Wat betekent ER-positief?

Wanneer bij borstkanker de term ER-positief (ook geschreven als ER+) wordt gebruikt, betekent dit dat de tumorcellen een bepaald eiwit op hun oppervlak dragen: de oestrogeenreceptor. Dit eiwit werkt als een soort ontvanger waaraan het vrouwelijke geslachtshormoon oestrogeen zich kan hechten. Zodra oestrogeen aan deze receptor bindt, krijgen de kankercellen een groeisignaal. De tumor is voor zijn groei dus mede afhankelijk van oestrogeen.

De afkorting ER staat voor estrogen receptor, de Engelse benaming die ook in het Nederlandse medische taalgebruik gangbaar is. In de praktijk kom je de term vooral tegen in uitslagen van pathologisch onderzoek na een biopsie of operatie. Het laboratorium test dan of het tumorweefsel deze receptoren bevat. Naast de oestrogeenreceptor wordt vaak ook gekeken naar de progesteronreceptor (PR); samen bepalen ze de zogenoemde hormoonreceptorstatus van de tumor.

Er bestaan twee vormen van de oestrogeenreceptor: ER-alfa en ER-bèta. Bij borstkanker speelt vooral ER-alfa een centrale rol als aanjager van celgroei. Wanneer dit receptoreiwit in verhoogde mate aanwezig is in de tumorcellen, wordt de kanker als ER-positief geclassificeerd.

Verreweg het grootste deel van alle borstkankers (naar schatting zo’n 80 procent) is ER-positief. Dat maakt het een veelvoorkomende bevinding. De hormoonreceptorstatus is een belangrijk gegeven bij het in kaart brengen van het type borstkanker, omdat het veel zegt over het gedrag van de tumor en de gevoeligheid voor hormonale invloeden. ER-positieve tumoren groeien doorgaans wat langzamer dan tumoren die geen oestrogeenreceptoren hebben (ER-negatief) en komen relatief vaker voor bij vrouwen na de overgang.

De ER-status wordt soms verward met de HER2-status, maar dat is iets anders. HER2 is een ander eiwit op het celoppervlak dat eveneens celgroei kan stimuleren, maar via een heel ander mechanisme dan oestrogeen. Een tumor kan ER-positief én HER2-positief zijn, of slechts één van beide, of geen van beide (zogeheten triple-negatief als ook de progesteronreceptor ontbreekt).