Wat is een extract?

Wanneer je werkzame bestanddelen uit een plant, kruid of ander natuurlijk materiaal wilt isoleren, maak je een extract. Het basisprincipe is eenvoudig: je brengt het uitgangsmateriaal in contact met een geschikt oplosmiddel (zoals water, alcohol of een mengsel daarvan) zodat de gewenste stoffen uit het materiaal loskomen en in de vloeistof terechtkomen. Dit proces heet extractie en berust op het verschil in oplosbaarheid tussen de verschillende bestanddelen van het materiaal.

Hoe een extract ontstaat

Bij het maken van een extract wordt plantaardig materiaal (bijvoorbeeld gedroogde bladeren, wortels of bast) geweekt in een vloeistof. De vloeistof trekt bepaalde chemische verbindingen uit het materiaal, terwijl andere stoffen achterblijven. Welke stoffen er precies worden opgelost, hangt af van het gebruikte oplosmiddel. Water lost andere verbindingen op dan alcohol en een combinatie van beide geeft weer een ander profiel aan werkzame stoffen. Zo kun je gericht bepaalde bestanddelen uit een plant winnen.

Vormen van extracten

Het resultaat van dit proces kan op verschillende manieren worden verwerkt:

• Vloeibaar extract: de vloeistof wordt direct gebruikt, zoals bij tincturen of vloeibare kruidenpreparaten.
• Ingedikt extract: de vloeistof wordt gedeeltelijk verdampt, waardoor een geconcentreerder product ontstaat.
• Droog extract: de vloeistof wordt volledig verdampt, zodat er een poeder overblijft. Dit poeder kan vervolgens worden verwerkt in capsules of tabletten.

Gebruik in de praktijk

Extracten vormen de basis van veel kruidenpreparaten en voedingssupplementen. Een extract kan bepaalde stoffen concentreren. De uiteindelijke concentratie hangt af van de bereidingswijze en samenstelling. Standaardisering kan worden gebruikt om een bepaalde hoeveelheid van een stof aan te bieden, wat bij het gebruik van hele kruiden lastiger is. In de fytotherapie (de leer van geneeskrachtige planten) zijn extracten daarom een veelgebruikte bereidingsvorm.

De term wordt ook breder gebruikt in de scheikunde, waar extractie een gangbare scheidingstechniek is om stoffen uit een mengsel te isoleren op basis van hun oplosbaarheid. In de medische en farmaceutische wereld verwijst “extract” vrijwel altijd naar een preparaat van plantaardige of biologische oorsprong.