Wat is een eetstoornis?

Een eetstoornis is een psychische aandoening waarbij iemand een verstoord eetpatroon heeft, vaak in combinatie met een vertekend beeld van het eigen lichaam, gewicht of uiterlijk.

Wanneer de manier waarop iemand eet, denkt over voedsel of naar het eigen lichaam kijkt zo verstoord raakt dat het de gezondheid schaadt, spreken we van een eetstoornis. Het gaat niet om een tijdelijke fase van minder goed eten of een streng dieet, maar om een aanhoudend patroon dat zowel het lichaam als de geest raakt. In de Engelstalige vakliteratuur wordt de term eating disorder (afgekort ED) gebruikt.

Vormen van eetstoornissen

Er bestaan verschillende eetstoornissen, elk met een eigen karakter:

  • Anorexia nervosa: Iemand beperkt de voedselinname sterk, vaak gedreven door een intense angst om aan te komen. Het eigen lichaamsbeeld is vertekend: ook bij ernstig ondergewicht kan iemand zichzelf als te dik ervaren.
  • Boulimia nervosa (ook wel bulimia): Kenmerkend zijn herhaalde eetbuien, gevolgd door compensatiegedrag zoals braken, overmatig bewegen of het gebruik van laxeermiddelen, in een poging om gewichtstoename te voorkomen.
  • Eetbuistoornis (binge eating disorder): Hierbij heeft iemand regelmatig eetbuien waarbij grote hoeveelheden voedsel in korte tijd worden gegeten, met een gevoel van controleverlies. Anders dan bij boulimia volgt er geen compensatiegedrag. In de Verenigde Staten is dit de meest voorkomende eetstoornis.
  • ARFID (avoidant/restrictive food intake disorder): Iemand vermijdt bepaald voedsel of eet te weinig, niet vanwege zorgen over gewicht of uiterlijk, maar bijvoorbeeld door angst voor verslikken, sensorische gevoeligheid of een gebrek aan interesse in eten.
  • Daarnaast bestaan er minder bekende vormen, zoals pica (het eten van niet-eetbare stoffen) en ruminatiestoornis (het herhaaldelijk terugbrengen van voedsel naar de mond).

Hoe ontstaat een eetstoornis?

Er is zelden één enkele oorzaak aan te wijzen. Eetstoornissen ontstaan doorgaans uit een samenspel van factoren. Genetische aanleg speelt een rol: ze komen vaker voor bij mensen van wie naaste familieleden ook een eetstoornis hebben. Daarnaast kunnen veranderingen in de hersenchemie, emotionele problemen zoals depressie of stress en ongezonde dieetgewoonten bijdragen. Onderzoek laat ook zien dat problemen met emotieregulatie (moeite om met lastige gevoelens om te gaan) een belangrijke rol kunnen spelen bij het in stand houden van verstoord eetgedrag. Mensen met diabetes type 1 hebben een verhoogd risico op eetstoornissen, met name boulimia en eetbuien.

Wat merk je eraan?

De klachten verschillen per type, maar er zijn gemeenschappelijke kenmerken. Veel mensen met een eetstoornis zijn sterk bezig met eten, gewicht en lichaamsvorm. Bij anorexia valt op dat iemand steeds minder eet en sterk afvalt. Bij boulimia en de eetbuistoornis zijn de eetbuien vaak een bron van schaamte en schuldgevoel, waardoor iemand in het geheim eet. Lichamelijk kunnen eetstoornissen het hart, het spijsverteringsstelsel, de botten en het gebit aantasten. Psychisch gaan ze vaak samen met angst, somberheid en een negatief zelfbeeld.

Hoe vaak komt het voor?

Eetstoornissen komen wereldwijd voor, bij alle leeftijden en geslachten, al worden ze vaker vastgesteld bij vrouwen. De geschatte levenslange prevalentie in de algemene bevolking ligt rond de 1 à 2%, afhankelijk van welke vormen worden meegeteld en welke diagnostische criteria worden gehanteerd. Onder kinderen en jongeren wijzen screeningsonderzoeken op aanzienlijke percentages verstoord eetgedrag. Recente herzieningen van de internationale classificatiesystemen (met name de overgang van ICD-10 naar ICD-11) hebben de diagnostische criteria aangescherpt, wat bijdraagt aan een nauwkeurigere herkenning.

Bronnen:

Categorie: Ziektebeelden
Tags: anorexia boulimia eetbuien eetstoornis psychische gezondheid voedingsgedrag

Laatst geüpdatet: 14 februari 2026

Dit medisch woordenboek en deze begrippenlijst voeding & gezondheid zijn met zorg samengesteld als naslagwerk en kennisbank. De informatie in dit lexicon is uitsluitend bedoeld ter algemene informatie en vervangt geen professioneel medisch, diëtetisch of voedingskundig advies. Mocht er onverhoopt een fout of onvolledigheid in deze verklarende woordenlijst staan, dan vernemen wij dat graag via info@ahealthylife.nl.