Wat is galwegkanker (cholangiocarcinoom)?

In je lichaam lopen dunne buisjes, de galwegen, die gal van de lever naar de dunne darm vervoeren. Gal is een vloeistof die je lichaam nodig heeft om vetten te verteren. Wanneer cellen in de wand van deze galwegen ongecontroleerd gaan groeien, kan er een kwaadaardig gezwel ontstaan. Dat is wat we galwegkanker noemen, in medisch jargon aangeduid als cholangiocarcinoom. Het is een relatief zeldzame kankersoort, maar na leverkanker wel de meest voorkomende kwaadaardige tumor die vanuit de lever en galwegen ontstaat.

Waar in de galwegen het ontstaat

Galwegkanker wordt ingedeeld op basis van de plek waar de tumor zich vormt. Er zijn drie typen:

• Intrahepatisch cholangiocarcinoom: de tumor zit in de galwegen bínnen de lever.
• Perihilair cholangiocarcinoom (ook wel Klatskin-tumor genoemd): de tumor bevindt zich op de plek waar de rechter en linker galgang samenkomen, net buiten de lever. Dit is de meest voorkomende vorm.
• Distaal cholangiocarcinoom: de tumor zit in het deel van de galweg dat dichter bij de dunne darm ligt.

Deze indeling is belangrijk omdat de locatie mede bepaalt hoe de ziekte zich gedraagt en welke klachten iemand ervaart.

Hoe het ontstaat en wie risico loopt

De precieze oorzaak van galwegkanker is niet bekend. Wel zijn er aandoeningen die het risico verhogen. Mensen met chronische ontstekingen van de galwegen of de lever lopen meer kans, net als mensen met primaire scleroserende cholangitis (een chronische ontsteking die de galwegen beschadigt en vernauwt). Ook aangeboren afwijkingen aan de galwegen, zoals galwegcysten en bepaalde parasitaire infecties van de lever (leverbot) worden als risicofactoren beschouwd. Daarnaast komt de ziekte vaker voor bij mensen met colitis ulcerosa, een chronische darmontsteking. De meeste patiënten zijn ouder dan 65 jaar en de ziekte treft zowel mannen als vrouwen.

Wat iemand eraan merkt

Galwegkanker geeft in een vroeg stadium vaak weinig tot geen klachten. Daardoor wordt de ziekte meestal pas ontdekt wanneer de tumor al flink gegroeid is. Naarmate het gezwel de galwegen blokkeert, kunnen de volgende verschijnselen optreden:

• Geelzucht: een gele verkleuring van de huid en het oogwit, doordat gal niet meer goed kan afvloeien
• Lichte, kleiachtige ontlasting en donkere urine
• Jeuk over het hele lichaam
• Pijn in de rechterbovenbuik, soms uitstralend naar de rug
• Onverklaard gewichtsverlies en verminderde eetlust
• Koorts en koude rillingen

Vooral geelzucht zonder pijn is een kenmerkend signaal dat artsen alert maakt op een mogelijke verstopping van de galwegen door een tumor.

Bijzonderheden

Een van de lastige kanten van galwegkanker is dat de ziekte moeilijk vroeg op te sporen is. Er bestaan geen specifieke bloedwaarden die de tumor in een vroeg stadium betrouwbaar aantonen. De diagnose wordt daarom meestal gesteld met een combinatie van beeldvorming en weefselonderzoek, waarbij endoscopische technieken een belangrijke rol spelen omdat ze het mogelijk maken om weefselmonsters uit de galwegen te nemen. Bij veel patiënten is de ziekte op het moment van ontdekking al in een gevorderd stadium.