Wat is hartritme?

Hartritme is het patroon en de regelmaat waarmee het hart samentrekt en weer ontspant, oftewel het ritme van de hartslag.

Elke keer dat je hart klopt, gebeurt dat volgens een vast patroon. Eerst trekken de boezems (de bovenste hartholten) samen, daarna de kamers (de onderste hartkamers). Dit herhalende patroon van samentrekken en ontspannen noemen we het hartritme. Het gaat dus niet alleen om hoe snel het hart slaat, maar vooral om de regelmaat en de volgorde waarin de verschillende delen van het hart hun werk doen.

Het hartritme wordt aangestuurd door elektrische signalen die ontstaan in de sinusknoop, een klein groepje cellen in de rechterboezem. Dit is de natuurlijke pacemaker van het hart. Vanuit de sinusknoop verspreidt het signaal zich eerst over de boezems en vervolgens via de atrioventriculaire (AV-)knoop naar de kamers. Wanneer dit systeem goed functioneert, spreekt men van een normaal sinusritme. In rust ligt de hartfrequentie bij volwassenen doorgaans tussen de 60 en 100 slagen per minuut, al kan die bij goed getrainde sporters lager zijn.

Het is normaal dat het hartritme niet altijd precies hetzelfde is. Tijdens inspanning versnelt het, in slaap vertraagt het. Zelfs van slag tot slag bestaan er kleine variaties, dit wordt hartritmevariabiliteit (HRV) genoemd. Die variabiliteit is geen teken van een probleem. Integendeel, een gezonde mate van variatie wijst op een goed functionerend autonoom zenuwstelsel. Onderzoek laat zien dat een hogere HRV samenhangt met een betere algehele gezondheid, terwijl een verlaagde HRV geassocieerd wordt met een verhoogd risico op sterfte. Bij mensen met angststoornissen is de HRV in rust bijvoorbeeld significant lager dan bij gezonde personen.

Wanneer het hartritme verstoord raakt, spreken artsen van een hartritmestoornis of aritmie. Het hart kan dan te snel slaan (tachycardie), te langzaam (bradycardie), of onregelmatig kloppen. Zo’n verstoring ontstaat doordat de elektrische signalen niet goed worden aangemaakt of doorgegeven. Sommige hartritmestoornissen zijn onschuldig en voel je nauwelijks, andere kunnen ernstige klachten geven. Wat iemand ervan merkt, varieert: een fladderend gevoel in de borst, hartkloppingen, een bonzend of racend hart, maar soms ook duizeligheid of kortademigheid.

Het hartritme is ook gevoelig voor de algehele gezondheid van het lichaam. Bij diabetes mellitus kan het autonome zenuwstelsel geleidelijk beschadigd raken, wat zich uit in veranderingen in het hartritme en een verminderde HRV. Regelmatige lichaamsbeweging heeft juist een gunstig effect: studies tonen aan dat fysieke activiteit de hartritmevariabiliteit kan verbeteren, zowel bij gezonde mensen als bij mensen met hart- en vaatziekten. Ook langzame, bewuste ademhaling blijkt de parasympathische invloed op het hart te versterken, wat zich vertaalt in een rustiger en evenwichtiger hartritme.

Bronnen:

Categorie: Anatomie
Tags: elektrische signalen hartritme hartritmevariabiliteit hartslag sinusknoop

Laatst geüpdatet: 14 februari 2026

Dit medisch woordenboek en deze begrippenlijst voeding & gezondheid zijn met zorg samengesteld als naslagwerk en kennisbank. De informatie in dit lexicon is uitsluitend bedoeld ter algemene informatie en vervangt geen professioneel medisch, diëtetisch of voedingskundig advies. Mocht er onverhoopt een fout of onvolledigheid in deze verklarende woordenlijst staan, dan vernemen wij dat graag via info@ahealthylife.nl.