Wat is co-enzym Q10 (CoQ10)?

In vrijwel elke cel van je lichaam bevindt zich co-enzym Q10, vaak afgekort als CoQ10. Het wordt ook wel ubichinon genoemd, een naam die verwijst naar het feit dat de stof werkelijk overal (‘ubiquitair’) in het lichaam voorkomt. Het is een vetoplosbare, vitamineachtige verbinding die je lichaam zelf aanmaakt, maar die je ook via voeding binnenkrijgt, bijvoorbeeld uit vlees, vis, plantaardige oliën en groenten.

Rol in de energiehuishouding

CoQ10 zit ingebed in de membranen van de mitochondriën, de onderdelen van je cellen waar energie wordt opgewekt. Daar vervult het een onmisbare functie in de zogenaamde elektronentransportketen, het proces waarmee je lichaam voedingsstoffen omzet in ATP, de universele energiemunt van de cel. Zonder voldoende CoQ10 kan dit proces niet goed verlopen. Dat verklaart waarom de hoogste concentraties CoQ10 worden aangetroffen in organen die veel energie verbruiken, zoals het hart, de nieren en de lever.

Antioxidantwerking

Naast zijn rol in de energieproductie functioneert CoQ10 als een krachtige antioxidant. In die hoedanigheid beschermt het celmembranen en andere celstructuren tegen schade door vrije radicalen, reactieve moleculen die ontstaan als bijproduct van normale stofwisselingsprocessen. CoQ10 komt in het lichaam voor in twee vormen: de geoxideerde vorm (ubichinon) en de gereduceerde vorm (ubiquinol), die de actieve antioxidantvorm is.

Wanneer de spiegel daalt

Je lichaam maakt CoQ10 zelf aan, maar die productie neemt af met het ouder worden. Ook bepaalde genetische factoren en het gebruik van sommige geneesmiddelen (met name statines, die worden voorgeschreven bij een hoog cholesterol) kunnen de CoQ10-spiegel verlagen. Daarnaast worden verlaagde waarden in verband gebracht met hart- en vaatziekten, spieraandoeningen en neurodegeneratieve ziekten. Of die verlaagde spiegel een oorzaak of een gevolg is van zulke aandoeningen, is niet altijd duidelijk en blijft onderwerp van wetenschappelijk onderzoek.

CoQ10 in onderzoek

Er is veel wetenschappelijke interesse in de relatie tussen CoQ10 en uiteenlopende gezondheidsthema’s. Zo is onderzocht of CoQ10-suppletie een gunstig effect heeft bij hartfalen, bloeddrukregulatie en insulineresistentie. De resultaten zijn wisselend: bij hartfalen wijzen sommige studies op een mogelijk positief effect, terwijl een Cochrane-review concludeert dat er geen klinisch betekenisvol effect op de bloeddruk is aangetoond. Ook op het gebied van ontstekingsmarkers laat onderzoek zien dat CoQ10 de niveaus van bepaalde ontstekingsstoffen zoals CRP, IL-6 en TNF-α kan verlagen, al is de bewijskracht nog in ontwikkeling. Een belangrijk aandachtspunt in al dit onderzoek is de biologische beschikbaarheid: CoQ10 is een groot, vetoplosbaar molecuul dat niet altijd even goed door het lichaam wordt opgenomen.