Wat zijn darmpoliepen?

In de darm kan het slijmvlies (de zachte binnenlaag die de darmwand bekleedt) op bepaalde plekken iets naar buiten groeien. Zo’n uitgroeisel noem je een darmpoliep. Het is een klein bobbeltje dat aan de binnenkant van de darm zit, soms op een steeltje en soms plat tegen de darmwand aan. Poliepen komen het vaakst voor in de dikke darm (het colon), maar kunnen ook elders in het spijsverteringskanaal ontstaan, bijvoorbeeld in de twaalfvingerige darm. Daar worden ze bij zo’n 5% van de kijkonderzoeken van het bovenste deel van het maag-darmkanaal als toevalsbevinding aangetroffen.

Soorten en kenmerken

Niet alle darmpoliepen zijn hetzelfde. De belangrijkste indeling is gebaseerd op het type weefsel waaruit ze bestaan. Adenomateuze poliepen (adenomen) zijn de variant die de meeste aandacht krijgt, omdat deze in de loop van jaren kunnen veranderen in kwaadaardig weefsel. Bij poliepen in de twaalfvingerige darm wordt geschat dat adenomen zo’n 10 tot 20% van alle gevonden poliepen uitmaken. Daarnaast bestaan er hyperplastische poliepen, die doorgaans geen verhoogd risico op kanker geven en enkele zeldzamere typen.

Qua vorm wordt onderscheid gemaakt tussen gesteelde poliepen (pedunculated), die aan een dun steeltje aan de darmwand hangen en sessiele poliepen, die breed en vlak op het slijmvlies zitten. Ook de grootte varieert sterk: van een paar millimeter (zogenaamde diminutieve poliepen, kleiner dan 5 mm) tot enkele centimeters.

Hoe ontstaan ze?

Darmpoliepen ontstaan doordat cellen in het darmslijmvlies zich sneller delen dan normaal, waardoor er een klein gezwelletje vormt. Waarom dat bij de ene persoon wel gebeurt en bij de andere niet, hangt samen met een combinatie van factoren. Leeftijd speelt een grote rol: hoe ouder je wordt, hoe groter de kans dat er poliepen ontstaan. Daarnaast zijn er erfelijke aanlegfactoren, in sommige families komen poliepen opvallend vaak voor. Voedings- en leefstijlpatronen worden eveneens in verband gebracht met het risico, al is de precieze wisselwerking tussen al deze factoren complex.

Klachten en ontdekking

Het verraderlijke aan darmpoliepen is dat ze vrijwel nooit klachten geven. De meeste mensen merken er niets van. Ze worden dan ook bijna altijd bij toeval ontdekt, bijvoorbeeld tijdens een coloscopie (kijkonderzoek van de dikke darm) in het kader van bevolkingsonderzoek naar darmkanker, of bij een onderzoek om een andere reden. Soms kan een grotere poliep ongemerkt een klein beetje bloeden, wat zich kan uiten in bloed bij de ontlasting of op den duur in bloedarmoede.

Waarom zijn ze belangrijk?

De meeste darmpoliepen zijn volkomen onschuldig en worden dat ook nooit. Toch verdienen ze aandacht, omdat een klein deel (met name de adenomen) heel langzaam kan veranderen. Dit proces, waarbij normaal darmweefsel via een poliep geleidelijk overgaat in kwaadaardig weefsel, staat bekend als de adenoom-carcinoomsequentie en kan jaren tot meer dan tien jaar duren. Juist omdat dit zo langzaam gaat, biedt het een venster waarin poliepen ontdekt en verwijderd kunnen worden voordat ze problematisch worden. Na verwijdering wordt vaak een schema van controleonderzoeken afgesproken, omdat er bij sommige mensen opnieuw poliepen kunnen ontstaan.