een microscoop zichtbaar zijn, zoals bacteriën, schimmels, gisten, algen en eencellige parasieten. Lees meer →

N

• Nanodeeltjes in voeding Nanodeeltjes in voeding zijn zeer kleine deeltjes, kleiner dan 100 nanometer, die van nature in voedsel voorkomen of bewust aan voedingsproducten worden toegevoegd om eigenschappen zoals kleur, textuur of houdbaarheid te verbeteren. Lees meer →
• NDA panel Het NDA Panel is een wetenschappelijk expertpanel van de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) dat adviseert over voeding, nieuwe voedingsmiddelen en voedselallergenen. Lees meer →
• Nitriet Nitriet is een chemische stof die stikstof en zuurstof bevat, in het lichaam een rol speelt bij verschillende processen en veel wordt gebruikt als conserveermiddel in voedingsmiddelen. Lees meer →
• Novel food Novel food is een voedingsmiddel of ingrediënt dat vóór 15 mei 1997 niet in betekenende mate als voeding werd geconsumeerd binnen de Europese Unie en daarom een aparte veiligheidsbeoordeling en toelating vereist. Lees meer →
• Nutri-Score Nutri-Score is een Europees voedselkeuzelogo op de voorkant van verpakkingen dat producten beoordeelt van A (donkergroen, gunstig) tot E (rood, ongunstig) op basis van hun voedingswaarde. Lees meer →
• Nutriënten-inhoudsclaim Een nutriënten-inhoudsclaim is een vermelding op het etiket van een voedingsmiddel of supplement die aangeeft hoeveel van een bepaalde voedingsstof het product bevat, zoals 'bron van calcium' of 'rijk aan vitamine C'. Lees meer →
• NVWA NVWA staat voor Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit, de overheidsinstantie die in Nederland toezicht houdt op de veiligheid van voedsel, consumentenproducten en dierenwelzijn. Lees meer →

O

• Ongedierte Ongedierte is de verzamelnaam voor dieren zoals insecten, muizen en ratten die als schadelijk of hinderlijk worden beschouwd omdat ze ziekten kunnen verspreiden, voedsel aantasten of schade veroorzaken. Lees meer →

P

• PAK's Polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK's) zijn een groep organische verbindingen die ontstaan bij onvolledige verbranding van organisch materiaal en die kankerverwekkend kunnen zijn. Lees meer →
• PAN Nederland PAN Nederland staat voor Pesticide Action Network Nederland, een organisatie die zich inzet voor het terugdringen van het gebruik van pesticiden en het bevorderen van gifvrije alternatieven. Lees meer →
• PFAS PFAS (per- en polyfluoralkylstoffen) is een verzamelnaam voor duizenden door de mens gemaakte chemische stoffen die water, vet en vuil afstoten en nauwelijks afbreken in het milieu en het lichaam. Lees meer →
• Pyrrolizidine Alkaloïden Pyrrolizidine alkaloïden zijn giftige stoffen die van nature in bepaalde planten voorkomen en bij inname vooral de lever kunnen beschadigen. Lees meer →

R

• Radioactieve straling Radioactieve straling is straling die vrijkomt bij het verval van instabiele atoomkernen, met genoeg energie om atomen te ioniseren en zo schade aan te richten in levend weefsel. Lees meer →

S

• Salmonella Salmonella is een groep bacteriën die via besmet voedsel of water in de darmen terechtkomt en daar een infectie (salmonellose) kan veroorzaken met diarree, koorts en buikkrampen. Lees meer →
• Schadelijke stoffen Schadelijke stoffen zijn stoffen die bij inname, inademen of contact schadelijk kunnen zijn voor de gezondheid, zoals zware metalen, dioxines, PFAS en acrylamide. Lees meer →
• Schimmelgifstoffen Schimmelgifstoffen zijn giftige stoffen die door bepaalde schimmels worden aangemaakt en via voedsel of diervoeder bij mens en dier terecht kunnen komen. Ze worden ook wel mycotoxines genoemd. Lees meer →
• Smaakversterkers Smaakversterkers zijn stoffen die aan voedsel worden toegevoegd om de aanwezige smaak te versterken, zonder zelf een uitgesproken eigen smaak te hebben. Het bekendste voorbeeld is glutamaat (E 621). Lees meer →
• Solanine en tomatine Solanine en tomatine zijn natuurlijke giftige stoffen (glycoalkaloïden) die voorkomen in nachtschadegewassen zoals aardappelen en tomaten en bij hoge inname maag-darmklachten kunnen veroorzaken. Lees meer →
• SPF SPF staat voor sun protection factor (zonbeschermingsfactor) en is een getal op zonnebrandproducten dat aangeeft hoeveel bescherming ze bieden tegen zonnebrand door UV-B-straling. Hoe hoger het getal, hoe meer bescherming. Lees meer →
• Structuur/functieclaim Een structuur/functieclaim is een bewering op het etiket van een voedingsmiddel of supplement die beschrijft hoe het product de werking van het lichaam kan beïnvloeden, zonder dat een specifieke ziekte mag worden genoemd. Lees meer →
• Sulfietallergie (overgevoeligheid) Sulfietallergie is een overgevoeligheidsreactie op sulfieten, conserveermiddelen die veel voorkomen in voedingsmiddelen, dranken en medicijnen. Het is geen echte allergie maar een intolerantie, waarbij vooral mensen met astma risico lopen. Lees meer →

