Wat is gezichtsverlies?
Gezichtsverlies is het gedeeltelijk of volledig verlies van het gezichtsvermogen, waarbij iemand minder goed of helemaal niet meer kan zien. Het kan geleidelijk of plotseling optreden.
Wanneer je minder goed of helemaal niet meer kunt zien, spreken artsen van gezichtsverlies, ook wel visusverlies of verlies van gezichtsvermogen genoemd. In het Engels wordt de term vision loss of visual impairment gebruikt. Het gaat om elke afname van het zicht die niet volledig te corrigeren is met een bril of contactlenzen. Gezichtsverlies kan variëren van licht verminderd zicht tot volledige blindheid en het kan één of beide ogen treffen.
Vormen en classificatie
Er bestaan internationaal gangbare indelingen om de ernst van gezichtsverlies te beschrijven. Bij milde visuele beperking is de gezichtsscherpte verminderd maar kun je nog redelijk functioneren. Matig tot ernstig gezichtsverlies (in de vakliteratuur vaak afgekort als MSVI) betekent dat de gezichtsscherpte slechter is dan 6/18 maar niet slechter dan 3/60 op de Snellen-kaart. Van blindheid wordt gesproken wanneer de gezichtsscherpte slechter is dan 3/60, of wanneer het gezichtsveld rondom het centrale fixatiepunt minder dan 10 graden beslaat. Daarnaast bestaat er zoiets als wettelijke blindheid: in veel landen geldt dat iemand met een gezichtsscherpte van minder dan 20/200 (zelfs met correctie) als juridisch blind wordt beschouwd.
Hoe het ontstaat
De oorzaken zijn zeer uiteenlopend. Wereldwijd zijn niet-gecorrigeerde refractieafwijkingen (zoals bijziendheid of verziendheid) en staar (cataract) de meest voorkomende oorzaken van vermijdbaar gezichtsverlies. Andere veelvoorkomende oorzaken zijn glaucoom (verhoogde oogdruk die de oogzenuw beschadigt), leeftijdsgebonden maculadegeneratie en diabetische retinopathie. Sommige vormen ontstaan geleidelijk over maanden of jaren, terwijl andere (zoals een netvliesloslating of een afsluiting van een bloedvat in het oog) plotseling optreden.
Wat iemand eraan merkt
Het meest kenmerkende symptoom is dat je minder scherp ziet. Dat kan zich op allerlei manieren uiten: moeite met lezen, gezichten niet goed herkennen, wazig zien, donkere vlekken in het gezichtsveld, of het gevoel dat er een gordijn voor je oog hangt. Bij geleidelijk gezichtsverlies merk je de achteruitgang soms pas laat op, omdat je brein het verlies deels compenseert. Plotseling gezichtsverlies is doorgaans direct merkbaar en kan gepaard gaan met lichtflitsen of zwevende vlekjes.
Wie het treft en hoe vaak
Gezichtsverlies komt wereldwijd enorm veel voor. Volgens schattingen uit de Global Burden of Disease Study hadden in 2020 naar schatting honderden miljoenen mensen een vorm van visuele beperking, van mild tot volledig blind. Het risico neemt sterk toe met de leeftijd: bij ouderen komen aandoeningen als staar, maculadegeneratie en glaucoom veel vaker voor. Vrouwen worden wereldwijd iets vaker getroffen dan mannen. Ook sociaaleconomische factoren spelen een rol, mensen met een lager inkomen of minder toegang tot oogzorg hebben een groter risico op vermijdbaar gezichtsverlies. Interessant is dat onderzoek ook een verband laat zien tussen gezichtsverlies en cognitieve achteruitgang bij ouderen, al is de precieze wisselwerking nog onderwerp van studie.
Door de vergrijzing van de wereldbevolking wordt verwacht dat het aantal mensen met gezichtsverlies de komende decennia verder zal toenemen, ondanks dat de leeftijdsgestandaardiseerde prevalentie in veel regio’s juist daalt.
Bronnen:
- GBD, 2. B. A. V. I. C., & Vision, L. E. G. O. T. G. B. O. D. S. (2021). Causes of blindness and vision impairment in 2020 and trends over 30 years, and prevalence of avoidable blindness in relation to VISION 2020: the Right to Sight: an analysis for the Global Burden of Disease Study. The Lancet. Global health, 9(2), e144-e160.
- GBD, 2. B. A. V. I. C., & Vision, L. E. G. O. T. G. B. O. D. S. (2021). Trends in prevalence of blindness and distance and near vision impairment over 30 years: an analysis for the Global Burden of Disease Study. The Lancet. Global health, 9(2), e130-e143.
- Bourne, R. R. A., Flaxman, S. R., Braithwaite, T., Cicinelli, M. V., Das, A., Jonas, J. B., Keeffe, J., Kempen, J. H., Leasher, J., Limburg, H., Naidoo, K., Pesudovs, K., Resnikoff, S., Silvester, A., Stevens, G. A., Tahhan, N., Wong, T. Y., Taylor, H. R., & Vision, L. E. G. (2017). Magnitude, temporal trends, and projections of the global prevalence of blindness and distance and near vision impairment: a systematic review and meta-analysis. The Lancet. Global health, 5(9), e888-e897.
- Bourne, R., Jonas, J., Bron, A., Cicinelli, M. V., Das, A., Flaxman, S., Friedman, D., Keeffe, J., Kempen, J., Leasher, J., Limburg, H., Naidoo, K., Pesudovs, K., Peto, T., Saadine, J., Silvester, A., Tahhan, N., Taylor, H., Varma, R., ... Resnikoff, S. (2018). Prevalence and causes of vision loss in high-income countries and in Eastern and Central Europe in 2015: magnitude, temporal trends and projections. British Journal of Ophthalmology.
- Chen, S. P., Bhattacharya, J., & Pershing, S. (2017). Association of Vision Loss With Cognition in Older Adults. JAMA ophthalmology.
- Hudak, K. M. A., Wittenborn, J., Lamuda, P. A., Lundeen, E., Saaddine, J., & Rein, D. B. (2023). Association Between Social Determinants of Health and Examination-Based Vision Loss vs Self-reported Vision Measures. JAMA ophthalmology.
- Vision loss - NHS - nhs.uk
- Blindness and vision loss: MedlinePlus Medical Encyclopedia - medlineplus.gov
- Visual impairment - Wikipedia - en.wikipedia.org
Gerelateerde termen
Laatst geüpdatet: 14 februari 2026
Dit medisch woordenboek en deze begrippenlijst voeding & gezondheid zijn met zorg samengesteld als naslagwerk en kennisbank. De informatie in dit lexicon is uitsluitend bedoeld ter algemene informatie en vervangt geen professioneel medisch, diëtetisch of voedingskundig advies. Mocht er onverhoopt een fout of onvolledigheid in deze verklarende woordenlijst staan, dan vernemen wij dat graag via info@ahealthylife.nl.
