Wat is gevoeligheid voor sommige groenten, fruit of noten?

Sommige mensen merken dat ze na het eten van bepaald fruit, groenten of noten last krijgen van jeuk, een tintelend of branderig gevoel in de mond of keel. Dit verschijnsel staat in de medische wereld bekend als het pollen-voedsel allergiesyndroom (ook wel PFAS genoemd, naar het Engelse pollen-food allergy syndrome) of als oraal allergiesyndroom. In het dagelijks taalgebruik wordt het vaak kruisallergie genoemd.

Hoe het ontstaat

De kern van dit verschijnsel is een geval van mistaken identity in je immuunsysteem. Wie allergisch is voor bepaalde pollen (denk aan berkenpollen, graspollen of bijvoetpollen) maakt antistoffen (IgE) aan tegen eiwitten in dat stuifmeel. Sommige eiwitten in fruit, groenten en noten lijken qua structuur sterk op die polleneiwitten. Wanneer je zo’n voedingsmiddel eet, herkent je immuunsysteem die plantaardige eiwitten als “indringer” en reageert het alsof het met pollen in aanraking komt. Dat is de kruisreactiviteit die aan de basis ligt van deze allergie.

Belangrijke eiwitfamilies die hierbij een rol spelen zijn onder andere PR-10-eiwitten, profilinen en nsLTP’s (niet-specifieke lipide-transfereiwitten). Welk type eiwit betrokken is, bepaalt mede welke voedingsmiddelen klachten geven en hoe hevig die klachten zijn.

Wat je eraan merkt

De klachten zijn meestal mild en beperken zich tot de mond en keel. Typische verschijnselen zijn:

• Jeuk of een tintelend gevoel aan de lippen, tong of het gehemelte
• Een branderig gevoel in de keel
• Lichte zwelling van de lippen of het mondslijmvlies
• Soms netelroos rond de mond

Deze klachten ontstaan doorgaans binnen enkele minuten na het eten en verdwijnen meestal vanzelf weer. In zeldzame gevallen kan de reactie heftiger zijn.

Bij wie komt het voor?

Dit syndroom komt vrijwel uitsluitend voor bij mensen die al een pollenallergie hebben, zoals hooikoorts. Onderzoek laat zien dat het verrassend vaak voorkomt: bij naar schatting 40 tot 70 procent van de mensen met pollinose (pollenallergie) speelt in meer of mindere mate een kruisreactie met voedsel. Bij Koreaanse kinderen met pollinose werd een prevalentie van bijna 43 procent gevonden.

Een opvallend kenmerk is dat de eiwitten die de reactie veroorzaken vaak niet goed tegen hitte bestand zijn. Daarom geven verhitte of gekookte groenten en fruit meestal geen klachten, terwijl dezelfde producten in rauwe vorm dat wél doen. Appelmoes geeft bijvoorbeeld zelden problemen, terwijl een rauwe appel dat bij gevoelige mensen wel kan doen.

Welke voedingsmiddelen klachten geven, hangt af van het type pollenallergie. Wie allergisch is voor berkenpollen reageert vaak op appel, peer, kers, hazelnoot of wortel. Bij een graspollenallergie gaat het vaker om tomaat, meloen of sinaasappel. Deze patronen zijn niet bij iedereen hetzelfde, het verschilt per persoon welke combinaties opspelen.