Wat is de dikke darm?

Wanneer voedsel door je maag en dunne darm is gegaan en de meeste voedingsstoffen zijn opgenomen, komt wat overblijft terecht in de dikke darm. Dit is het laatste grote stuk van je spijsverteringskanaal. In medische taal heet het ook wel het intestinum crassum of de large intestine. De termen ‘dikke darm’ en ‘colon’ worden in het dagelijks taalgebruik vaak door elkaar gebruikt, maar strikt genomen is het colon slechts één onderdeel van de dikke darm.

Opbouw

De dikke darm bestaat uit verschillende delen die samen een soort omgekeerde U vormen in je buik. Het begint bij de blindedarm (cecum), het zakje rechtsonder waar ook het wormvormig aanhangsel aan vastzit. Daarna volgt het colon, dat weer is onderverdeeld in een opstijgend, dwars, afdalend en S-vormig (sigmoïd) gedeelte. Het eindigt met het rectum (de endeldarm) en het anale kanaal, waar de ontlasting het lichaam verlaat. In totaal is de dikke darm zo’n anderhalve meter lang en daarmee flink korter dan de dunne darm, maar wel breder in doorsnede.

Wat de dikke darm doet

De belangrijkste taak van de dikke darm is het terugwinnen van water en zouten (elektrolyten zoals natrium en chloride) uit de voedselresten die vanuit de dunne darm binnenkomen. Wat aankomt als vrij vloeibare brij, wordt hier geleidelijk ingedikt tot gevormde ontlasting. Het rectum slaat deze ontlasting tijdelijk op totdat je naar het toilet gaat.

Maar de dikke darm doet meer dan alleen water opnemen. Er leeft een enorme gemeenschap van micro-organismen, het darmmicrobioom. Bepaalde bacteriën in de dikke darm kunnen vezels afbreken die je lichaam zelf niet kan verteren, zoals cellulose uit plantaardig voedsel. Bij dat fermentatieproces ontstaan korteketenvetzuren, stoffen die de darmwand voeden en bijdragen aan een gezonde darmfunctie. Andere darmbacteriën spelen een rol bij het reguleren van enzymen zoals trypsine, een eiwitsplitsend enzym dat in te hoge concentraties de darmwand kan beschadigen.

Gevoeligheid en aandoeningen

De dikke darm is een plek waar verschillende veelvoorkomende aandoeningen kunnen optreden. Diverticulitis (ontsteking van uitstulpingen in de darmwand) is er één van en komt vooral voor in het sigmoïd. Chronische obstipatie (verstopping) hangt samen met verstoorde darmmotiliteit, voedingspatroon en andere factoren. Bij mensen met een chronische darmontsteking, zoals de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa, kan langdurige ontsteking in de dikke darm het risico op afwijkende celgroei (dysplasie) verhogen. Ook neuro-endocriene tumoren kunnen in de dikke darm voorkomen, al zijn die relatief zeldzaam.

Wat opvalt, is hoe nauw de gezondheid van de dikke darm samenhangt met wat je eet. Een vezelrijk voedingspatroon ondersteunt zowel de darmmotiliteit als de bacteriën die in de dikke darm hun werk doen. De dikke darm is daarmee niet zomaar een ‘afvalverwerker’, maar een actief en dynamisch orgaan dat een belangrijke rol speelt in je algehele welzijn.