Wat is de Clean Fifteen?

Elk jaar publiceert de Environmental Working Group (EWG), een Amerikaanse non-profitorganisatie, twee lijsten die consumenten helpen bij het kiezen van groente en fruit: de Dirty Dozen (de twaalf meest besmette soorten) en de Clean Fifteen (de vijftien minst besmette soorten). De Clean Fifteen is bedoeld als handig overzicht van conventioneel geteeld fruit en groente waarbij de kans op pesticideresten het kleinst is.

Hoe de lijst tot stand komt

De EWG baseert de Clean Fifteen op gegevens van het Amerikaanse ministerie van Landbouw (USDA) en de Food and Drug Administration (FDA). Zij testen jaarlijks duizenden monsters van gangbaar geteelde groente- en fruitsoorten op de aanwezigheid van pesticideresten. De producten worden getest zoals consumenten ze doorgaans eten: gewassen, geschild of juist ongeschild. De EWG rangschikt de resultaten vervolgens op basis van factoren als het percentage monsters met meetbare resten, het aantal verschillende pesticiden dat is aangetroffen en de gemiddelde concentratie daarvan.

Welke producten staan er doorgaans op?

De exacte samenstelling wisselt per jaar, maar bepaalde soorten keren steevast terug. Denk aan avocado’s, zoete maïs, ananas, uien, papaja, bevroren doperwten, asperges, kiwi’s en kool. Wat deze producten gemeen hebben, is dat ze van nature beter beschermd zijn tegen insecten (bijvoorbeeld door een dikke schil die je niet mee-eet) of dat ze simpelweg minder bespoten hoeven te worden tijdens de teelt. Bij avocado’s en ananas zit de eetbare vrucht achter een stevige buitenlaag, waardoor eventuele resten op de schil nauwelijks in het vruchtvlees terechtkomen.

Nuance en discussie

De Clean Fifteen is populair bij mensen die bewust willen omgaan met pesticiden maar niet al hun groente en fruit biologisch kunnen of willen kopen. Tegelijkertijd is er wetenschappelijke discussie over de betekenis van de lijst. Critici (waaronder toxicologen en voedingswetenschappers) wijzen erop dat de aangetroffen pesticideresten op gangbaar geteeld fruit en groente vrijwel altijd ruim onder de wettelijk vastgestelde veiligheidslimieten liggen, ook bij producten die níét op de Clean Fifteen staan. Onderzoek gepubliceerd in vakbladen laat bovendien zien dat de totale inname van groente en fruit (ongeacht de pesticidestatus) samenhangt met een lagere sterfte, wat suggereert dat de gezondheidsvoordelen van voldoende groente en fruit eten zwaarder wegen dan de mogelijke risico’s van pesticideresten.

Vanuit een natuurlijk-gezondheidsperspectief biedt de lijst wel een praktisch handvat. Wie de blootstelling aan synthetische bestrijdingsmiddelen wil beperken, kan ervoor kiezen om bij producten op de Clean Fifteen de gangbare variant te kopen en bij producten met doorgaans meer resten (zoals aardbeien of spinazie) voor biologisch te kiezen. Zo maak je een bewuste afweging zonder dat je hele boodschappenmandje biologisch hoeft te zijn.