Wat is de Claimsverordening?

Wanneer je in de supermarkt een pak yoghurt oppakt met de tekst “bevat calcium, goed voor de botten” of een fles sap met “rijk aan vitamine C”, dan heb je te maken met claims. De Claimsverordening, officieel Verordening (EG) nr. 1924/2006, ook wel de Nutrition and Health Claims Regulation (NHCR) genoemd, is de Europese wet die bepaalt welke van dit soort beweringen op voedingsmiddelen mogen staan en onder welke voorwaarden.

Twee soorten claims

De verordening maakt onderscheid tussen voedingsclaims en gezondheidsclaims. Een voedingsclaim zegt iets over de samenstelling van een product, bijvoorbeeld “vetarm” of “bron van vezels”. Een gezondheidsclaim gaat een stap verder en legt een verband tussen een voedingsstof en de gezondheid, zoals “vitamine D draagt bij aan de instandhouding van normale botten”. Gezondheidsclaims worden nog onderverdeeld: artikel 13 gaat over algemene gezondheidsclaims, terwijl artikel 14 betrekking heeft op claims over ziekterisicovermindering en de ontwikkeling en gezondheid van kinderen.

Wetenschappelijke toetsing

Het kernprincipe van de verordening is dat elke claim wetenschappelijk onderbouwd moet zijn. De Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) beoordeelt of er voldoende bewijs is voor een beweerd effect. In de praktijk blijkt die lat hoog te liggen: op terreinen als eetlustbeheersing, gewichtsmanagement en huidgezondheid zijn vrijwel alle aanvragen voor nieuwe gezondheidsclaims afgewezen, meestal omdat het bewijs onvoldoende was of omdat de gebruikte onderzoeksmethoden niet geschikt werden geacht. Sinds de invoering van de verordening zijn er ruim driehonderd claims goedgekeurd, maar een veelvoud daarvan is afgewezen.

Waarom bestaat deze verordening?

Vóór 2006 verschilden de regels per EU-lidstaat, waardoor consumenten in het ene land heel andere beweringen op verpakkingen tegenkwamen dan in het andere. De verordening is ingevoerd om twee dingen tegelijk te bereiken: consumenten beschermen tegen misleidende beweringen en een gelijk speelveld creëren voor voedselproducenten in de hele Europese markt. Onderzoek laat zien dat claims daadwerkelijk invloed hebben op het koopgedrag van consumenten, mensen zijn eerder geneigd een product te kiezen als er een gezondheidsclaim op staat. Juist daarom is het belangrijk dat zulke beweringen kloppen.

Voor voedselproducenten brengt de verordening flinke uitdagingen mee. Het aanvraagproces voor een nieuwe claim is kostbaar en tijdrovend en de strenge eisen kunnen innovatie in de voedingssector remmen. Tegelijkertijd zorgt het systeem ervoor dat wat er op een etiket staat, ook daadwerkelijk wetenschappelijk is onderbouwd, iets waar je als consument op kunt vertrouwen wanneer je bewust wilt kiezen wat je eet.