Wat betekent Hb?

In je bloed zitten miljoenen rode bloedcellen en in elk van die cellen bevindt zich een bijzonder eiwit: hemoglobine, afgekort als Hb. Dit eiwit heeft één hoofdtaak: zuurstof oppikken in de longen en het vervolgens afleveren bij alle organen en weefsels die het nodig hebben. Zonder hemoglobine zou je lichaam niet in staat zijn om de zuurstof uit ingeademde lucht daadwerkelijk te benutten.

Hoe hemoglobine werkt

Hemoglobine dankt zijn bijzondere eigenschap aan de manier waarop het is opgebouwd. Het molecuul bevat ijzer en het is precies dat ijzer dat zuurstof kan binden. Wanneer bloed door de longen stroomt, hecht zuurstof zich aan het ijzer in het hemoglobine. Via de bloedsomloop reist het zuurstofrijke hemoglobine vervolgens naar weefsels die zuurstof nodig hebben, van je spieren tot je hersenen. Daar laat het de zuurstof weer los, zodat cellen hun werk kunnen doen. Op de terugweg neemt hemoglobine een deel van het koolstofdioxide mee, een afvalstof van de stofwisseling, dat in de longen weer wordt uitgeademd.

De mate waarin hemoglobine zuurstof vasthoudt of loslaat, wordt de zuurstofaffiniteit genoemd. Die affiniteit is niet vast: ze verandert afhankelijk van omstandigheden zoals temperatuur, zuurgraad en de hoeveelheid koolstofdioxide in het bloed. Zo geeft hemoglobine in actieve spieren (waar het warm en zuurder is) makkelijker zuurstof af, precies waar de behoefte het grootst is.

Hb-waarde in het bloed

In de medische praktijk wordt de Hb-waarde routinematig gemeten als onderdeel van een volledig bloedbeeld. Die waarde geeft aan hoeveel hemoglobine er in je bloed zit en zegt daarmee iets over het zuurstoftransport in je lichaam. Een te lage Hb-waarde wordt anemie (bloedarmoede) genoemd. Dat kan verschillende oorzaken hebben, waaronder een tekort aan ijzer, vitamine B12 of foliumzuur, stoffen die je lichaam nodig heeft om voldoende hemoglobine aan te maken. Ook verhoogd verlies of afbraak van rode bloedcellen kan de Hb-waarde verlagen.

Er bestaan daarnaast aangeboren aandoeningen waarbij de structuur van hemoglobine afwijkt. Bij sikkelcelziekte heeft het hemoglobine een andere vorm, waardoor rode bloedcellen hun typische ronde schijfvorm verliezen en sikkelvormig worden. Bij thalassemie wordt er te weinig van een bepaald onderdeel van hemoglobine aangemaakt. Beide aandoeningen beïnvloeden het zuurstoftransport en kunnen leiden tot versnelde afbraak van rode bloedcellen, ook wel hemolyse genoemd.

Het is overigens goed om te weten dat hemoglobine en rode bloedcellen niet hetzelfde zijn, al worden ze in de volksmond soms door elkaar gehaald. Hemoglobine is het eiwit in de rode bloedcel, de rode bloedcel is het celletje dat het hemoglobine vervoert.