Wat is een gestandaardiseerd extract?

Wanneer je een kruid of plant verwerkt tot een supplement, kan de hoeveelheid werkzame stoffen per batch flink variëren. Dat komt doordat planten van nature schommelen in hun samenstelling, afhankelijk van groeicondities, oogstmoment, klimaat en verwerkingsmethode. Een gestandaardiseerd extract lost dat probleem op: het is een plantenextract dat zo wordt geproduceerd dat het een vooraf vastgesteld, gegarandeerd gehalte aan één of meer actieve bestanddelen bevat. Elke capsule, tablet of dosis levert daardoor steeds dezelfde hoeveelheid werkzame stof.

Hoe wordt een extract gemaakt?

Bij het maken van een extract wordt plantmateriaal (bijvoorbeeld wortels, bladeren of bloemen) ondergedompeld in een vloeistof (het oplosmiddel) die specifieke stoffen uit de plant trekt. Die vloeistof kan vervolgens worden ingedampt tot een geconcentreerd vloeibaar extract, of verder worden gedroogd tot een poeder dat in capsules of tabletten verwerkt wordt. Tot zover verschilt het proces niet van een gewoon extract. Het verschil zit in de laatste stap: bij standaardisatie wordt het gehalte aan de belangrijkste werkzame stof gemeten en zo bijgesteld dat het exact op het gewenste percentage uitkomt.

Waarom is standaardisatie belangrijk?

In wetenschappelijk onderzoek naar kruidenpreparaten wordt vrijwel altijd gewerkt met gestandaardiseerde extracten, juist omdat de dosering dan controleerbaar en reproduceerbaar is. Een bekend voorbeeld is EGb761, een gestandaardiseerd extract van ginkgo biloba dat in klinische studies is onderzocht bij cognitieve achteruitgang. Doordat het extract altijd dezelfde samenstelling heeft, zijn de resultaten van verschillende onderzoeken met elkaar te vergelijken. Hetzelfde geldt voor gestandaardiseerde ashwagandha-extracten, die in meerdere gerandomiseerde studies zijn gebruikt om effecten op slaap, angst en stress te meten. Zonder standaardisatie zou het onduidelijk zijn of eventuele verschillen in uitkomsten te maken hebben met het kruid zelf of simpelweg met wisselende concentraties.

Dat gebrek aan standaardisatie is precies wat onderzoekers aanwijzen als mogelijke verklaring voor tegenstrijdige resultaten in studies met bijvoorbeeld valeriaan: wanneer de kwaliteit en samenstelling van extracten sterk uiteenlopen, worden uitkomsten moeilijk te interpreteren.

Gestandaardiseerd vs. niet-gestandaardiseerd

Een niet-gestandaardiseerd extract (soms aangeduid als een ‘volspectrum’-extract) bevat het gehele scala aan stoffen uit de plant, maar zonder garantie over de exacte hoeveelheden. Voorstanders van volspectrum-extracten wijzen erop dat de verschillende plantenstoffen samen kunnen werken en dat standaardisatie op één stof dat samenspel kan verstoren. Voorstanders van standaardisatie benadrukken juist de voorspelbaarheid en betrouwbaarheid. In de praktijk bestaan er ook tussenvormen, waarbij een extract zowel gestandaardiseerd is op een kernstof als een breed profiel aan andere plantenstoffen behoudt.

Op etiketten van supplementen herken je een gestandaardiseerd extract meestal aan een vermelding als “gestandaardiseerd op X% [naam werkzame stof]”. Dat percentage vertelt je welk deel van het extract uit die specifieke stof bestaat.