Wat betekent CLA?

CLA staat voor geconjugeerd linolzuur (in het Engels: conjugated linoleic acid). Het is geen enkel vetzuur, maar een groep van isomeren, varianten van linolzuur (een omega 6 vetzuur) die onderling net iets anders in elkaar zitten. Het woord ‘geconjugeerd’ verwijst naar de manier waarop de dubbele bindingen in het vetzuurmolecuul zijn gerangschikt: ze worden gescheiden door één enkele binding in plaats van de gebruikelijke twee. Dat klinkt als een klein chemisch detail, maar het geeft CLA heel andere eigenschappen dan gewoon linolzuur.

Waar komt CLA vandaan?

CLA komt van nature voor in voedingsmiddelen van dierlijke oorsprong, met name vlees en zuivelproducten van herkauwers zoals koeien, schapen en geiten. Het ontstaat in de pens van deze dieren, waar micro-organismen linolzuur omzetten in geconjugeerde vormen. Daarnaast kan het menselijk lichaam zelf ook kleine hoeveelheden CLA aanmaken. Naast deze natuurlijke route wordt CLA ook door bepaalde bacteriën geproduceerd, waaronder soorten uit de geslachten Lactobacillus, Bifidobacterium en Propionibacterium.

De belangrijkste isomeren

Van de verschillende CLA-isomeren zijn er twee die het meest voorkomen en het best onderzocht zijn: cis-9,trans-11 CLA en trans-10,cis-12 CLA. In de meeste CLA-preparaten zitten deze twee in ongeveer gelijke verhoudingen. Ze hebben echter niet dezelfde werking. Zo wordt de trans-10,cis-12-variant vooral in verband gebracht met effecten op de lichaamssamenstelling, terwijl de cis-9,trans-11-variant het meest voorkomt in natuurlijke voedingsbronnen.

Biologische eigenschappen

CLA heeft de eigenschap om te binden aan zogenaamde PPAR-receptoren (peroxisome proliferator-activated receptors), een familie van eiwitten die betrokken is bij de regulatie van vetopslag, ontstekingsprocessen en de energiehuishouding. Via deze route kan CLA onder meer de vetafbraak (lipolyse) beïnvloeden en ontstekingsreacties moduleren. In dieronderzoek is daarnaast waargenomen dat CLA de productie van prostaglandine E2 (PGE2) in botweefsel kan verlagen, een stof die bij overmatige aanwezigheid samenhangt met botverlies. Ook zijn er aanwijzingen uit muismodellen dat CLA via de darm-hersenverbinding ontstekingen in het centrale zenuwstelsel kan beïnvloeden.

Het is goed om te weten dat de concentraties CLA in gewone voedingsmiddelen relatief laag zijn. De hoeveelheden die in wetenschappelijk onderzoek worden gebruikt, liggen doorgaans een stuk hoger dan wat je via een normaal voedingspatroon binnenkrijgt. Veel van de beschreven effecten zijn bovendien vastgesteld in dierproeven of in laboratoriumomstandigheden en de vertaling naar de mens is niet altijd één-op-één te maken. Bij hogere doseringen zijn er ook keerzijden gesignaleerd, zoals een mogelijke invloed op de insulinegevoeligheid.