Wat is equol?

In je darmen leeft een enorm divers ecosysteem van micro-organismen, het darmmicrobioom. Sommige van die bacteriën beschikken over een bijzonder talent: ze kunnen daïdzeïne, een isoflavon dat van nature in sojabonen voorkomt, omzetten in een stof die equol heet. Equol bindt zich aan oestrogeenreceptoren in het lichaam en heeft daardoor een milde, oestrogeenachtige werking. Die binding is sterker dan die van daïdzeïne zelf, waardoor equol wordt beschouwd als de biologisch meest actieve metaboliet van soja-isoflavonen.

Niet iedereen maakt equol aan

Een opvallend kenmerk van equol is dat lang niet iedereen het kan produceren. Onderzoek laat zien dat slechts zo’n 25 tot 50 procent van de mensen de juiste darmbacteriën herbergt om daïdzeïne daadwerkelijk om te zetten in equol. Of je een zogenaamde equolproducent bent, hangt af van de samenstelling van je darmflora. Mensen die regelmatig soja eten, lijken vaker equolproducent te zijn, vermoedelijk omdat een hogere inname van daïdzeïne de groei stimuleert van precies die bacteriën die bij de omzetting betrokken zijn.

Hoe de omzetting werkt

De vorming van equol verloopt in meerdere stappen. Darmbacteriën zetten daïdzeïne eerst om in dihydrodaïdzeïne, dat vervolgens verder wordt gereduceerd tot equol. Bij dit proces zijn verschillende bacteriële enzymen betrokken, waaronder daïdzeïnereductase en dihydrodaïdzeïnereductase. Het eindproduct is specifiek de (S)-equol-variant, de vorm die in het menselijk lichaam wordt aangetroffen. Aan deze variant worden de sterkste biologische eigenschappen toegeschreven, waaronder antioxidatieve activiteit.

Waar merk je het aan?

Equol zelf veroorzaakt geen klachten of symptomen, het is geen aandoening maar een metaboliet. Het verschil tussen equolproducenten en niet-producenten kan zich wel uiten in hoe iemand reageert op soja in de voeding. Zo is uit meta-analyses van klinische studies gebleken dat postmenopauzale vrouwen die equol aanmaken, meer baat kunnen hebben bij soja-isoflavonen als het gaat om opvliegers dan vrouwen die geen equol produceren. Ook zijn er aanwijzingen dat de equolstatus samenhangt met het lipidenprofiel in het bloed: equolproducenten lijken soms een gunstiger cholesterolpatroon te hebben.

Of iemand equolproducent is, kan worden vastgesteld door de concentratie equol in bloed of urine te meten na inname van sojaproducten. Beide methoden worden in onderzoek gebruikt, al kunnen de gemeten waarden onderling flink verschillen.