Wat betekent EPA?

EPA staat voor eicosapentaeenzuur (in het Engels: eicosapentaenoic acid). Het is een meervoudig onverzadigd vetzuur dat behoort tot de omega 3-familie. In wetenschappelijke notatie wordt het aangeduid als 20:5(n-3), wat betekent dat het molecuul bestaat uit een keten van twintig koolstofatomen met vijf dubbele bindingen. De eerste van die dubbele bindingen zit op de derde positie vanaf het uiteinde van de keten, vandaar de naam omega 3. Een oudere, minder gebruikte benaming is timnodonic acid.

Waar komt EPA voor?

Je lichaam kan EPA in beperkte mate zelf aanmaken uit alfa-linoleenzuur (ALA), een korter omega 3-vetzuur dat in plantaardige bronnen zoals lijnzaad en walnoten zit. Die omzetting verloopt echter traag en levert maar kleine hoeveelheden op. De belangrijkste directe bronnen van EPA zijn vette vissoorten (denk aan zalm, makreel en haring) en bepaalde microalgen. Die algen zijn overigens de reden dat vis EPA bevat: vissen nemen het op via hun voedselketen.

Wat doet EPA in het lichaam?

EPA speelt een rol in verschillende processen in het lichaam. Het wordt ingebouwd in celmembranen en dient als bouwsteen voor signaalstoffen die betrokken zijn bij ontstekingsreacties. Daarbij heeft EPA invloed op de vetstofwisseling. Onderzoek laat zien dat EPA de triglyceridenspiegels in het bloed kan verlagen, triglyceriden zijn een type vet dat bij verhoogde waarden in verband wordt gebracht met een groter risico op hart- en vaatziekten. Ook kan EPA het zogenaamde non-HDL-cholesterol beïnvloeden, een maat voor de minder gunstige cholesterolfracties in het bloed.

Wat EPA onderscheidt van het andere bekende omega 3-vetzuur DHA (docosahexaeenzuur) is dat hun effecten op het vetprofiel in het bloed niet identiek zijn. In veel voedingssupplementen zitten EPA en DHA samen, maar in de medische wereld wordt steeds meer aandacht besteed aan de specifieke eigenschappen van EPA als afzonderlijke stof.

EPA en het hart

Er is veel onderzoek gedaan naar de relatie tussen EPA en het hart- en vaatstelsel. Zelfs bij mensen die hun LDL-cholesterol goed onder controle hebben, blijft er soms een verhoogd risico bestaan dat samenhangt met hoge triglyceridenwaarden. EPA lijkt op meerdere manieren bij te dragen aan de bescherming van bloedvaten: het beïnvloedt ontstekingsprocessen, de werking van bloedplaatjes en de gezondheid van de vaatwand. De precieze mechanismen worden nog volop onderzocht, maar de wetenschappelijke interesse in EPA als zelfstandige stof (los van DHA) is de afgelopen jaren sterk gegroeid.