Wat is epiglottitis?

Achter in je keel zit een klein klepje van kraakbeen, de epiglottis, ook wel het strotklepje genoemd. Elke keer dat je slikt, klapt dit klepje over de ingang van je luchtpijp zodat voedsel en drinken naar je slokdarm gaan in plaats van naar je longen. Bij epiglottitis raakt dit klepje ontstoken en zwelt het op. Die zwelling kan zo ernstig worden dat de luchtweg gedeeltelijk of volledig wordt afgesloten, met acute ademnood als gevolg. Dat maakt epiglottitis een medisch noodgeval.

Hoe ontstaat het?

De meest voorkomende oorzaak is een bacteriële infectie. Bij kinderen was de bacterie Haemophilus influenzae type b (Hib) vroeger de grote boosdoener. Sinds de invoering van het Hib-vaccin als onderdeel van het standaard vaccinatieprogramma is epiglottitis bij kinderen zeldzaam geworden. Bij volwassenen spelen andere verwekkers een rol, zoals Streptococcus pneumoniae, maar ook virussen, waaronder het herpes-simplexvirus, het varicella-zostervirus en in zeldzame gevallen SARS-CoV-2. Naast infecties kan epiglottitis ook niet-infectieus ontstaan, bijvoorbeeld door brandwonden aan de keel (denk aan het inslikken van erg hete vloeistof) of door direct letsel aan de keelstreek.

Bij wie komt het voor?

Door de brede vaccinatie tegen Hib is het zwaartepunt verschoven: epiglottitis treft tegenwoordig vooral volwassenen, met een piek bij mannen van middelbare leeftijd. Onderzoek laat zien dat mensen met diabetes mellitus een verhoogd risico lopen, met name mannen tussen de 35 en 64 jaar. Ook patiënten met een verzwakt immuunsysteem (bijvoorbeeld tijdens intensieve behandeling van acute leukemie) zijn kwetsbaarder.

Wat merk je eraan?

De klachten kunnen zich razendsnel ontwikkelen, soms binnen enkele uren. Kenmerkende verschijnselen zijn:

• Hevige keelpijn, vaak erger dan je op basis van wat je in de keel kunt zien zou verwachten
• Moeite met en pijn bij het slikken, soms met kwijlen doordat speeksel niet meer doorgeslikt kan worden
• Een gedempt of hees klinkende stem
• Koorts
• Stridor: een hoog, piepend of raspend geluid bij het inademen, wat wijst op vernauwing van de luchtweg
• Een typische houding waarbij iemand rechtop zit en vooroverleunt met de nek gestrekt, vooral bij kinderen is dit een herkenbaar signaal

Bij ernstige gevallen kan de huid bleek, grauw of blauwachtig verkleuren door zuurstoftekort. Liggen verergert de klachten meestal, omdat de gezwollen epiglottis dan makkelijker over de luchtweg valt.

Bijzonderheden

Hoewel epiglottitis dankzij vaccinatie veel zeldzamer is geworden, blijft het een aandoening met een reëel risico op een fatale afloop als de luchtweg niet tijdig wordt veiliggesteld. Uit een Canadees onderzoek naar sterfgevallen door acute epiglottitis bij volwassenen bleek dat de overledenen overwegend mannen waren met een gemiddelde leeftijd rond de 50 jaar, bij wie de diagnose soms pas laat werd gesteld. De ontsteking beperkt zich overigens niet altijd tot de epiglottis zelf, vaak zijn ook omliggende structuren boven het strottenhoofd (de zogenoemde supraglottische structuren) betrokken, wat de zwelling en het gevaar vergroot.