Wat is dubbelblind onderzoek?

In wetenschappelijk onderzoek is het belangrijk om zo objectief mogelijk te meten of iets werkt. Wanneer een studie dubbelblind is opgezet, betekent dit dat twee partijen ‘blind’ zijn: de deelnemer weet niet of hij het te testen middel krijgt of een placebo, én de onderzoeker die het middel toedient en de resultaten beoordeelt, weet dat evenmin. Pas nadat alle gegevens zijn verzameld, wordt onthuld wie in welke groep zat.

Waarom is dat zo belangrijk?

Mensen reageren anders wanneer ze weten (of denken te weten) wat ze innemen. Een deelnemer die weet dat hij een nieuw middel krijgt, kan zich onbewust beter gaan voelen, puur door verwachting. Dat is het welbekende placebo-effect. Maar ook aan de kant van de onderzoeker speelt iets vergelijkbaars: als die weet welke deelnemer het echte middel krijgt, kan dat onbewust invloed hebben op hoe resultaten worden geïnterpreteerd of genoteerd. Dit wordt observer bias genoemd. Door beide partijen blind te houden, worden deze vertekeningen zo veel mogelijk uitgeschakeld.

Hoe werkt het in de praktijk?

Deelnemers worden willekeurig (gerandomiseerd) ingedeeld in groepen. De ene groep krijgt het te onderzoeken middel, de andere groep een placebo of een al bestaand middel. Beide zien er identiek uit: dezelfde kleur pil, dezelfde verpakking. Een onafhankelijke derde partij houdt bij wie wat krijgt, zodat de code in geval van nood kan worden gebroken, bijvoorbeeld als iemand ernstige bijwerkingen krijgt.

Je komt de term vooral tegen bij klinische trials naar medicijnen, supplementen en vaccins. Wanneer een studie zowel dubbelblind als gerandomiseerd is, spreekt men van een gerandomiseerd dubbelblind onderzoek, binnen de medische wetenschap beschouwd als een van de betrouwbaarste onderzoeksvormen. Naast dubbelblind bestaan er ook enkelblinde studies (alleen de deelnemer is blind) en open studies (niemand is blind). Hoe meer partijen blind zijn, hoe kleiner de kans op onbewuste beïnvloeding van de uitkomsten.