Wat is griep?

De meeste mensen kennen griep, of influenza, zoals het in medisch jargon heet, als die vervelende winterziekte die je ineens platlegt. Griep is een infectie van de luchtwegen die wordt veroorzaakt door het influenzavirus. Het is iets heel anders dan een gewone verkoudheid: waar een verkoudheid geleidelijk opkomt en vooral je neus en keel treft, slaat griep doorgaans plotseling toe en raakt je hele lichaam.

Hoe verspreidt griep zich?

Het influenzavirus is bijzonder besmettelijk. Het verspreidt zich via kleine druppeltjes die vrijkomen bij hoesten, niezen of praten en via direct contact met besmette oppervlakken. Eenmaal in je luchtwegen nestelt het virus zich in de slijmvliescellen van neus, keel en longen, waar het zich snel vermenigvuldigt. Je lichaam reageert hierop met een krachtige afweerreactie en het is grotendeels díe afweerreactie die de typische griepklachten veroorzaakt.

Wat merk je eraan?

Griep begint meestal abrupt. Typische verschijnselen zijn:

• Koorts, vaak 38°C of hoger
• Spierpijn en gewrichtspijn door het hele lichaam
• Hoofdpijn en een zwaar, vermoeid gevoel
• Keelpijn, hoest en een verstopte of lopende neus
• Rillerigheid en soms koude rillingen

De meeste mensen voelen zich na een week of twee weer beter, maar de vermoeidheid kan nog weken aanhouden. Bij jonge kinderen, ouderen en mensen met een verzwakte weerstand kan griep ernstiger verlopen en leiden tot complicaties zoals longontsteking.

Typen en subtypen

Er bestaan vier typen influenzavirus: A, B, C en D. Voor de mens zijn vooral type A en B van belang, omdat die de seizoensgebonden griepepidemieën veroorzaken. Type C veroorzaakt hooguit milde klachten en type D treft voornamelijk vee.

Influenza A wordt verder onderverdeeld in subtypen op basis van twee eiwitten op het virusoppervlak: hemagglutinine (H) en neuraminidase (N). De subtypen die momenteel bij mensen circuleren zijn A(H1N1) en A(H3N2). Influenza B kent geen subtypen maar wel twee lijnen: Victoria en Yamagata. Welk subtype of welke lijn in een bepaald seizoen overheerst, wisselt van jaar tot jaar en dat heeft gevolgen. Seizoenen waarin A(H3N2) domineert, gaan doorgaans gepaard met meer ziekenhuisopnames en een hogere sterfte, vooral onder ouderen. Patiënten die met A(H1N1)pdm09 in het ziekenhuis belanden, zijn gemiddeld jonger en hebben vaker ernstig overgewicht en longontsteking.

Een bijzonder fenomeen is dat het eerste griepvirus waarmee je als kind in aanraking komt, een blijvende stempel drukt op je afweer. Dit wordt immunologische imprinting genoemd. Mensen die als kind voor het eerst besmet raakten met een virus uit de ene hemagglutinine-groep (bijvoorbeeld H1 of H2), blijken later beter beschermd tegen verwante vogelgriepvirussen uit diezelfde groep. Je eerste griep-ervaring bepaalt dus deels hoe je lichaam toekomstige varianten het hoofd biedt.

Griep komt wereldwijd voor. In gematigde klimaten piekt het virus in de wintermaanden, op het noordelijk halfrond ruwweg van oktober tot mei. In tropische gebieden kan griep het hele jaar door circuleren, zonder een duidelijk seizoenspatroon. Elk jaar raken miljoenen mensen besmet en het virus verandert voortdurend. Die constante verandering is de reden dat griep steeds opnieuw kan toeslaan, ook bij mensen die het eerder hebben doorgemaakt.