Wat is darmkanker? | Woordenboek

Wanneer cellen in de wand van de dikke darm (het colon) of de endeldarm (het rectum) zich ongecontroleerd gaan delen, spreken artsen van darmkanker. In de medische wereld wordt vaak de term colorectaal carcinoom gebruikt, een verzamelnaam voor zowel dikkedarmkanker als endeldarmkanker. Het is een van de meest voorkomende vormen van kanker, zowel in Nederland als wereldwijd. Naar schatting worden er jaarlijks meer dan 1,85 miljoen nieuwe gevallen vastgesteld op de wereld en de ziekte is bij zowel mannen als vrouwen de derde meest voorkomende oorzaak van kankersterfte.

Hoe darmkanker ontstaat

Vrijwel alle gevallen van darmkanker beginnen als kleine, goedaardige uitstulpingen van het darmslijmvlies, zogenaamde poliepen. De meeste poliepen zijn onschuldig en blijven dat ook, maar sommige (met name adenomateuze poliepen) kunnen in de loop van jaren veranderen in kwaadaardig weefsel. Dat proces verloopt geleidelijk: van normale darmcel, naar poliep, naar kankercel. Niet iedereen met poliepen krijgt darmkanker, maar bijna alle darmkanker begint wél als poliep.

Er zijn verschillende factoren die de kans op darmkanker vergroten. Leeftijd speelt een belangrijke rol: de meeste diagnoses worden gesteld bij mensen tussen de 65 en 74 jaar. Toch neemt het aantal gevallen bij jongere volwassenen toe. Onderzoek laat zien dat de incidentie bij mensen van 40 tot 49 jaar in de afgelopen twee decennia met bijna 15% is gestegen. Daarnaast verhogen overgewicht, weinig lichaamsbeweging, roken en overmatig alcoholgebruik het risico. Ook voeding speelt een rol: een eetpatroon met veel bewerkt vlees en weinig vezels, groente en fruit wordt in verband gebracht met een hogere kans op deze ziekte. Een familiegeschiedenis van darmkanker of bepaalde erfelijke aandoeningen, zoals het Lynch-syndroom, verhogen het risico eveneens.

Wat je eraan kunt merken

In een vroeg stadium geeft darmkanker vaak geen klachten, waardoor het lang onopgemerkt kan blijven. Wanneer er wel symptomen optreden, zijn de meest voorkomende:

• Veranderingen in het ontlastingspatroon, denk aan dunner of dikker wordende ontlasting, vaker of juist minder vaak naar het toilet moeten
• Bloed of slijm bij de ontlasting
• Buikpijn of krampen die niet overgaan
• Onverklaarbaar gewichtsverlies of aanhoudende vermoeidheid

Bij jongere patiënten worden deze signalen soms niet direct herkend als mogelijke aanwijzingen voor darmkanker, wat kan leiden tot vertraging in de diagnose. Onderzoek benadrukt het belang van aandacht voor deze zogenaamde rode vlaggen, ook bij mensen onder de vijftig.

Bijzonderheden

Van alle mensen bij wie darmkanker wordt vastgesteld, heeft ongeveer 20% al uitzaaiingen op het moment van de diagnose. Nog eens zo’n 25% van de patiënten die aanvankelijk een gelokaliseerde tumor hebben, ontwikkelt later alsnog uitzaaiingen. Darmkanker wordt daarom ingedeeld in stadia, van een vroeg stadium waarbij de tumor beperkt is tot de darmwand, tot een vergevorderd stadium met uitzaaiingen naar andere organen, zoals de lever of de longen.

In Nederland bestaat er een bevolkingsonderzoek waarbij mensen vanaf 55 jaar regelmatig worden uitgenodigd om ontlasting in te sturen voor onderzoek op onzichtbaar bloedverlies. Internationaal wordt screening aanbevolen vanaf de leeftijd van 45 tot 50 jaar. Vroege opsporing maakt een groot verschil, omdat darmkanker in een vroeg stadium veel betere vooruitzichten heeft.