U

• Ultraviolet licht Ultraviolet licht is onzichtbare straling van de zon (en kunstmatige bronnen) met een kortere golflengte dan zichtbaar licht, die zowel schadelijke als nuttige biologische effecten heeft op het menselijk lichaam. Lees meer →

V

• Veiligheidsgrenzen Veiligheidsgrenzen zijn vastgestelde grenswaarden die aangeven hoeveel van een bepaalde stof of blootstelling een mens kan verdragen zonder dat dit schadelijk is voor de gezondheid. Lees meer →
• Verpakkingsmaterialen Verpakkingsmaterialen zijn materialen die worden gebruikt om voedsel en andere producten te omhullen, beschermen en bewaren, zoals plastic, glas, metaal, papier en nieuwere biologisch afbreekbare alternatieven. Lees meer →
• Vervalsing Vervalsing is het onveilig of onzuiver maken van een product door verontreinigde of onnodige ingrediënten toe te voegen, werkzame stoffen weg te laten of te vervangen, of door ondermaatse productie- en opslagmethoden te gebruiken. Lees meer →
• Vibrio parahaemolyticus Vibrio parahaemolyticus is een bacterie die van nature in zeewater voorkomt en via rauwe of onvoldoende verhitte vis en zeevruchten maag-darmklachten kan veroorzaken. Lees meer →
• Viskweek Viskweek is het gecontroleerd kweken van vis en andere waterorganismen voor consumptie, ook wel aquacultuur genoemd. Lees meer →
• Voedingsclaims Voedingsclaims zijn vermeldingen op voedselverpakkingen die iets positiefs zeggen over de voedingskundige samenstelling van een product, zoals 'vetarm', 'vezelrijk' of 'light'. Lees meer →
• Voedselinfectie Een voedselinfectie is een ziekte die ontstaat door het eten of drinken van voedsel of water dat besmet is met ziekteverwekkers zoals bacteriën, virussen of parasieten. Lees meer →
• Voedselvergiftiging Voedselvergiftiging is een aandoening die ontstaat door het eten of drinken van voedsel dat besmet is met ziekteverwekkers zoals bacteriën, virussen, parasieten of hun giftige stoffen. Lees meer →
• Voedselverspilling Voedselverspilling is voedsel dat verloren gaat of wordt weggegooid zonder dat het wordt opgegeten, op elk punt in de keten van productie tot consumptie. Lees meer →

W

• Wecken Wecken is een conserveringsmethode waarbij levensmiddelen in hermetisch afgesloten glazen potten worden verhit om ze langer houdbaar te maken. Het wordt ook wel inmaken genoemd. Lees meer →
• Wet Voedselinformatie De Wet Voedselinformatie is een Europese wet die regelt welke informatie over voedingsmiddelen op het etiket moet staan, zodat consumenten een bewuste voedselkeuze kunnen maken. Lees meer →
• Wet- en regelgeving voedsel Wet- en regelgeving voedsel is het geheel van wetten en regels dat bepaalt waaraan voedsel moet voldoen op het gebied van veiligheid, samenstelling, etikettering en productie. Lees meer →

Y

• Yersinia enterocolitica Yersinia enterocolitica is een bacterie die via besmet voedsel of water maag-darminfecties kan veroorzaken, met name diarree en buikpijn. De ziekte die hierdoor ontstaat heet yersiniose. Lees meer →