Wat is de Dirty Dozen?

De Dirty Dozen is een lijst die elk jaar wordt samengesteld door de Environmental Working Group (EWG), een Amerikaanse non-profitorganisatie. Op de lijst staan twaalf soorten groente en fruit die bij laboratoriumtesten de meeste resten van bestrijdingsmiddelen (pesticiden) bleken te bevatten. De EWG baseert zich daarbij op gegevens van het Amerikaanse ministerie van landbouw (USDA), dat duizenden monsters van gangbaar geteelde producten analyseert, gewassen, geoogst en klaargemaakt zoals consumenten dat thuis zouden doen, dus gewassen en soms geschild.

Welke producten staan er vaak op?

De exacte volgorde verschuift per jaar, maar bepaalde producten keren steeds terug. Aardbeien, spinazie, boerenkool, druiven, appels, perziken, peren, paprika, kersen, nectarines, tomaten en selderij zijn vaste gasten op de lijst. Wat deze producten gemeen hebben, is dat ze vaak een dunne of eetbare schil hebben, waardoor pesticiden moeilijker te verwijderen zijn. Bij sommige gewassen worden tientallen verschillende pesticiden aangetroffen op één enkel monster.

Pesticideresten op groente en fruit

Dat er pesticideresten op gangbaar geteeld voedsel zitten, is op zichzelf geen verrassing. In de gangbare landbouw worden bestrijdingsmiddelen gebruikt om gewassen te beschermen tegen insecten, schimmels en onkruid. Na de oogst blijven er vaak kleine hoeveelheden van die middelen achter op of in het product. Onderzoek laat zien dat een aanzienlijk deel van de geteste groente- en fruitmonsters meetbare pesticideresten bevat, zowel op groenten als op fruit worden bij ruwweg vier op de tien monsters residuen aangetroffen. Op sommige producten worden meerdere verschillende pesticiden tegelijk gevonden.

Discussie en nuance

De Dirty Dozen-lijst is niet onomstreden. Voorstanders waarderen de lijst omdat die consumenten bewust maakt van de verschillen in pesticidenbelasting tussen producten en hen helpt om gerichter voor biologisch te kiezen waar het er het meest toe doet. Critici (waaronder toxicologen en voedingswetenschappers) wijzen erop dat de aangetroffen hoeveelheden pesticiden vrijwel altijd ruim onder de wettelijk vastgestelde veiligheidslimieten liggen. Zij vrezen dat de lijst mensen kan afschrikken om überhaupt groente en fruit te eten, terwijl de gezondheidsvoordelen van voldoende groente en fruit groot zijn.

Interessant in dit verband is een grootschalige studie die keek naar het verband tussen de consumptie van groente en fruit (ingedeeld naar hoge of lage pesticidenbelasting) en sterfte. Daaruit bleek dat groente en fruit met een lage pesticidenbelasting samenhing met een lagere kans op vroegtijdig overlijden, terwijl dat verband bij producten met een hoge pesticidenbelasting niet werd gevonden. Dat wil niet zeggen dat die laatste groep schadelijk is, maar het suggereert wel dat de herkomst en teeltwijze van voeding ertoe kan doen.

Naast de Dirty Dozen publiceert de EWG ook de Clean Fifteen: een lijst van vijftien producten met de minste pesticideresten, zoals avocado’s, ananas, uien en bevroren doperwten. Samen geven de twee lijsten een beeld van de spreiding in pesticidenbelasting binnen het gangbare aanbod van groente en fruit.