Wat is diabetes type 1?

Bij diabetes type 1, ook wel suikerziekte type 1 of in medisch jargon type 1 diabetes mellitus (T1DM), valt het afweersysteem de bètacellen in de alvleesklier aan. Die bètacellen zijn normaal gesproken verantwoordelijk voor de productie van insuline, het hormoon dat ervoor zorgt dat glucose (suiker) uit je bloed in je cellen terechtkomt. Wanneer die cellen worden vernietigd, stopt de insulineproductie grotendeels of helemaal. Het gevolg: glucose hoopt zich op in het bloed, terwijl je cellen er juist niet bij kunnen.

Hoe het ontstaat

De afbraak van bètacellen is een auto-immuunproces. Dat betekent dat het immuunsysteem (dat normaal indringers zoals virussen en bacteriën bestrijdt) zich per ongeluk tegen lichaamseigen weefsel keert. Dit proces speelt zich af bij mensen die daar genetisch gevoelig voor zijn, maar genetische aanleg alleen is niet genoeg. Omgevingsfactoren spelen ook een rol. Zo is er sterk bewijs dat bepaalde virusinfecties, met name door coxsackievirus B (een type enterovirus), het auto-immuunproces kunnen aanjagen of versnellen. Een aanhoudende infectie met dit virus wordt in verband gebracht met het ontstaan van de ziekte bij genetisch kwetsbare personen.

De vernietiging van bètacellen verloopt meestal geleidelijk. Tegen de tijd dat de eerste klachten optreden, is vaak al een groot deel van de insulineproducerende cellen verloren gegaan.

Wie het treft

Diabetes type 1 wordt vaak op jonge leeftijd vastgesteld, met een piek rond de puberteit en vroege volwassenheid. Maar het kan op elke leeftijd ontstaan. Omdat mensen met deze aandoening er hun hele leven mee leven, is het totale aantal volwassenen met diabetes type 1 groter dan het aantal kinderen. Anders dan bij type 2 diabetes speelt overgewicht geen rol bij het ontstaan en de ziekte is niet te voorkomen.

Wat je eraan merkt

De klachten ontstaan doordat het lichaam glucose niet goed kan verwerken. Kenmerkende symptomen zijn:

• Veel plassen (polyurie)
• Overmatige dorst (polydipsie)
• Onverklaard gewichtsverlies
• Vermoeidheid

Omdat er geen insuline beschikbaar is, kan het lichaam overschakelen op de verbranding van vetten als energiebron. Daarbij ontstaan ketonen, zure stoffen die zich in het bloed ophopen. Dit kan leiden tot ketose, een toestand die bij ernstige ontsporing gevaarlijk kan worden.

Verschil met diabetes type 2

Bij type 2 diabetes maakt het lichaam nog wél insuline, maar reageren de cellen er minder goed op (insulineresistentie) en neemt de insulineproductie geleidelijk af. Bij type 1 is het probleem fundamenteler: de fabriek zelf (de bètacellen) is vernietigd. Dat maakt type 1 een heel andere aandoening, ook al delen ze de naam “diabetes”.

Mogelijke gevolgen op langere termijn

Langdurig verhoogde bloedsuikerwaarden kunnen op den duur schade veroorzaken aan bloedvaten en zenuwen. Mensen met diabetes type 1 hebben een verhoogd risico op hart- en vaatziekten. Ook zijn er aanwijzingen dat de aandoening op termijn invloed kan hebben op cognitieve functies. Daarnaast komt het vaker voor dat mensen met type 1 diabetes te maken krijgen met psychische klachten: onderzoek laat zien dat depressieve symptomen bij jongeren met deze aandoening relatief vaak voorkomen en dat er een verband bestaat met eetstoornissen, met name boulimia en eetbuien.