Wat is cystitis? | Woordenboek

Als je blaas ontstoken raakt, spreken artsen van cystitis. In de volksmond wordt het meestal gewoon blaasontsteking genoemd. Het is een van de meest voorkomende vormen van een urineweginfectie (ook wel afgekort als UWI) en treft vooral het onderste deel van de urinewegen: de blaas zelf en soms de plasbuis.

Hoe ontstaat het

In veruit de meeste gevallen wordt cystitis veroorzaakt door bacteriën die via de plasbuis de blaas binnendringen. De belangrijkste boosdoener is Escherichia coli, een darmbacterie die van nature in je darm leeft maar problemen veroorzaakt zodra ze op de verkeerde plek terechtkomt. Normaal gesproken spoelt het lichaam deze bacteriën weg bij het plassen, maar soms hechten ze zich aan de blaaswand en vermenigvuldigen ze zich sneller dan het lichaam ze kan opruimen.

Niet alle blaasontstekingen zijn bacterieel. Cystitis kan ook ontstaan als reactie op bepaalde medicijnen, bestraling van het bekkengebied, langdurig kathetergebruik of irriterende stoffen. Bij patiënten die een stamceltransplantatie hebben ondergaan, kan het BK-virus een hemorragische (bloederige) vorm van cystitis veroorzaken. En dan is er nog interstitiële cystitis (ook wel blaaspijnsyndroom genoemd), een chronische aandoening waarbij de blaas langdurig ontstoken en pijnlijk is zonder dat er een duidelijke infectie aantoonbaar is. Bij deze vorm spelen oxidatieve stress en chronische ontstekingsprocessen vermoedelijk een belangrijke rol en de precieze oorzaak is nog niet volledig opgehelderd.

Wie krijgt het

Vrouwen krijgen veel vaker een blaasontsteking dan mannen. Dat heeft een simpele anatomische reden: de plasbuis van een vrouw is korter en ligt dichter bij de anus, waardoor darmbacteriën makkelijker de blaas bereiken. Seksueel contact vergroot het risico, net als het gebruik van bepaalde voorbehoedsmiddelen zoals een pessarium. Bij mannen is cystitis minder gebruikelijk, maar het komt wel voor, vooral op latere leeftijd.

Wat merk je ervan

De klachten zijn vaak herkenbaar en behoorlijk vervelend:

• Een brandend of pijnlijk gevoel bij het plassen
• De drang om steeds opnieuw te moeten plassen, ook als er maar weinig urine komt
• Pijn of een drukkend gevoel in de onderbuik
• Troebele, sterk ruikende of soms bloederige urine

Bij een ongecompliceerde blaasontsteking blijven de klachten beperkt tot de blaas. Wanneer de infectie zich uitbreidt naar de nieren (pyelonefritis), kunnen er koorts, rugpijn en algehele malaise bijkomen, dat is een ernstiger beeld.

Vormen en indelingen

Artsen maken onderscheid tussen verschillende typen cystitis. Een acute bacteriële cystitis is de meest voorkomende variant: een plotseling optredende infectie die meestal goed te herkennen is aan de typische plasklachten. Daarnaast bestaat er hemorragische cystitis, waarbij bloed in de urine het opvallendste kenmerk is, dit kan optreden na bestraling of door een virusinfectie. Interstitiële cystitis is een chronische vorm die maanden tot jaren kan aanhouden, met terugkerende pijn, verhoogde plasdrang en nachtelijk plassen, zonder dat bacteriën de oorzaak zijn. Deze chronische variant wordt beschouwd als een multifactoriële aandoening met een complexe ontstaanswijze.